Ο ΣΥΡΙΖΑ μπαίνει σε μία από τις πιο κρίσιμες φάσεις της μεταμνημονιακής του ιστορίας. Η διαγραφή του Παύλου Πολάκη από την Κοινοβουλευτική Ομάδα δεν είναι απλώς ένα ακόμη επεισόδιο εσωκομματικής σύγκρουσης. Είναι ο καταλύτης μιας βαθύτερης αναμέτρησης: ποιοι θα μείνουν στην Κουμουνδούρου, ποιοι θα κινηθούν προς τον Αλέξη Τσίπρα και αν το κόμμα μπορεί να αποφύγει μια νέα διάσπαση.
Στα ύψη βρίσκεται η ένταση στον ΣΥΡΙΖΑ μετά τη διαγραφή του Παύλου Πολάκη από την Κοινοβουλευτική Ομάδα, με την επόμενη ημέρα να βρίσκει την Κουμουνδούρου αντιμέτωπη όχι μόνο με την υπόθεση του βουλευτή Χανίων, αλλά και με το μεγαλύτερο ερώτημα που πλανάται πάνω από τον χώρο: τι θα απομείνει από τον σημερινό ΣΥΡΙΖΑ όταν ο Αλέξης Τσίπρας ανακοινώσει το νέο πολιτικό του εγχείρημα.
Η κίνηση του Σωκράτη Φάμελλου να διαγράψει τον Παύλο Πολάκη ερμηνεύεται από στελέχη ως προσπάθεια επίδειξης πυγμής σε μια περίοδο όπου το κόμμα εμφανίζεται πολιτικά και οργανωτικά αποσυντονισμένο. Η ανάρτηση Πολάκη, με αιχμές για την ηγεσία και για την ανάγκη άμεσης σύγκλησης των οργάνων, ήταν η αφορμή. Το πρόβλημα, όμως, είναι πολύ βαθύτερο.
Στην Κουμουνδούρου γνωρίζουν ότι το κόμμα βρίσκεται σε καθεστώς αναμονής. Η συζήτηση για το νέο κόμμα Τσίπρα δεν είναι πλέον υπόγεια. Είναι ανοιχτή, σχεδόν δημόσια, και επηρεάζει όλες τις εσωτερικές ισορροπίες. Η πρόταση του Δημήτρη Χατζησωκράτη για αναστολή λειτουργίας του ΣΥΡΙΖΑ ενόψει του νέου φορέα Τσίπρα λειτούργησε σαν πολιτική βόμβα, καθώς άγγιξε το πιο ευαίσθητο σημείο: αν ο ΣΥΡΙΖΑ θα συνεχίσει αυτόνομα ή αν θα απορροφηθεί, άτυπα ή οργανωμένα, από το νέο εγχείρημα.
Η αντίδραση της Νομαρχιακής Επιτροπής Χανίων, που ζήτησε την ανάκληση της διαγραφής Πολάκη, δείχνει ότι ο πρώην υπουργός εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρά ερείσματα στη βάση και στον κομματικό μηχανισμό. Την ίδια ώρα, το γεγονός ότι στελέχη που πρόσκεινται στον ίδιο αναμένεται να βρεθούν σε εκδηλώσεις για την ανασυγκρότηση της προοδευτικής παράταξης δείχνει πως κανείς δεν έχει ακόμη ανοίξει όλα τα χαρτιά του.
Το βλέμμα στρέφεται και στον Νίκο Παππά. Η στάση του πρώην υπουργού θεωρείται κρίσιμη, καθώς οι δικές του δυνάμεις μέσα στον ΣΥΡΙΖΑ παρακολουθούν τις εξελίξεις και αποτιμούν το νέο τοπίο μετά τη διαγραφή Πολάκη. Αν υπάρξει μετακίνηση στελεχών προς τον Τσίπρα, το ερώτημα είναι αν αυτή θα γίνει συντεταγμένα, με πολιτικό αφήγημα, ή αν θα εξελιχθεί σε άτακτη αποχώρηση ομάδων και προσώπων.
Το σενάριο διάσπασης δεν μπορεί πλέον να αποκλειστεί. Δεν πρόκειται απαραίτητα για μια κλασική διάσπαση με καταγγελίες, αποχωρήσεις και νέο κόμμα από τα σπλάχνα του ΣΥΡΙΖΑ. Το πιθανότερο σενάριο, όπως διαμορφώνεται σήμερα, είναι μια σταδιακή αποψίλωση: βουλευτές, στελέχη, συνεργαζόμενοι και πρόσωπα της ευρύτερης Κεντροαριστεράς να αρχίσουν να μετακινούνται προς τον Αλέξη Τσίπρα, αφήνοντας τον ΣΥΡΙΖΑ να αποφασίσει αν θα παραμείνει αυτόνομος φορέας ή αν θα αναζητήσει ρόλο μέσα στη νέα αρχιτεκτονική του προοδευτικού χώρου.
Η υπόθεση δεν αφορά μόνο την Κουμουνδούρου. Ήδη οι διεργασίες αγγίζουν και τη Νέα Αριστερά, με πληροφορίες για αποχωρήσεις και επαφές στελεχών με το περιβάλλον Τσίπρα. Αυτό σημαίνει ότι ο πρώην πρωθυπουργός δεν επιχειρεί απλώς να πάρει πίσω ένα κομμάτι του ΣΥΡΙΖΑ. Επιχειρεί να αναδιατάξει συνολικά τον χώρο της Κεντροαριστεράς, δημιουργώντας ένα νέο σχήμα που θα μπορεί να εμφανιστεί ως αντίπαλο δέος στη Νέα Δημοκρατία.
Για τον ΣΥΡΙΖΑ, το δίλημμα είναι υπαρξιακό. Αν αντισταθεί στο εγχείρημα Τσίπρα, κινδυνεύει να φανεί σαν κόμμα που υπερασπίζεται το παρελθόν του χωρίς καθαρό σχέδιο για το μέλλον. Αν προσδεθεί σε αυτό, κινδυνεύει να παραδεχθεί ότι ο πολιτικός του κύκλος ως αυτόνομου πρωταγωνιστή έχει κλείσει.
Η διαγραφή Πολάκη, λοιπόν, δεν είναι το τέλος της κρίσης. Είναι η αρχή της πιο δύσκολης φάσης. Ο ίδιος μίλησε για «δύσκολους καιρούς». Στον ΣΥΡΙΖΑ, όμως, οι δύσκολοι καιροί έχουν ήδη αρχίσει: με ένα κόμμα διχασμένο, μια ηγεσία που προσπαθεί να επιβάλει πειθαρχία, στελέχη που κοιτούν προς τον Τσίπρα και μια βάση που δεν ξέρει ακόμη αν πρέπει να υπερασπιστεί το σημερινό κόμμα ή να ετοιμαστεί για την επόμενη πολιτική στέγη.
Το βέβαιο είναι ότι οι επόμενες ημέρες θα μετρήσουν περισσότερο από τις ανακοινώσεις. Θα μετρήσουν οι παρουσίες, οι απουσίες, οι σιωπές και οι μετακινήσεις. Εκεί θα φανεί αν ο ΣΥΡΙΖΑ οδεύει προς ανασύνταξη ή προς μια νέα, αυτή τη φορά ίσως οριστική, διάσπαση.
