Υπάρχουν εφευρέσεις που άλλαξαν τον κόσμο θεαματικά και άλλες που μπήκαν τόσο αθόρυβα στην καθημερινότητά μας ώστε σχεδόν ξεχάσαμε ότι κάποιος χρειάστηκε κάποτε να τις επινοήσει. Το συρραπτικό ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.
Στις αρχές Οκτωβρίου 1841 ο Αμερικανός Samuel Slocum κατοχύρωσε στις Ηνωμένες Πολιτείες μία συσκευή σχετική με την παραγωγή και τοποθέτηση μικρών μεταλλικών καρφίδων σε χαρτί. Συχνά το γεγονός αυτό παρουσιάζεται ως η «εφεύρεση του συρραπτικού». Η πραγματική ιστορία, όμως, είναι λίγο πιο περίπλοκη — και περισσότερο ενδιαφέρουσα.
Τι ακριβώς εφηύρε ο Σλόκαμ
Ο Slocum δεν κατασκεύασε το συρραπτικό ακριβώς όπως το γνωρίζουμε σήμερα. Το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας του αφορούσε μια «Machine for Sticking Pins into Papers», μια μηχανή για την τοποθέτηση μικρών μεταλλικών καρφίδων σε χαρτιά. Ήταν ένα σημαντικό βήμα προς τη μηχανική στερέωση εγγράφων, αλλά θα χρειάζονταν ακόμη αρκετές δεκαετίες ώσπου να εμφανιστούν οι συσκευές που χρησιμοποιούσαν μεταλλικούς συνδετήρες παρόμοιους με τους σημερινούς.
Πριν από το συρραπτικό, πώς έδεναν τα χαρτιά;
Για αιώνες η λύση ήταν πολύ πιο απλή: κορδέλες, κλωστές, σπάγκος, κερί, καρφίτσες ή ακόμη και το δίπλωμα των ίδιων των φύλλων. Στα επίσημα έγγραφα μπορούσαν να ανοίγονται μικρές οπές και τα φύλλα να δένονται μεταξύ τους. Οι μεταλλικές καρφίτσες χρησιμοποιούνταν επίσης, αλλά μπορούσαν να τρυπήσουν τα δάχτυλα, να σκουριάσουν και να καταστρέψουν το χαρτί. Η ανάπτυξη των επιχειρήσεων και της δημόσιας διοίκησης τον 19ο αιώνα δημιούργησε μεγάλη ανάγκη για έναν γρήγορο και πρακτικό τρόπο ένωσης εγγράφων.
Από την καρφίδα στο σύγχρονο συρραπτικό
Στη δεκαετία του 1860 και του 1870 εμφανίστηκαν νέες αμερικανικές πατέντες για μηχανισμούς στερέωσης χαρτιών. Το 1866 ο George McGill κατοχύρωσε έναν μικρό ορειχάλκινο συνδετήρα χαρτιών και αργότερα μηχανισμό που μπορούσε να τον τοποθετεί. Οι πρώτες συσκευές είχαν ένα βασικό πρόβλημα που σήμερα φαίνεται απίστευτο: συχνά έπρεπε να τοποθετείται ένας μεταλλικός συνδετήρας κάθε φορά. Η μεγάλη πρακτική αλλαγή ήρθε όταν δημιουργήθηκαν μηχανισμοί που μπορούσαν να τροφοδοτούνται με σειρά από συνδετήρες, ώστε ο χρήστης να συρράπτει συνεχώς χωρίς να γεμίζει τη συσκευή ύστερα από κάθε πάτημα.
Και ο συνδετήρας είχε τη δική του επανάσταση
Παράλληλα εξελισσόταν και ένας μεγάλος «αντίπαλος» του συρραπτικού: ο συνδετήρας χαρτιών, το γνωστό paper clip. Η μεγάλη διαφορά είναι ότι ο συνδετήρας δεν τραυματίζει το χαρτί και αφαιρείται εύκολα, ενώ το συρραπτικό προσφέρει πολύ σταθερότερη ένωση. Γι’ αυτό και τα δύο αντικείμενα επιβίωσαν μέχρι σήμερα αντί το ένα να εξαφανίσει το άλλο.
Μια εφεύρεση που άντεξε στην ψηφιακή εποχή
Το εντυπωσιακό είναι ότι η βασική αρχή λειτουργίας του συρραπτικού άλλαξε ελάχιστα επί περισσότερο από έναν αιώνα: πίεση, μεταλλικός συνδετήρας, διάτρηση των φύλλων και λύγισμα των δύο άκρων του στην πίσω πλευρά.
Κατασκευάστηκαν ηλεκτρικά συρραπτικά, επαγγελματικές μηχανές για εκατοντάδες φύλλα, μικροσκοπικά συρραπτικά τσέπης και μοντέλα που συρράπτουν χωρίς μεταλλικό σύρμα, διπλώνοντας το ίδιο το χαρτί.
Κι όμως, το κλασικό χειροκίνητο συρραπτικό εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω σε εκατομμύρια γραφεία. Ακόμη και στην εποχή των e-mail, των PDF, των ηλεκτρονικών υπογραφών και του cloud, ένα αντικείμενο με ρίζες σε μια αμερικανική πατέντα του 1841 εξακολουθεί να κάνει ακριβώς την ίδια απλή δουλειά: να κρατά με μία κίνηση μερικά φύλλα χαρτί μαζί.
