Έναν νέο ευρωπαϊκό μηχανισμό συντονισμένης αντίδρασης στις υβριδικές επιθέσεις, που παραπέμπει σε μια ευρωπαϊκή εκδοχή του Άρθρου 4 του ΝΑΤΟ, φέρνει σήμερα στο τραπέζι των υπουργών Άμυνας η ΕΕ, με την Κάγια Κάλας να προειδοποιεί ότι, σύμφωνα με τις υπηρεσίες πληροφοριών, η Ρωσία σχεδιάζει νέες πράξεις δολιοφθοράς στην Ευρώπη. Προσερχόμενη στη σύνοδο στις Βρυξέλλες, η Ύπατη Εκπρόσωπος επιβεβαίωσε ότι θα προταθεί το «Emergency Security Protocol» (Πρωτόκολλο Ασφαλείας Έκτακτης Ανάγκης) για απειλές κάτω από το κατώφλι της ένοπλης επίθεσης, ζήτησε από τα κράτη-μέλη να διαθέσουν Patriot στην Ουκρανία και περισσότερα πλοία στην επιχείρηση ASPIDES, ενώ προειδοποίησε για «μεγάλα κενά» στις ευρωπαϊκές αμυντικές δυνατότητες.
Ένα ευρωπαϊκό «Άρθρο 4»
«Θα συζητήσουμε τις υβριδικές επιθέσεις στην ΕΕ και την ευρύτερη στρατηγική απέναντί τους. Θα προτείνουμε επίσης το πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης», δήλωσε η Κάλας.
Όπως εξήγησε, το νέο πρωτόκολλο αφορά «οτιδήποτε βρίσκεται κάτω από το κατώφλι της ένοπλης επίθεσης» και το πώς μπορούν να ενεργούν από κοινού η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κράτη-μέλη και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, αξιοποιώντας διαφορετικά εργαλεία.
Η πρόταση παραπέμπει σε ένα είδος ευρωπαϊκού «Άρθρου 4». Σε αντίθεση με το Άρθρο 5 περί συλλογικής άμυνας, το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ προβλέπει διαβουλεύσεις όταν ένα μέλος θεωρεί ότι απειλούνται η εδαφική του ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλειά του.
Υπενθυμίζεται ότι το Πρωτόκολλο Έκτακτης Ανάγκης για την Ασφάλεια το είχε προτείνει η πρόεδρος της Κομισιόν στις αρχές Σεπτεμβρίου κατά την ομιλία της στο Ευρωκοινοβούλιο για την κατάσταση της Ένωσης.
«Πιστεύω ότι ήρθε η ώρα για το δικό μας ευρωπαϊκό Άρθρο 4 – ή ένα Πρωτόκολλο Έκτακτης Ανάγκης για την Ασφάλεια» είχε πει και σύμφωνα με την πρόταση, ένα κράτος-μέλος θα μπορεί να ενεργοποιεί τον μηχανισμό, προκαλώντας τη σύγκληση όλων των κρατών της ΕΕ προκειμένου:
- να συντονιστεί μια ευρωπαϊκή απάντηση,
- να αποτραπεί περαιτέρω κλιμάκωση,
- να περιοριστούν οι συνέπειες της κρίσης.
Σημειώνεται ότι δεν πρόκειται για τη ρήτρα συλλογικής άμυνας του Άρθρου 5, αλλά για μηχανισμό πολιτικής διαβούλευσης που μπορεί να οδηγήσει σε κοινές αποφάσεις ή δράσεις. Η ίδια η φον ντερ Λάιεν είπε ότι ο νέος ευρωπαϊκός μηχανισμός θα πλαισιώνει το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ, όχι ότι θα το αντικαθιστά.
«Η Ρωσία σχεδιάζει περισσότερες δολιοφθορές»
Η Κάλας προειδοποίησε ότι οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες βλέπουν ενδείξεις για νέες ρωσικές ενέργειες.
