Υπάρχουν καλλιτέχνες που αφήνουν πίσω τους τραγούδια και υπάρχουν εκείνοι που αφήνουν πίσω τους μια ολόκληρη εποχή. Ο Τζον Λένον ανήκει αναμφισβήτητα στη δεύτερη κατηγορία.
Γεννήθηκε στις 9 Οκτωβρίου 1940 στο Λίβερπουλ, ενώ η Βρετανία βρισκόταν στη δίνη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Έζησε μόλις 40 χρόνια. Ήταν όμως αρκετά για να γίνει ιδρυτικό μέλος των Beatles, ένας από τους σημαντικότερους τραγουδοποιούς της σύγχρονης μουσικής, σύμβολο μιας ολόκληρης γενιάς και, αργότερα, ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους κήρυκες της ειρήνης.
Και όταν στις 8 Δεκεμβρίου 1980 δολοφονήθηκε έξω από το σπίτι του στη Νέα Υόρκη, η είδηση προκάλεσε παγκόσμιο σοκ.
Τα δύσκολα παιδικά χρόνια στο Λίβερπουλ
Η παιδική ηλικία του Λένον κάθε άλλο παρά ανέφελη ήταν. Οι γονείς του, Άλφρεντ και Τζούλια Λένον, δεν κατάφεραν να δημιουργήσουν μια σταθερή οικογένεια και ο μικρός Τζον μεγάλωσε κυρίως με τη θεία του Μίμι.
Η σχέση του με τη μητέρα του παρέμεινε βαθιά και σύνθετη. Η Τζούλια ήταν εκείνη που τον ενθάρρυνε μουσικά, αλλά το 1958 σκοτώθηκε σε τροχαίο δυστύχημα. Ο Λένον ήταν μόλις 17 ετών. Η απώλεια αυτή τον σημάδεψε και ο πόνος, η εγκατάλειψη και η ανάγκη για αγάπη εμφανίστηκαν αργότερα πολλές φορές στη μουσική του.
Από τους Quarrymen στους Beatles
Το 1956 ο νεαρός Λένον δημιούργησε τους Quarrymen. Την επόμενη χρονιά γνώρισε έναν επίσης εξαιρετικά ταλαντούχο νεαρό μουσικό, τον Πολ ΜακΚάρτνεϊ. Ήταν η αρχή μιας από τις σημαντικότερες δημιουργικές συνεργασίες στην ιστορία της μουσικής.
Στην παρέα προστέθηκε ο Τζορτζ Χάρισον και τελικά, με τον Ρίνγκο Σταρ στα ντραμς, σχηματίστηκε η κλασική τετράδα: Τζον Λένον, Πολ ΜακΚάρτνεϊ, Τζορτζ Χάρισον και Ρίνγκο Σταρ.
Οι Beatles δεν έγιναν απλώς ένα επιτυχημένο συγκρότημα. Έγιναν παγκόσμιο κοινωνικό και πολιτιστικό φαινόμενο. Η Beatlemania κατέκτησε πρώτα τη Βρετανία και στη συνέχεια τις Ηνωμένες Πολιτείες και ολόκληρο τον κόσμο. Οι τέσσερις νεαροί από το Λίβερπουλ άλλαξαν τη μουσική, τη μόδα, τη νεανική κουλτούρα και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπιζόταν η ποπ και η ροκ μουσική.
Οι «τραγουδάρες» μιας ολόκληρης εποχής
Ο κατάλογος των Beatles είναι σχεδόν αδύνατον να χωρέσει σε λίγες γραμμές: Help!, A Hard Day’s Night, Strawberry Fields Forever, Come Together, All You Need Is Love, In My Life, Lucy in the Sky with Diamonds, I Am the Walrus, Across the Universe.
Και βεβαίως τραγούδια όπως τα Hey Jude, Let It Be, Yesterday και Here Comes the Sun, δημιουργίες που συνδέθηκαν με τα άλλα μέλη του συγκροτήματος αλλά αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του μύθου των Beatles.
Οι Beatles δεν έμειναν μουσικά ακίνητοι. Από τα απλά ποπ τραγούδια των πρώτων χρόνων πέρασαν σε πολύ πιο σύνθετες δημιουργίες και σε ιστορικά άλμπουμ όπως τα Rubber Soul, Revolver, Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band, The Beatles (White Album) και Abbey Road.
Η Γιόκο Όνο αλλάζει τη ζωή του
Το 1966 ο Λένον γνώρισε τη Γιαπωνέζα καλλιτέχνιδα Γιόκο Όνο. Η σχέση τους έγινε ένας από τους πιο πολυσυζητημένους έρωτες στην ιστορία της ποπ κουλτούρας.
Παντρεύτηκαν το 1969 και έκτοτε η Γιόκο ήταν σχεδόν διαρκώς στο πλευρό του. Μαζί πραγματοποίησαν τις περίφημες ειρηνιστικές δράσεις Bed-In for Peace, μετατρέποντας ακόμη και τον μήνα του μέλιτος σε πολιτική καμπάνια κατά του πολέμου.
Για δεκαετίες η Όνο κατηγορήθηκε από πολλούς θαυμαστές ότι «διέλυσε τους Beatles». Η πραγματικότητα ήταν πολύ πιο σύνθετη. Το συγκρότημα είχε ήδη σοβαρές δημιουργικές, προσωπικές και επιχειρηματικές διαφωνίες. Η παρουσία της Γιόκο επιβάρυνε ορισμένες σχέσεις, αλλά δεν μπορεί να θεωρηθεί η μοναδική αιτία της διάλυσης.
