Σε μία σπουδαία ανακάλυψη προχώρησε μία ομάδα ερευνητών που βιντεοσκοπούσαν τη διαδικασία αποσύνθεσης μιας νεκρής φάλαινας στον πυθμένα της θάλασσας για πάνω από μία δεκαετία με σκοπό να εξετάσουν πόσο χρόνο χρειάζονται τα βακτήρια για να διασπάσουν τα οστά της.
Η νέα ματιά στην αποσύνθεση των θαλάσσιων γιγάντων
Η ιστορία ξεκινάει το 2009, όταν ερευνητές εντόπισαν το σώμα μιας μεγάλης φάλαινας –ίσως γαλάζιας ή πτεροφάλαινας– να κείτεται στον πυθμένα, σε βάθος σχεδόν ενός μιλίου, ανοιχτά του νησιού Βανκούβερ στη Βρετανική Κολομβία. Δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος του μαλακού ιστού είχε ήδη εξαφανιστεί, συνειδητοποίησαν ότι το κουφάρι αποτελούσε μια μοναδική ευκαιρία για μελέτη και έρευνα.
Παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα της έρευνας στ περιοδικό Frontiers in Marine Science, η αποσύνθεση της φάλαινας συμβαίνει σε στάδια. Πρώτον, κινητά πτωματοφάγα τρέφονται με τον μαλακό ιστό. Δεύτερον, μικροί οργανισμοί αποικίζουν τα οστά και το γύρω ίζημα. Στη συνέχεια, βακτήρια διασπούν τα λιπίδια στο εσωτερικό των οστών, απελευθερώνοντας χημικές ουσίες με βάση το θείο, τις οποίες καταναλώνουν άλλα εξειδικευμένα είδη.
Οι ερευνητές διερωτώνταν για καιρό πόσο διαρκεί αυτό το τρίτο, «σουλφουρόφιλο» (θειόφιλο) στάδιο. Τώρα, είχαν την ευκαιρία να το ανακαλύψουν.
Ο Fabio De Leo από το Πανεπιστήμιο της Βικτώρια αναφέρει: «Αυτό που ήταν ιδιαίτερο είναι ότι, σε αντίθεση με οποιαδήποτε προηγούμενη μελέτη σε πτώματα φαλαινών, μπορέσαμε να επιστρέψουμε στην ίδια τοποθεσία και να εξετάσουμε τον σκελετό με μια τεχνική φωτογραμμετρίας ακρίβειας εκατοστών».
Τηλεκατευθυνόμενα υποβρύχια οχήματα (ROV) επισκέπτονταν το σημείο επί 15 χρόνια, καταγράφοντας βίντεο υψηλής ευκρίνειας και λαμβάνοντας μετρήσεις.
Παρατηρήθηκαν λεπτές, αλλά σημαντικές αλλαγές. Μεταξύ 2012 και 2023, η κάτω γνάθος και 22 σπόνδυλοι συρρικνώθηκαν σε μήκος κατά 1,4% και 7,8% αντίστοιχα. Την ίδια στιγμή, ένα χνουδωτό λευκό μικροβιακό στρώμα θειόφιλων βακτηρίων αναπτύχθηκε πάνω στα οστά.
Τα λεγόμενα «σκουλήκια-ζόμπι» –τα οποία τρυπούν και τρέφονται με το κόκαλο– ήταν παρόντα στην αρχή της έρευνας, αλλά απουσίαζαν στο τέλος, όταν εντοπίστηκαν πολλά θειόφιλα είδη, συμπεριλαμβανομένων σωληνοειδών σκουληκιών (vestimentiferan) και δίθυρων μαλακίων.
Συνολικά, αυτό υποδηλώνει ότι το θειόφιλο στάδιο βρίσκεται σε εξέλιξη για τουλάχιστον 21 χρόνια και μπορεί να διαρκέσει άλλη μια δεκαετία. Αυτό είναι μεγαλύτερο διάστημα από ό,τι είχαν προβλέψει προηγούμενες μελέτες.
Η επίδραση της κλιματικής αλλαγής
Σύμφωνα με τον De Leo, αυτό σημαίνει ότι «τα ζώα που εξειδικεύονται στα πτώματα φαλαινών θα βρίσκουν πάντα ένα νέο σπίτι όταν οι προνύμφες τους παρασύρονται, καθώς άλλα κουφάρια φαλαινών θα παραμένουν στον πυθμένα στο ίδιο θειόφιλο στάδιο».
Η κλιματική αλλαγή θεωρείται ότι προκαλεί την επέκταση ζωνών του ωκεανού με χαμηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο (γνωστές ως ζώνες ελάχιστου οξυγόνου – OMZs). Αν ένα κουφάρι καταλήξει σε μια τέτοια ζώνη, τα σκουλήκια-ζόμπι ενδέχεται να μην μπορούν να το αποικίσουν. «Αυτό με τη σειρά του θα επηρεάσει ολόκληρη τη διαδικασία διάβρωσης των οστών», λέει ο De Leo. «Το συνολικό αποτέλεσμα θα ήταν η μείωση της συνολικής ποικιλομορφίας των ειδών που εξαρτώνται από το πτώμα της φάλαινας».
