Καθώς η νότια Ευρώπη δοκιμάζεται κάθε καλοκαίρι από ολοένα πιο καταστροφικές πυρκαγιές, οι επιστήμονες στρέφουν όλο και περισσότερο το βλέμμα τους στην Αυστραλία, μια χώρα που έχει μάθει να ζει με τη φωτιά εδώ και χιλιάδες χρόνια.
Όπως αναφέρει το bbc.com μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του Black Summer το 2019-2020, που έκαψαν περισσότερα από 24 εκατομμύρια εκτάρια γης, η Αυστραλία επένδυσε ακόμη περισσότερο στην πρόληψη, συνδυάζοντας τεχνολογία αιχμής με την παραδοσιακή γνώση των αυτόχθονων κοινοτήτων. Σήμερα, ειδικοί εκτιμούν ότι αυτός ο συνδυασμός μπορεί να αποτελέσει πρότυπο και για άλλες χώρες που αντιμετωπίζουν ολοένα συχνότερες πυρκαγιές, όπως η Ελλάδα, η Ισπανία και η Πορτογαλία.
Δορυφόροι που «βλέπουν» τον κίνδυνο πριν ξεσπάσει η φωτιά
Ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία που χρησιμοποιούν πλέον οι Αυστραλοί ερευνητές είναι οι δορυφόροι παρατήρησης της Γης.
Οι εικόνες από το Διάστημα επιτρέπουν στους επιστήμονες να υπολογίζουν την υγρασία της βλάστησης (fuel moisture), δηλαδή πόσο ξηρά είναι τα φύλλα, τα χόρτα, οι θάμνοι και οι φλοιοί των δέντρων. Όσο χαμηλότερη είναι η υγρασία, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα εκδήλωσης και ταχείας εξάπλωσης μιας πυρκαγιάς.
Στο πρόγραμμα συμμετέχει το Australian National University (ANU), το οποίο αναπτύσσει νέες τεχνολογίες τηλεπισκόπησης σε συνεργασία με αυτόχθονες κοινότητες, ώστε τα δορυφορικά δεδομένα να συνδυάζονται με παρατηρήσεις από το ίδιο το πεδίο.
Η γνώση των Αβορίγινων συμπληρώνει την επιστήμη
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί.
Οι αυτόχθονες πληθυσμοί της Αυστραλίας διαχειρίζονται τη γη εδώ και περίπου 60.000 χρόνια, γνωρίζοντας πώς να «διαβάζουν» το τοπίο μέσα από στοιχεία που δύσκολα μπορεί να ανιχνεύσει ένας δορυφόρος: το χρώμα των φυτών, τη μυρωδιά του εδάφους, την υγρασία κάτω από την επιφάνεια, ακόμη και τις αλλαγές στη συμπεριφορά της βλάστησης.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι παρατηρήσεις των αυτοχθόνων συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό με τα δορυφορικά δεδομένα, γεγονός που ενισχύει την ακρίβεια των προβλέψεων.
Η φωτιά ως εργαλείο προστασίας
Ίσως η μεγαλύτερη διαφορά της Αυστραλίας σε σχέση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες είναι ότι αντιμετωπίζει τη φωτιά όχι μόνο ως απειλή αλλά και ως εργαλείο διαχείρισης του τοπίου.
Όπως αναφέρει το csiro.au η πρακτική του cultural burning βασίζεται σε μικρές, ελεγχόμενες φωτιές χαμηλής έντασης, οι οποίες ανάβουν σε συγκεκριμένες εποχές και υπό κατάλληλες καιρικές συνθήκες.
Οι φωτιές αυτές καίνε μόνο τη χαμηλή, ξερή βλάστηση, μειώνοντας σημαντικά την ποσότητα της καύσιμης ύλης που διαφορετικά θα μπορούσε να τροφοδοτήσει μια ανεξέλεγκτη πυρκαγιά τους θερινούς μήνες.
Η NASA επιβεβαιώνει τα αποτελέσματα
Η αποτελεσματικότητα αυτής της προσέγγισης επιβεβαιώνεται και από δορυφορικές παρατηρήσεις της NASA.
Σύμφωνα με το Earth Observatory, τα προγράμματα προληπτικών καύσεων στη βόρεια Αυστραλία έχουν μεταφέρει μεγάλο μέρος της φωτιάς από το τέλος της ξηρής περιόδου, όταν οι πυρκαγιές είναι ιδιαίτερα έντονες, στην αρχή της περιόδου, όπου οι ελεγχόμενες καύσεις είναι μικρότερες, ασφαλέστερες και παράγουν λιγότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Drones και τεχνητή νοημοσύνη στη μάχη με τις φλόγες
Παράλληλα, οι αυστραλιανές πυροσβεστικές υπηρεσίες αξιοποιούν όλο και περισσότερο drones και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με το arxiv.org τα drones μπορούν μέσα σε λίγα λεπτά να χαρτογραφήσουν την πορεία μιας φωτιάς, να εντοπίσουν νέες εστίες, να μεταφέρουν εξοπλισμό σε δύσβατες περιοχές αλλά και να υποστηρίξουν τις επιχειρήσεις δημιουργίας αντιπυρικών ζωνών.
Παράλληλα, νέα μοντέλα μηχανικής μάθησης επεξεργάζονται δεδομένα από δορυφόρους, μετεωρολογικούς σταθμούς και δείκτες βλάστησης, προβλέποντας με ολοένα μεγαλύτερη ακρίβεια ποιες περιοχές διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο. Πρόσφατη ερευνητική εργασία κατέγραψε ακρίβεια που φτάνει περίπου το 87% στην πρόβλεψη περιοχών υψηλού κινδύνου.
Τι μπορεί να διδαχθεί η Ευρώπη
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η μεγαλύτερη αλλαγή δεν αφορά μόνο την τεχνολογία αλλά τη φιλοσοφία διαχείρισης των πυρκαγιών.
Αντί η προσπάθεια να επικεντρώνεται αποκλειστικά στην καταστολή όταν ξεσπάσει μια φωτιά, η Αυστραλία επενδύει ολοένα περισσότερο στην πρόληψη: στην έγκαιρη ανίχνευση, στη μείωση της καύσιμης ύλης, στην αξιοποίηση των δορυφορικών δεδομένων και στη συνεργασία επιστημόνων, πυροσβεστών και αυτόχθονων κοινοτήτων.
Καθώς η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση των ακραίων πυρκαγιών σε όλο τον κόσμο, οι επιστήμονες θεωρούν ότι αυτή η πολυεπίπεδη προσέγγιση θα μπορούσε να αποτελέσει πολύτιμο οδηγό και για τις μεσογειακές χώρες.
Με πληροφορίες από bbc.com,Australian National University,csiro.au,arxiv.org
