Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να μετατρέψει τα μαθήματα της πανδημίας και των πρόσφατων ελλείψεων φαρμάκων σε μόνιμη ευρωπαϊκή στρατηγική, βάζοντας στο επίκεντρο τη «φαρμακευτική ασφάλεια» και τη μείωση της εξάρτησης από τρίτες χώρες, κυρίως την Κίνα και την Ινδία, για κρίσιμα φάρμακα και δραστικές ουσίες. Συμβούλιο και Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν τα ξημερώματα της Τρίτης σε προσωρινή συμφωνία για τον νέο Κανονισμό περί Κρίσιμων Φαρμάκων (Critical Medicines Act), ο οποίος επιδιώκει να διαφοροποιήσει τις αλυσίδες εφοδιασμού, να διευκολύνει τις κοινές ευρωπαϊκές προμήθειες και να ενισχύσει την παραγωγική ικανότητα της ΕΕ σε κρίσιμα φάρμακα και δραστικές ουσίες.
«Οι ασθενείς δεν θα πρέπει να ανησυχούν για το εάν κρίσιμα φάρμακα όπως τα αντιβιοτικά θα είναι διαθέσιμα στο φαρμακείο ή στο νοσοκομείο τους», δήλωσε ο υπουργός Υγείας της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νεόφυτος Χαραλάμπους, μετά την επίτευξη της συμφωνίας μεταξύ της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
«Με τη σημερινή συμφωνία λαμβάνουμε πρακτικά μέτρα για να μειώσουμε τις ευαλωτότητές μας, να διαφοροποιήσουμε τις αλυσίδες εφοδιασμού και να ενισχύσουμε την ικανότητα της Ευρώπης να παράγει κρίσιμα φάρμακα και τα συστατικά τους πιο κοντά στην ευρωπαϊκή αγορά», πρόσθεσε.
Ένας από τους βασικούς στόχους του νέου Κανονισμού είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των αλυσίδων εφοδιασμού κρίσιμων φαρμάκων στην ΕΕ.
Για τον λόγο αυτό, η συμφωνία μεταξύ Συμβουλίου και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προβλέπει ότι στις δημόσιες προμήθειες κρίσιμων φαρμάκων οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο τη χαμηλότερη τιμή αλλά και κριτήρια ανθεκτικότητας και ασφάλειας εφοδιασμού.
Οι νέοι κανόνες επιδιώκουν επίσης να ενισχύσουν την παραγωγή κρίσιμων φαρμάκων και δραστικών ουσιών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μειώνοντας την εξάρτηση από τρίτες χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία. Στο πλαίσιο αυτό, η συμφωνία δίνει μεγαλύτερη ευελιξία στις εθνικές αρχές ώστε να εφαρμόζουν μια μορφή «ευρωπαϊκής προτίμησης» στις δημόσιες συμβάσεις, ενισχύοντας τη στρατηγική «Made in Europe» στον φαρμακευτικό τομέα.
Η συμφωνία προβλέπει επίσης τη δυνατότητα κοινών ευρωπαϊκών προμηθειών κρίσιμων φαρμάκων, μειώνοντας από εννέα σε πέντε τον αριθμό των κρατών μελών που απαιτείται για να ζητηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προχωρήσει σε κοινή αγορά εκ μέρους τους.
Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης δικλίδες ασφαλείας για τα στρατηγικά αποθέματα κρίσιμων φαρμάκων, ώστε οι εθνικές απαιτήσεις για έκτακτα αποθέματα να μην επηρεάζουν αρνητικά άλλα κράτη μέλη ή τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Οι νέοι κανόνες προβλέπουν ότι τα μέτρα αυτά θα πρέπει να είναι διαφανή και να σέβονται τις αρχές της αλληλεγγύης και της αναλογικότητας.
Παράλληλα, Συμβούλιο και Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εισάγουν νέους μηχανισμούς ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών για τα στρατηγικά αποθέματα, ενώ διευκρινίζεται και η χρήση του υφιστάμενου Εθελοντικού Μηχανισμού Αλληλεγγύης, μέσω του οποίου χώρες της ΕΕ θα μπορούν, εφόσον χρειαστεί, να ανακατανέμουν κρίσιμα φάρμακα σε εθελοντική βάση.
Το πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού επεκτείνεται επίσης και στα «ορφανά φάρμακα» για σπάνιες παθήσεις, εντάσσοντάς τα σε ορισμένους κρίσιμους τομείς όπως τα στρατηγικά έργα και οι κοινές ευρωπαϊκές προμήθειες. Τα ορφανά φάρμακα χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία απειλητικών για τη ζωή ή πολύ σοβαρών ασθενειών που επηρεάζουν όχι περισσότερους από πέντε στους 10.000 ανθρώπους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η προσωρινή συμφωνία θα πρέπει πλέον να εγκριθεί από το Συμβούλιο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Στη συνέχεια, ο Κανονισμός θα υιοθετηθεί επισήμως από τα δύο θεσμικά όργανα, μετά και τη νομικογλωσσική επεξεργασία του κειμένου.
