Το «παρών» στο φετινό Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών έδωσε και φέτος η Ελληνικός Χρυσός, με τον Γεράσιμο Μονοκρούσο, Senior Communications & Regional Affairs Manager της εταιρείας, να υπογραμμίζει, μιλώντας στη HuffPost Greece, τον πρωτοποριακό χαρακτήρα της επένδυσης στις Σκουριές σε μια περίοδο που έχει γίνει πλέον αντιληπτή η ανάγκη η Ευρώπη να αποκτήσει στρατηγική αυτονομία στις ορυκτές πρώτες ύλες.
HuffPost Greece: Ας ξεκινήσουμε από από τη φετινή διοργάνωση. Ποιες είναι οι εντυπώσεις σας;
Γεράσιμος Μονοκρούσος: Η φετινή διοργάνωση κινείται στα γνωστά υψηλά επίπεδα, με εξαιρετικής ποιότητας ομιλητές και συζητήσεις. Αυτό, ωστόσο που διαπιστώνουμε με ιδιαίτερη χαρά, είναι ότι τόσο σε επίπεδο θεματικών ενοτήτων, όσο κυρίως οριζόντιων διαπιστώσεων, θα λέγαμε, μέσα από τις συζητήσεις, πως είναι πλέον διεγνωσμένη η ανάγκη η Ευρώπη να αποκτήσει στρατηγική αυτονομία σε ορυκτές πρώτες ύλες. Μας πήρε λίγα χρόνια, χρειάστηκαν σχεδόν και δύο πόλεμοι για να συμβεί αυτό. Αλλά νομίζω πλέον ότι όλοι καταλαβαίνουν την ανάγκη η Ευρώπη να στηριχτεί στα πόδια της και η ευρωπαϊκή βιομηχανία, να μην κινδυνεύει κάποια στιγμή να «βγει από την πρίζα», εξαρτώμενη από χώρες εκτός δυτικού μπλοκ.
Ας μιλήσουμε για την εξόρυξη του μέλλοντος- «mining of the future». Σε σχέση με την εικόνα που έχει το ευρύ κοινό για την εξορυκτική δραστηριότητα, πώς ακριβώς είναι, πώς διαφέρει και πώς εκφράζεται στο έργο των Σκουριών;
Η εξόρυξη του σήμερα, που είναι πάρα πολύ κοντά, θα λέγαμε, και στην εξόρυξη του μέλλοντος, δεν έχει να κάνει σε τίποτα με την παραδοσιακή αντίληψη που έχει ο κόσμος για την μεταλλευτική δραστηριότητα και θα λέγαμε, εν πολλοίς, πως είναι και υπεύθυνη για το φαινόμενο «not in my backyard» που αναπτύχθηκε στην Ευρώπη γενικότερα και στη χώρα μας ειδικότερα.
Σήμερα μιλάμε για μια μεταλλευτική δραστηριότητα η οποία αξιοποιεί όλες τις σύγχρονες τεχνολογίες – από επαυξημένη και εικονική πραγματικότητα για να εκπαιδεύσουμε τον κόσμο μέχρι δικτύωση στο σύνολο της εγκατάστασης ώστε δραστηριότητες οι οποίες ενέχουν ρίσκο να μπορούν να γίνονται απομακρυσμένα χωρίς την ανθρώπινη παρουσία ακόμα και αν λαμβάνουν χώρα 300-400 μέτρα κάτω από τη γη. Είναι ένα μηχάνημα που δουλεύει και ο χειριστής βρίσκεται στην επιφάνεια σε ένα γραφείο με το ίδιο κόκπιτ που έχει συνηθίσει να χειρίζεται και στο υπόγειο μεταλλείο και διενεργεί τις εργασίες απομακρυσμένα από την επιφάνεια.