«Πρέπει να είμαστε σε επαγρύπνηση, διότι βλέπουμε στις πληροφορίες των υπηρεσιών ότι η Ρωσία σχεδιάζει περισσότερες πράξεις δολιοφθοράς και επιθέσεις εναντίον της δημοκρατίας μας, για να διχάσει τις κοινωνίες μας και να τις εκφοβίσει ώστε να σταματήσουν να βοηθούν την Ουκρανία», δήλωσε.
Τόνισε μάλιστα ότι, όταν υπάρχουν σχετικές πληροφορίες, η Ευρώπη πρέπει να μπορεί να αντιδρά πριν ακόμη πραγματοποιηθούν οι επιθέσεις.
Σύμφωνα με τους Financial Times, μετά τη δολιοφθορά σε πολωνική σιδηροδρομική γραμμή και την αποτραπείσα επίθεση με drone που έφερε εκρηκτικά σε γερμανικό αεροδρόμιο, εντείνεται η συζήτηση στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για το κατά πόσο τα σημερινά εργαλεία επαρκούν απέναντι σε ενέργειες που θολώνουν τη γραμμή μεταξύ πολέμου και ειρήνης.
Ο επίτροπος Άμυνας Άντριους Κουμπίλιους δήλωσε στους FT ότι «ο υβριδικός πόλεμος απαιτεί υβριδική άμυνα», υποστηρίζοντας ότι η απάντηση πρέπει να είναι συστηματική και όχι να περιορίζεται στην αντιμετώπιση μεμονωμένων περιστατικών.
«Η Ρωσία κλιμακώνει και εμείς δεν πρέπει να απαντάμε με τρόπους που αποσκοπούν στην αποφυγή της κλιμάκωσης. Αυτό φέρνει τα αντίθετα αποτελέσματα, ενθαρρύνει τους Ρώσους», είπε, προσθέτοντας ότι η Μόσχα πρέπει να γνωρίζει πως «θα υπάρξουν απαντήσεις και ότι αυτές μπορεί να είναι επώδυνες».
Patriot για την Ουκρανία
Πρώτο θέμα της επίσημης ατζέντας είναι η στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία. Μετά τις νέες επιθέσεις κατά αμάχων, η Κάλας τόνισε ότι το Κίεβο χρειάζεται επειγόντως αντιαεροπορική άμυνα.
Κάλεσε τις χώρες που διαθέτουν Patriot στα αποθέματά τους να τα παραχωρήσουν τώρα στην Ουκρανία, ώστε τα αποθέματά τους να αναπληρωθούν αργότερα με νέα συστήματα. «Όλοι χρειάζονται περισσότερη αντιαεροπορική άμυνα», σημείωσε, αναφερόμενη τόσο στην Ουκρανία όσο και στη Μέση Ανατολή.
Περισσότερα πλοία για την ASPIDES
Η Κάλας απηύθυνε παράλληλα έκκληση για ενίσχυση της ευρωπαϊκής ναυτικής επιχείρησης ASPIDES στην Ερυθρά Θάλασσα.
«Η ανάγκη είναι μεγαλύτερη από ποτέ. Έχουμε πολλά αιτήματα για συνοδεία πλοίων, αλλά χρειαζόμαστε ναυτικά μέσα που να μπορούν να το κάνουν», δήλωσε.
Όπως είπε, για την επιχείρηση είχαν υπολογιστεί τουλάχιστον δέκα πλοία, αριθμός που σήμερα δεν διαθέτει. Παρά τις πιέσεις προς τα κράτη-μέλη, η Κάλας ανέφερε ότι μέχρι στιγμής δεν έχει λάβει νέες συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
Τέλος, ενόψει της συζήτησης στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας για την αμυντική ετοιμότητα, αναγνώρισε ότι οι επενδύσεις έχουν αυξηθεί, αλλά προειδοποίησε: «Έχουμε μεγάλα κενά στις αμυντικές δυνατότητες και τώρα πρέπει να επικεντρωθούμε στο πώς θα τα καλύψουμε».
