Από την 1η Ιουλίου 2026, η Ευρωπαϊκή Ένωση καταργεί το καθεστώς που επέτρεπε στα μικροδέματα αξίας έως 150 ευρώ να εισάγονται στην ευρωπαϊκή αγορά από τρίτες χώρες χωρίς τελωνειακούς δασμούς. Με το νέο καθεστώς, επιβάλλεται προσωρινός τελωνειακός δασμός 3 ευρώ σε χαμηλής αξίας αποστολές που εισάγονται στην ΕΕ κυρίως μέσω e-commerce. Το μέτρο αφορά προϊόντα που αγοράζουν καθημερινά εκατομμύρια Ευρωπαίοι καταναλωτές, όπως ρούχα, παιχνίδια και ηλεκτρονικά είδη.
Επισήμως, η Κομισιόν επιμένει ότι το μέτρο είναι οριζόντιο και μη διακριτικό: δεν στρέφεται κατά συγκεκριμένης χώρας ή πλατφόρμας. Στην πράξη, όμως, το πολιτικό και εμπορικό υπόβαθρο είναι σαφές. Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της Κομισιόν, λίγο πάνω από το 90% των αποστολών ηλεκτρονικού εμπορίου προς την ΕΕ προέρχεται από την Κίνα, γεγονός που φέρνει στο επίκεντρο τις μεγάλες κινεζικές πλατφόρμες τύπου Shein, AliExpress και Temu.
Πώς θα υπολογίζεται ο δασμός
Ο νέος δασμός δεν θα επιβάλλεται ανά πακέτο, αλλά ανά τελωνειακό είδος, με βάση την τελωνειακή ταξινόμηση του προϊόντος και όχι την ποσότητα.
Στην πράξη, αν ένας καταναλωτής αγοράσει 5 μπλουζάκια, θα εφαρμοστεί δασμός 3 ευρώ, επειδή όλα ανήκουν στην ίδια τελωνειακή κατηγορία.
Αν όμως αγοράσει 3 μπλουζάκια και ένα ρολόι, ο δασμός θα είναι 6 ευρώ, επειδή πρόκειται για δύο διαφορετικές κατηγορίες.
Με άλλα λόγια, το ανά είδος δεν σημαίνει ανά τεμάχιο, αλλά ανά κατηγορία προϊόντος με τελωνειακούς όρους.
Ποιος θα πληρώνει
Η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι ο δασμός των 3 ευρώ δεν είναι φόρος στον καταναλωτή. Νομικά υπόχρεος για τη δήλωση και την πληρωμή του είναι ο πωλητής, ο εισαγωγέας ή ο δηλών στο τελωνειακό σύστημα.
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν ανώτεροι ευρωπαίοι αξιωματούχοι, το αν και σε ποιο βαθμό το κόστος θα μετακυλιστεί στον αγοραστή θα είναι επιχειρηματική απόφαση των πλατφορμών και των πωλητών.
Γιατί το κάνει η ΕΕ
Η Κομισιόν παρουσιάζει το μέτρο ως απάντηση σε τρία προβλήματα: τον αθέμιτο ανταγωνισμό εις βάρος των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, την είσοδο μη ασφαλών ή μη συμμορφούμενων προϊόντων στην ενιαία αγορά και την πίεση που δέχονται οι τελωνειακές αρχές από τον όγκο των μικροδεμάτων.
Το 2025, σχεδόν 5,9 δισεκατομμύρια μικροδέματα στάλθηκαν απευθείας από τρίτες χώρες σε καταναλωτές στην ΕΕ χωρίς να πληρώνουν δασμούς. Η εξαίρεση de minimis, δηλαδή η αδασμολόγητη είσοδος προϊόντων χαμηλής αξίας, είχε θεσπιστεί για να αποφεύγεται η δυσανάλογη διοικητική επιβάρυνση για μικρές και περιστασιακές αποστολές. Σήμερα, με την έκρηξη του ηλεκτρονικού εμπορίου και την ψηφιοποίηση των τελωνειακών διαδικασιών, η Κομισιόν θεωρεί ότι το παλιό καθεστώς δεν δικαιολογείται πλέον.
Με απλά λόγια, ένας ευρωπαίος λιανέμπορος που εισάγει μαζικά πληρώνει κανονικά δασμούς, ενώ εκατομμύρια προϊόντα που αποστέλλονταν μεμονωμένα μέσω πλατφορμών μπορούσαν να μπαίνουν στην αγορά χωρίς αντίστοιχη επιβάρυνση. Για τις Βρυξέλλες, αυτό δημιούργησε στρεβλό πλεονέκτημα υπέρ επιχειρηματικών μοντέλων εκτός ΕΕ.
Το ζήτημα της ασφάλειας των προϊόντων
Η Κομισιόν συνδέει το μέτρο και με την ασφάλεια των καταναλωτών. Στοχευμένοι έλεγχοι σε όλα τα κράτη-μέλη σε καλλυντικά, μέσα ατομικής προστασίας, συμπληρώματα διατροφής, παιχνίδια και ηλεκτρονικά προϊόντα έδειξαν ότι πάνω από το 60% των ελεγχθέντων προϊόντων δεν πληρούσαν τα πρότυπα της ΕΕ, λόγω ελλιπών ετικετών, απαγορευμένων συστατικών ή απουσίας εγγράφων ασφαλείας.