Το 1975 απέκτησαν τον γιο τους, Σον. Ο Λένον είχε ήδη έναν γιο, τον Τζούλιαν, από τον πρώτο του γάμο με τη Σίνθια Πάουελ.
«Imagine»: το τραγούδι που ξεπέρασε τον δημιουργό του
Μετά τη διάλυση των Beatles το 1970, ο Λένον ακολούθησε σόλο καριέρα. Και το 1971 παρουσίασε το τραγούδι που έμελλε να συνδεθεί περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο με το όνομά του: Imagine.
Μια απλή μελωδία στο πιάνο και μια σχεδόν ουτοπική πρόσκληση στον άνθρωπο να φανταστεί έναν κόσμο χωρίς σύνορα, πολέμους και θρησκευτικές ή εθνικές διαιρέσεις.
Δεν υπάρχει αντικειμενικός τρόπος να χαρακτηριστεί «το καλύτερο τραγούδι του 20ού αιώνα». Είναι όμως αναμφίβολα ένα από τα δημοφιλέστερα, επιδραστικότερα και περισσότερο αναγνωρίσιμα τραγούδια του αιώνα και ένας από τους διασημότερους ύμνους ειρήνης στην ιστορία της σύγχρονης μουσικής.
Περισσότερο από μισό αιώνα μετά τη δημιουργία του, το Imagine εξακολουθεί να ακούγεται σε στιγμές πολέμου, ειρήνης, πένθους και παγκόσμιας συγκίνησης.
Η πολιτική και ο ακτιβιστής Λένον
Ο Λένον δεν περιορίστηκε ποτέ στη μουσική. Με τη Γιόκο Όνο έγινε ενεργός υποστηρικτής του αντιπολεμικού κινήματος, ιδιαίτερα την εποχή του πολέμου του Βιετνάμ.
Το Give Peace a Chance μετατράπηκε σε σύνθημα διαδηλώσεων. Το Happy Xmas (War Is Over) έγινε ένα από τα πιο διάσημα αντιπολεμικά χριστουγεννιάτικα τραγούδια, ενώ το Power to the People εξέφραζε ανοιχτά το πολιτικό κλίμα των αρχών της δεκαετίας του 1970.
Πέντε χρόνια μακριά από τη μουσική
Μετά τη γέννηση του Σον το 1975, ο Λένον αποσύρθηκε ουσιαστικά από τη μουσική βιομηχανία. Για περίπου πέντε χρόνια αφιερώθηκε στην οικογένεια και στην ανατροφή του γιου του.
Το 1980 επέστρεψε μαζί με τη Γιόκο Όνο με το άλμπουμ Double Fantasy. Ήταν μια επιστροφή γεμάτη αισιοδοξία. Το (Just Like) Starting Over έμοιαζε σχεδόν προφητικό: ο Τζον Λένον ξεκινούσε ξανά. Μόνο που δεν πρόλαβε.
Η νύχτα που τέσσερις σφαίρες σκότωσαν ένα παγκόσμιο είδωλο
Στις 8 Δεκεμβρίου 1980 ο Τζον Λένον βρισκόταν στη Νέα Υόρκη. Νωρίτερα εκείνη την ημέρα είχε φωτογραφηθεί με τη Γιόκο Όνο από την Άνι Λίμποβιτς.
Έξω από το κτίριο Dakota, όπου ζούσε το ζευγάρι, ο Μαρκ Ντέιβιντ Τσάπμαν τον πλησίασε και του ζήτησε αυτόγραφο. Ο Λένον τού υπέγραψε ένα αντίτυπο του Double Fantasy.
Λίγες ώρες αργότερα, όταν ο Λένον και η Γιόκο επέστρεψαν από το στούντιο ηχογράφησης, ο Τσάπμαν τους περίμενε. Πυροβόλησε τον Λένον από κοντινή απόσταση. Τέσσερις σφαίρες τον χτύπησαν. Ο βαριά τραυματισμένος μουσικός μεταφέρθηκε στο Roosevelt Hospital, όπου διαπιστώθηκε ο θάνατός του. Ήταν μόλις 40 ετών.
Ο δολοφόνος παρέμεινε στον χώρο μέχρι τη σύλληψή του. Αργότερα δήλωσε ένοχος για ανθρωποκτονία δευτέρου βαθμού και καταδικάστηκε σε κάθειρξη από 20 χρόνια έως ισόβια.
Ο άνθρωπος πέθανε, τα τραγούδια έμειναν
Η δολοφονία του Λένον προκάλεσε παγκόσμιο πένθος. Χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν έξω από το Dakota και σε πόλεις σε ολόκληρο τον κόσμο.
Απέναντι από το κτίριο όπου δολοφονήθηκε βρίσκεται σήμερα το Strawberry Fields του Central Park, αφιερωμένο στη μνήμη του. Στο κέντρο του βρίσκεται το περίφημο ψηφιδωτό με μία μόνο λέξη: IMAGINE.
Ίσως καμία άλλη λέξη δεν θα μπορούσε να συνοψίσει καλύτερα τον Τζον Λένον. Έναν άνθρωπο αντιφατικό, συχνά προκλητικό, με δύσκολες προσωπικές πλευρές, αλλά και έναν μουσικό που μαζί με τους Beatles άλλαξε για πάντα την ποπ κουλτούρα.
Έγραψε τραγούδια που πέρασαν από γενιά σε γενιά. Και άφησε ένα Imagine που εξακολουθεί να ζητά από την ανθρωπότητα κάτι που, περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα, παραμένει εξαιρετικά δύσκολο: να φανταστεί έναν κόσμο που θα μπορεί να ζήσει ειρηνικά.
