Η υπόθεση του Τζαμάλ Κασόγκι εξελίχθηκε σε διεθνές πολιτικό θρίλερ και σε μία από τις πιο σκοτεινές υποθέσεις δολοφονίας δημοσιογράφου των τελευταίων δεκαετιών.
Ο Τζαμάλ Κασόγκι γεννήθηκε στις 13 Οκτωβρίου 1958 στη Μεδίνα της Σαουδικής Αραβίας. Δημοσιογράφος, αρθρογράφος και βαθύς γνώστης της πολιτικής της Μέσης Ανατολής, πέρασε μεγάλο μέρος της επαγγελματικής του ζωής κοντά στο σαουδαραβικό κατεστημένο, προτού εξελιχθεί σε έναν από τους γνωστότερους επικριτές της πολιτικής ηγεσίας της χώρας του.
Εργάστηκε σε σαουδαραβικές εφημερίδες, διετέλεσε αρχισυντάκτης της «Al Watan» και για χρόνια είχε πρόσβαση σε υψηλόβαθμους αξιωματούχους και μέλη της βασιλικής οικογένειας. Η πορεία του δεν ήταν εκείνη ενός παραδοσιακού αντιφρονούντα. Ήταν ένας άνθρωπος που γνώριζε το σύστημα από μέσα.
Από το Ριάντ στην αυτοεξορία
Το 2017 εγκατέλειψε τη Σαουδική Αραβία και εγκαταστάθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Άρχισε να γράφει τακτικά στην «Washington Post», ασκώντας κριτική στην κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στις συλλήψεις αντιφρονούντων και σε πλευρές της πολιτικής του πρίγκιπα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.
Το μοιραίο ραντεβού στην Κωνσταντινούπολη
Στις 2 Οκτωβρίου 2018 ο Κασόγκι πήγε στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη. Χρειαζόταν έγγραφα προκειμένου να παντρευτεί την Τουρκάλα αρραβωνιαστικιά του, Χατιτζέ Τζενγκίζ.
Εκείνη τον περίμενε έξω. Ο Κασόγκι μπήκε στο κτίριο, αλλά δεν εμφανίστηκε ξανά. Η Τζενγκίζ ειδοποίησε τις αρχές και σύντομα άρχισε ένα διεθνές θρίλερ γύρω από το τι είχε συμβεί μέσα στο προξενείο.
Η αρχική σαουδαραβική θέση ήταν ότι ο δημοσιογράφος είχε αποχωρήσει. Η εκδοχή αμφισβητήθηκε από τις τουρκικές αρχές και τελικά η Σαουδική Αραβία αναγνώρισε ότι ο Κασόγκι είχε σκοτωθεί μέσα στο προξενείο.
Η ομάδα των 15 και η δολοφονία
Οι έρευνες αποκάλυψαν ότι την ημέρα εκείνη είχε φτάσει στην Κωνσταντινούπολη ομάδα 15 Σαουδαράβων. Οι τουρκικές αρχές χαρακτήρισαν τη δολοφονία προσχεδιασμένη.
Η ανεξάρτητη έρευνα της ειδικής εισηγήτριας του ΟΗΕ κατέληξε αργότερα ότι η δολοφονία του Κασόγκι συνιστούσε εξωδικαστική εκτέλεση για την οποία έφερε ευθύνη το κράτος της Σαουδικής Αραβίας.
Τι συμπέραναν οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών
Τον Φεβρουάριο του 2021 δημοσιοποιήθηκε αποχαρακτηρισμένη αξιολόγηση του αμερικανικού Office of the Director of National Intelligence. Οι αμερικανικές υπηρεσίες εκτίμησαν ότι ο πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν είχε εγκρίνει επιχείρηση στην Κωνσταντινούπολη για τη σύλληψη ή τη δολοφονία του Τζαμάλ Κασόγκι. Η Σαουδική Αραβία απέρριψε το συμπέρασμα της αμερικανικής έκθεσης.
Το σώμα του δεν βρέθηκε ποτέ
Ένα από τα πιο ανατριχιαστικά στοιχεία της υπόθεσης παραμένει η τύχη της σορού του δημοσιογράφου. Τα λείψανά του δεν έχουν εντοπιστεί, αφήνοντας ένα από τα βασικά ερωτήματα της υπόθεσης αναπάντητο.
Ένα όνομα-σύμβολο για τους δημοσιογράφους
Ο Τζαμάλ Κασόγκι ήταν 59 ετών όταν πέρασε την πόρτα του προξενείου εκείνο το μεσημέρι της 2ας Οκτωβρίου 2018. Πήγε για να πάρει ένα χαρτί ώστε να παντρευτεί τη γυναίκα με την οποία σχεδίαζε το μέλλον του. Δεν επέστρεψε ποτέ.
Η δολοφονία του ξεπέρασε γρήγορα τα όρια μιας εγκληματικής υπόθεσης ή μιας διπλωματικής σύγκρουσης. Το όνομα Τζαμάλ Κασόγκι συνδέθηκε διεθνώς με ένα πολύ μεγαλύτερο ζήτημα: πόσο υψηλό μπορεί να είναι το τίμημα για έναν δημοσιογράφο όταν η κριτική του στρέφεται απέναντι στην εξουσία.
Οκτώ χρόνια μετά τη δολοφονία του, η 2α Οκτωβρίου 2018 εξακολουθεί να θυμίζει ότι η ελευθερία του Τύπου δεν είναι δεδομένη και ότι σε ορισμένα μέρη του κόσμου η υπεράσπισή της μπορεί να κοστίσει ακόμη και την ίδια τη ζωή.