Παράλληλα, η σύγχρονη τεχνολογία μας δίνει τη δυνατότητα να αυξήσουμε τον βαθμό διαφάνειας και λογοδοσίας έναντι των τοπικών κοινωνιών ειδικότερα, αλλά και της κοινωνίας ευρύτερα. Για παράδειγμα, στα μεταλλεία Κασσάνδρας αυτή τη στιγμή έχουμε ένα από τα πιο εξελιγμένα αλλά και ευρείας κλίμακας προγράμματα περιβαλλοντικής παρακολούθησης. Φανταστείτε ότι στον Δήμο Αριστοτέλη αυτή τη στιγμή σε 700 σημεία μετριώνται 15 περιβαλλοντικές παράμετροι όπως ποιότητα αέρα, υδάτων, επίπεδα θορύβων, συγκεντρώσεις σωματιδίων, δονήσεις και άλλες παράμετροι- πολλές σε πραγματικό χρόνο. Τα δεδομένα αναρτώνται σε μία δημοσίως προσβάσιμη πλατφόρμα, επομένως ο κάθε κάτοικος έχει τη δυνατότητα να μπει σε αυτήν και σε πραγματικό χρόνο να ξέρει την ποιότητα του περιβάλλοντος όπου ζει, εργάζεται και μεγαλώνει την οικογένειά του. Κάτι που στην Αττική, που είναι και η πρωτεύουσα της χώρας, δεν υπάρχει ούτε καν σε πολύ μικρό βαθμό.
Επομένως, θα λέγαμε, η μεταλλευτική του μέλλοντος είναι και αυτή η οποία θα πρέπει να φέρει το βαρύ φορτίο του να αλλάξει η αντίληψη της Ευρώπης και του κόσμου γενικότερα περί της δραστηριότητας και πλέον να μην καθίσταται κάτι το οποίο θα θέλουμε να διώχνουμε από την αυλή μας να το στέλνουμε στην Ασία, την Αφρική, σε άλλες χώρες – αλλά να καταλαβαίνουμε την αξία του, να καταλαβαίνουμε την αξία επίσης που παράγει τοπικά και να θέλουμε να τη διατηρήσουμε εντός των τειχών.
Οι Σκουριές έχουν χαρακτηριστεί ως ένα από τα πιο σύνθετα επενδυτικά έργα στην Ελλάδα.Ποια είναι η σημασία για τη χώρα της υλοποίησης επενδύσεων τέτοιας κλίμακας;
Οι μεταλλευτικές επενδύσεις από μόνες τους έχουν έναν αυξημένο δείκτη δυσκολίας, υπό την έννοια ότι οι επενδύσεις είναι μεγάλου ύψους. Σκεφτείτε ότι αυτή τη στιγμή στις Σκουριές υλοποιούμε μία επένδυση με την τρέχουσα αξία της να ανέρχεται σε 1,3 δισ. δολάρια. Αν συνυπολογίσουμε και την επένδυση που είχε γίνει στην πρώτη φάση της κατασκευής πριν από το σταμάτημα, μιλάμε συνολικά για 1,8 δισ. δολάρια. Καταλαβαίνετε ότι είναι μια πάρα πολύ μεγάλου ύψους επένδυση, Ταυτόχρονα, αυτά τα κεφάλαια πρέπει να επενδυθούν εμπροσθοβαρώς: Δηλαδή, να γίνει η κατασκευή του μεταλλείου, να ολοκληρωθεί η επένδυση και από εκεί και έπειτα να αρχίσει να αποδίδει έσοδα. Επομένως, όλο αυτό για να συμβεί πρέπει να υπάρχει ένα σταθερό θεσμικό πλαίσιο, χωρίς εκπλήξεις, γιατί είναι ήδη εκτεθειμένη η δραστηριότητα η ίδια και τα έσοδά της στη παγκόσμια αγορά μετάλλων. Δεν έχει σταθερές ροές εσόδων, όπως ενδεχομένως, άλλες επενδύσεις πιο ευρέως διαδεδομένες.