Έρχονται υποχρεωτικοί αναγνωριστικοί κωδικοί προϊόντων
Το νέο καθεστώς δεν περιορίζεται στον δασμό. Από την 1η Ιουλίου 2026 οι λεγόμενοι αναγνωριστικοί κωδικοί προϊόντων θα μπορούν να δηλώνονται σε εθελοντική βάση, και από την 1η Νοεμβρίου 2026 θα γίνουν υποχρεωτικοί. Στόχος είναι να ενισχυθεί η ιχνηλασιμότητα: οι τελωνειακές αρχές δεν θα βλέπουν απλώς μια γενική δήλωση τύπου ρούχο ή παιχνίδι, αλλά θα μπορούν να εντοπίζουν ευκολότερα επικίνδυνα, ψευδώς δηλωμένα ή μη συμμορφούμενα προϊόντα ανάμεσα στα εκατομμύρια μικροδέματα που περνούν καθημερινά τα σύνορα.
Δεν είναι προστατευτισμός, λένε οι Βρυξέλλες
Οι Βρυξέλλες απορρίπτουν την κριτική ότι πρόκειται για προστατευτισμό υπέρ των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Όπως τονίζουν ανώτεροι ευρωπαίοι αξιωματούχοι, δεν πρόκειται για προστατευτικό μέτρο αλλά για εξίσωση των όρων ανταγωνισμού: όποιος εισάγει μαζικά πληρώνει ήδη δασμούς, ενώ τα προϊόντα που φτάνουν μέσω πλατφορμών απευθείας στον καταναλωτή δεν πλήρωναν.
Ο αρμόδιος επίτροπος Μάρος Σέφτσοβιτς είχε δηλώσει ότι η μεταρρύθμιση διασφαλίζει δικαιοσύνη για όλες τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην αγορά της ΕΕ, διατηρώντας παράλληλα απλές τις τελωνειακές διαδικασίες για τους καταναλωτές.
Προσωρινό μέτρο έως το 2028
Ο δασμός των 3 ευρώ θα ισχύσει έως την 1η Ιουλίου 2028. Η λύση θεωρείται μεταβατική, επειδή μπορεί να εφαρμοστεί γρήγορα από τα εθνικά τελωνειακά συστήματα. Σύμφωνα με ανώτερους ευρωπαίους αξιωματούχους, από το 2028 το νέο τελωνειακό κέντρο δεδομένων για το ηλεκτρονικό εμπόριο θα επιτρέψει στην Ένωση να περάσει από τον προσωρινό ενιαίο δασμό σε ένα κανονικό σύστημα υπολογισμού, όπου οι επιβαρύνσεις θα συνδέονται με την πραγματική τελωνειακή κατηγορία του προϊόντος.
Έρχεται και ξεχωριστό τέλος διαχείρισης
Ξεχωριστά από τον δασμό, η ΕΕ ετοιμάζει ενωσιακό τέλος διαχείρισης για την κάλυψη του κόστους των τελωνειακών ελέγχων. Πρόκειται για διαφορετικό εργαλείο: ο δασμός είναι τελωνειακή επιβάρυνση, ενώ το τέλος θα αφορά το κόστος επεξεργασίας και ελέγχου των αποστολών. Το ποσό και η ημερομηνία εφαρμογής αναμένεται να καθοριστούν το φθινόπωρο του 2026· σύμφωνα με ανώτερους ευρωπαίους αξιωματούχους, στόχος είναι να τεθεί σε εφαρμογή γύρω στην 1η Νοεμβρίου.
Φόβοι για παρακάμψεις μέσω αποθηκών
Ένα από τα ερωτήματα που τίθενται ήδη στις Βρυξέλλες είναι αν οι μεγάλες πλατφόρμες θα μεταφέρουν μεγαλύτερους όγκους προϊόντων σε αποθήκες εντός ΕΕ, διανέμοντάς τα από εκεί. Ανώτεροι ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναγνώρισαν ότι η Επιτροπή παρακολουθεί στενά το ζήτημα, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι η αποθήκευση εντός ΕΕ δεν σημαίνει αποφυγή δασμών: το ζήτημα δεν είναι αν θα πληρωθεί δασμός, αλλά ποιος. Όποιος εισάγει μαζικά πληρώνει κανονικούς δασμούς και ΦΠΑ. Επιπλέον, η νομοθεσία περιλαμβάνει ρήτρα κατά της καταχρηστικής αποφυγής. Το ίδιο ισχύει για πιθανές διαδρομές μέσω τρίτων χωρών με προνομιακές σχέσεις με την ΕΕ.
Το αν το μέτρο θα περιορίσει πράγματι τον όγκο των φθηνών εισαγωγών ή απλώς θα οδηγήσει τις πλατφόρμες σε νέα μοντέλα αποθήκευσης και τιμολόγησης, μένει να φανεί. Για τις Βρυξέλλες, πάντως, η 1η Ιουλίου σηματοδοτεί την πρώτη μεγάλη κίνηση για να μπει τάξη σε μια αγορά που έχει αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία χρόνια, με αυξανόμενο κόστος για τα τελωνεία, τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και την ασφάλεια των καταναλωτών.
