Σήμερα, Τρίτη, οι αρμόδιοι υπουργοί Εσωτερικών των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνδέονται σε έκτακτη τηλεδιάσκεψη για το Μεταναστευτικό, με αφορμή όσα συνέβησαν στη Θέουτα. Προηγήθηκε η επιστολή 22 Ευρωπαίων ηγετών, την οποία συνυπέγραψε και η Ελλάδα, με αίτημα αυστηρότερη προστασία των εξωτερικών συνόρων και συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση. Ακολούθησε η οργισμένη αντίδραση του Πέδρο Σάντσεθ, ο οποίος κατηγόρησε ορισμένους εταίρους του για «εγωιστική, πολωτική και παράνομη» στάση.
Προσωπικά, δεν περιμένω να καταλήξουν πουθενά.
Ο λόγος είναι απλός: άλλη Ευρώπη βλέπει το Μεταναστευτικό από τα γραφεία του Βορρά και άλλη Ευρώπη το ζει στα νησιά, στις ακτές και στις πύλες εισόδου του Νότου. Οι μεν συζητούν αριθμούς, ποσοστώσεις και δευτερογενείς μετακινήσεις. Οι δε σηκώνουν καθημερινά το βάρος της πρώτης υποδοχής, της διάσωσης, της ταυτοποίησης και της κοινωνικής πίεσης.
Και επί του πρακτέου; Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να μην προστατεύει συλλογικά τα θαλάσσια σύνορά της. Όχι αποσπασματικά, όχι με κάθε χώρα μόνη της, αλλά με πραγματική κοινή παρουσία και ευθύνη. Η Frontex, στις περισσότερες περιπτώσεις, μοιάζει περισσότερο με ρεσεψιονίστ: καταγράφει αφίξεις, ονόματα και αριθμούς, αντί να λειτουργεί ως αποτελεσματικός ευρωπαϊκός μηχανισμός αποτροπής των παράνομων εισόδων και εξάρθρωσης των δικτύων διακινητών.
Έζησα από κοντά τη Σύνοδο Κορυφής Ευρωπαϊκής και Αφρικανικής Ένωσης στο Αμπιτζάν, εκπροσωπώντας την Ελλάδα. Εκεί η Ευρώπη ξεσκεπάστηκε. Πολλά λόγια, μεγάλες αίθουσες, τράπεζες και χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί πρόθυμοι να πουλήσουν το εμπόρευμά τους — το χρήμα. Ελάχιστη ουσιαστική διάθεση να στηριχθούν οι χώρες της υποσαχάριας Αφρικής, ώστε οι άνθρωποι να βρίσκουν εργασία, ασφάλεια και μέλλον στις πατρίδες τους.
Γιατί αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα: θα συνεχίσουμε να μετράμε βάρκες και νεκρούς ή θα επενδύσουμε εκεί όπου γεννιέται η απόγνωση;
Και κάτι ακόμη: εκείνα τα ελληνικά πολεμικά πλοία που είχαν σταλεί έξω από τα χωρικά ύδατα της Λιβύης για να λειτουργήσουν αποτρεπτικά, τι απέγιναν; Ρητορικό το ερώτημα.
Καλό είναι, λοιπόν, να τελειώνουμε με τα επικοινωνιακά κόλπα. Το Μεταναστευτικό δεν αντιμετωπίζεται με επιστολές των 22, τηλεδιασκέψεις των 27 και φωτογραφίες για τα δελτία Τύπου. Αντιμετωπίζεται με κοινή ευρωπαϊκή φύλαξη συνόρων, χτύπημα των διακινητών και σοβαρή επένδυση στις χώρες από τις οποίες οι άνθρωποι αναγκάζονται να φύγουν.