Ταυτόχρονα οι Σκουριές είχαν την τύχη ή την ατυχία να είναι πρωτοπόρος για τη χώρα: Είναι η πρώτη μεταλλευτική επένδυση ευρείας κλίμακας που πραγματοποιείται, επομένως, έπρεπε να ξεπεράσει όλες τις παιδικές ασθένειες και ταυτόχρονα να δημιουργήσει και μία παρακαταθήκη για το μέλλον. Μας πήρε λίγο παραπάνω, αλλά νομίζω ότι τώρα, λίγο πριν ολοκληρωθεί και τεθεί σε εμπορική παραγωγή το έργο ως τα τέλη του έτους, έχουμε χτίσει ένα εθνικό κεφάλαιο τεχνογνωσίας μεταξύ όλων των εταίρων που συνεργάστηκαν προκειμένου να πραγματοποιηθεί αυτή η επένδυση – από την ελληνική κυβέρνηση και τις υπηρεσίες της πολιτείας μέχρι τα ελληνικά τραπεζικά ιδρύματα, τα οποία μέχρι σήμερα είχαν συνηθίσει να χρηματοδοτούν συμπράξεις δημοσίου-ιδιωτικού τομέα, έργα υποδομής, αυτοκινητόδρομους, αεροδρόμια. Είναι η πρώτη φορά που κλήθηκαν να αντιληφθούν ένα νέο business, μία νέα δραστηριότητα και να καταφέρουν να ολοκληρώσουν μία χρηματοδότηση έργου σε κάτι που τους ήταν τόσο ξένο.
Νομίζω όλη αυτή η παρακαταθήκη πλέον έχει ανοίξει το δρόμο, με την ταυτόχρονη διαπίστωση της ανάγκης του να υπάρχει μεταλλευτική δραστηριότητα στη χώρα και της προστιθέμενης αξίας που αφήνει, προκειμένου να υπάρξουν και αντίστοιχες στο μέλλον.
Ας πάμε τώρα στις προκλήσεις. Ποιες θεωρείτε πως είναι οι μεγαλύτερες που αντιμετωπίζει ο κλάδος; Είναι η εύρεση κοιτασμάτων, είναι η κοινωνική αποδοχή ή είναι η ταχύτητα υλοποίησης των επενδύσεων;
Είναι όλα αυτά μαζί, θα λέγαμε. Το καθένα έρχεται σε συγκεκριμένο χρονισμό: Η γεωλογική έρευνα είναι κάτι το οποίο απαιτεί επενδύσεις με αβέβαιη κατάληξη. Ας υποθέσουμε ωστόσο ότι η κατάληξη είναι ευτυχής- εδώ υπάρχει το κομμάτι της αδειοδοτικής διαδικασίας το οποίο είναι και το πιο χρονοβόρο. Δηλαδή σκεφτείτε ότι αυτή τη στιγμή μία μεταλλευτική επένδυση, όπου έχει εντοπιστεί ένα αξιόλογο κοίτασμα, έχει μελετηθεί, έχει σχεδιαστεί το πώς θα γίνει αυτή η επένδυση και πάει να αδειοδοτηθεί πια με ολοκληρωμένο σχεδιασμό, θέλει πάνω από 10 χρόνια.
Χαιρετίζουμε πρωτοβουλίες όπως το Critical Error Materials Act και το Resource EU, τα οποία εισάγουν έννοιες όπως το one-stop-shop και η επίσπευση της αδειοδοτικής διαδικασίας. Μένει, βέβαια, όλα αυτά από οδηγίες, λευκές βίβλους και κατευθυντήριες γραμμές να τα δούμε να γίνονται και στην πράξη.
