Η απειλή της Ρωσίας παραμένει υπαρκτή και μόνο μέσα από κοινή, συντονισμένη δράση μπορεί να διασφαλιστεί η ασφάλεια της Ουκρανίας και κατ’ επέκταση της ίδιας της Ευρώπης. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα που έστειλε ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, μιλώντας μέσω βιντεοσύνδεσης στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τέσσερα χρόνια μετά την πλήρους κλίμακας ρωσική εισβολή, καλώντας παράλληλα σε στενότερη συνεργασία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών.
«Η απειλή δεν έχει γίνει μικρότερη. Ναι, κρατάμε τη Ρωσία, αλλά δεν έχουμε ακόμη εγγυηθεί την ασφάλεια», τόνισε. «Μόνο μαζί μπορούμε να το κάνουμε αυτό στην Ευρώπη. Μαζί με την Αμερική», πρόσθεσε, αναγνωρίζοντας ότι η διατήρηση της διατλαντικής ενότητας «δεν είναι εύκολη στις σημερινές συνθήκες», αλλά παραμένει στρατηγικά κρίσιμη.
Κυρώσεις χωρίς “παραθυράκια”
Ο Ουκρανός πρόεδρος ζήτησε την πλήρη ενεργοποίηση «ολόκληρου του φάσματος προστασίας απέναντι στη Ρωσία», από αυστηρότερες κυρώσεις μέχρι πραγματική στήριξη μετά τα ρωσικά πλήγματα.
«Καθένας από εσάς γνωρίζει τι γεμίζει το πορτοφόλι του Πούτιν και του επιτρέπει να παρατείνει αυτόν τον πόλεμο», είπε, καλώντας σε πλήρη αποκλεισμό των μηχανισμών που χρηματοδοτούν τη ρωσική πολεμική μηχανή. «Δεν πρέπει να υπάρχει θέση στον ελεύθερο κόσμο για ρωσικό πετρέλαιο, για ρωσικά τάνκερ, για ρωσικές τράπεζες, για σχέδια παράκαμψης κυρώσεων ή για οποιονδήποτε Ρώσο εγκληματία πολέμου».
Η αναφορά δεν ήταν μόνο συμβολική. Σε μια περίοδο όπου οι αποφάσεις για νέες κυρώσεις και χρηματοδοτικά εργαλεία προσκρούουν σε πολιτικές αντιστάσεις με χαρακτηριστικό παράδειγμα το ουγγρικό βέτο που μπλόκαρε τόσο το 20ό πακέτο κυρώσεων όσο και την ενεργοποίηση του νέου πακέτου στήριξης, το μήνυμα του Κιέβου στόχευε ευθέως στα κενά εφαρμογής και στις εσωτερικές ισορροπίες εντός της Ένωσης.
90 δισ. ευρώ και εγγυήσεις ασφαλείας
Ο Ζελένσκι αναφέρθηκε ρητά στην απόφαση για πακέτο στήριξης ύψους 90 δισ. ευρώ σε ορίζοντα διετίας, χαρακτηρίζοντάς το «πραγματική οικονομική εγγύηση της ασφάλειας και της ανθεκτικότητάς μας».
«90 δισεκατομμύρια ευρώ σε δύο χρόνια. Αυτό είναι μια πραγματική χρηματοδοτική εγγύηση της ασφάλειάς μας και πρέπει να εφαρμοστεί», δήλωσε.
Η αναφορά αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς η εκταμίευση του πακέτου παραμένει αντικείμενο πολιτικής διαπραγμάτευσης, μετά την αντίδραση της Βουδαπέστης που συνέδεσε τη στάση της με ενεργειακά ζητήματα και την υπόθεση του αγωγού Druzhba.
Παράλληλα, ο Ουκρανός πρόεδρος επέμεινε στην ανάγκη για «πλήρες φάσμα εγγυήσεων ασφαλείας» για τη χώρα του,όχι μόνο στρατιωτικών, αλλά και πολιτικών και οικονομικών ώστε, όπως είπε, να διασφαλιστεί ότι «η Ρωσία δεν θα μπορέσει ποτέ ξανά να εξαπολύσει νέα επίθεση».
Η ένταξη ως στρατηγική ασπίδα
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στην ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας. Ζήτησε μια σαφή πολιτική δέσμευση με ορίζοντα, υποστηρίζοντας ότι η ένταξη δεν είναι απλώς συμβολικό βήμα αλλά στοιχείο στρατηγικής αποτροπής.
«Είναι πολύ σημαντικό να λάβουμε μια ξεκάθαρη ημερομηνία ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση», ανέφερε, προειδοποιώντας ότι σε αντίθετη περίπτωση «ο Πούτιν θα βρει τρόπο να μπλοκάρει την Ουκρανία για δεκαετίες, διχάζοντας εσάς, διχάζοντας την Ευρώπη».
Στις Βρυξέλλες έχει συζητηθεί ένα σενάριο επιταχυνόμενης ή ειδικής συμφωνίας ένταξης με ορίζοντα το 2027. Ωστόσο, αρκετές πρωτεύουσες αντιμετωπίζουν την ιδέα με σκεπτικισμό, επικαλούμενες θεσμικές, οικονομικές και πολιτικές προϋποθέσεις που δεν μπορούν να παρακαμφθούν.
«Η Ρωσία δείχνει περιφρόνηση για την ΕΕ, όμως η Ευρώπη δεν είναι τόπος για Ρώσους δολοφόνους»
Σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της ομιλίας του, ο Ζελένσκι έδωσε μια πολιτική και αξιακή διάσταση στο διακύβευμα.
«Η Ευρώπη δεν είναι απλώς ένας τόπος για τις δουλειές των Ρώσων ολιγαρχών. Δεν είναι το μουσείο για να θαυμάζουν οι σύζυγοι Ρώσων αξιωματούχων. Δεν είναι τόπος αναψυχής για Ρώσους δολοφόνους», είπε και πρόσθεσε:
«Οι Ρώσοι πρέπει να μάθουν ότι η Ευρώπη είναι μια ένωση ανεξάρτητων εθνών και εκατομμυρίων ανθρώπων, που λειτουργεί βάσει των αρχών του ΟΗΕ και δεν ανέχεται την ταπείνωση και δεν θα αποδεχθεί τη βία».
Κλείνοντας, κάλεσε τους ευρωβουλευτές να συνεχίσουν να υπερασπίζονται «τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής» και να στηρίξουν ενεργά τη διπλωματία για μια δίκαιη ειρήνη.
«Κάθε αποτέλεσμα που επιτυγχάνετε είναι μια γραμμή που ο Πούτιν δεν μπορεί να διασχίσει», κατέληξε.
Το γεγονός ότι η τέταρτη επέτειος της εισβολής δεν συνοδεύτηκε από συγκεκριμένη θεσμική κίνηση ενίσχυσης της πίεσης προς τη Μόσχα ή από οριστική διευθέτηση της χρηματοδότησης, αναδεικνύει το εύρος της πολιτικής πρόκλησης για την Ένωση.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ομιλία Ζελένσκι λειτούργησε όχι μόνο ως ευχαριστία για τη μέχρι σήμερα στήριξη, αλλά και ως υπενθύμιση ότι η ευρωπαϊκή ενότητα δεν είναι αφηρημένη έννοια. Είναι προϋπόθεση ασφάλειας για την Ουκρανία, αλλά και για την ίδια την Ευρώπη.