Και τέλος, φυσικά, όπως πολύ σωστά αναφέρατε, είναι και το μεγάλο κομμάτι της κοινωνικής αποδοχής, το οποίο μοιραία πρέπει να γίνει μετά την αδειοδότηση του έργου και πριν την έναρξη κατασκευής του. Και εκεί θα λέγαμε οι Σκουριές αφήνουν μια μεγάλη παρακαταθήκη για τον τόπο και για τον κλάδο, υπό την έννοια ότι για πρώτη φορά στη χώρα εισάγαμε μια ευρείας κλίμακας διαβούλευση του τι πάμε να κάνουμε, πώς θα το κάνουμε και να πάρουμε και ανατροφοδότηση ακούγοντας τους προβληματισμούς και τις ανησυχίες του κοινού.
Όλα αυτά ενσωματώθηκαν στα πλάνα δράσης μας και παράλληλα έχουμε θεσπίσει κανάλια επικοινωνίας με την τοπική κοινωνία, τα οποία εγγυώνται έναν ανοιχτό, ειλικρινή και διαρκή διάλογο. Και να αναφέρω ότι στο κέντρο του Δήμου έχουμε ένα γραφείο επαφής με τον κοινό στο οποίο οποιοσδήποτε μπορεί να έρθει να ενημερωθεί για ό,τι τον προβληματίζει ή να πάρει τις πληροφορίες που απαιτεί. Υπάρχει συγκεκριμένη ομάδα επαφής με τις τοπικές κοινωνίες ενώ παράλληλα έχουμε θεσπίσει και μία εξαιρετική επιτροπή κοινοτήτων ενδιαφέροντος, όπου εκλεγμένοι στις τοπικές κοινότητες, πρόεδροι τοπικών κοινοτήτων, πρόεδροι συλλογικότητων, φορέων και άλλων οργάνων κάθε τρεις μήνες συνεδριάζουν και εκεί τίθενται θέματα κοινού ενδιαφέροντος – και πάντα προσπαθούμε να βρίσκουμε κοινά αποδεκτές λύσεις.
Άρα, θα λέγαμε, η κοινωνική άδεια δεν είναι κάτι που πρέπει να θεωρήσεις δεδομένο, αποκτάται με κόπο και διατηρείται επίσης με πολύ κόπο.
Κλείνοντας, θα μπορούσατε να υποδείξετε κάποιες παρεμβάσεις από πλευράς πολιτείας οι οποίες θα ήταν ευπρόσδεκτες;
Σίγουρα η απλοποίηση της αδειοδοτικής διαδικασίας και η επίσπευση που σας είπα θα ήταν μια καλοδεχούμενη αλλαγή από την έννοια ότι δεν έχουμε χρόνο. Δεν είναι δηλαδή ένα αίτημα μόνο που το καταθέτουμε εμείς ως κλάδος, το καταθέτει και η ίδια η πραγματικότητα. Το έλλειμμα που θα βρούμε μπροστά μας σε κρίσιμες πρώτες ύλες αλλά και σε ύλες απαραίτητες για την ενεργειακή μετάβαση, όπως ο χαλκός που θα παράγεται στις Σκουριές, είναι ένα έλλειμμα το οποίο δεν μπορεί να περιμένει 10 χρόνια για να προκύψουν νέα έργα. Όπως είπαμε, είναι ο μέσος όρος υλοποίησης μιας επένδυσης. Άρα είναι επιτακτική η ανάγκη επίσπευσης του χρόνου αδειοδότησης, χωρίς ωστόσο να υπάρξουν εκπτώσεις στην ποιότητα και στο επίπεδο των μελετών και του σχεδιασμού. Παράλληλα, ένα διαχρονικό αίτημα του κλάδου είναι ο εκμοντερνισμός και η επικαιροποίηση του μεταλλευτικού κώδικα.
Σας μιλήσαμε νωρίτερα για τις τεχνολογίες επαυξημένης και εικονικής πραγματικότητας που χρησιμοποιούμε στο εκπαιδευτικό μας κέντρο ως εταιρεία. Αξίζει να σταθώ σε αυτό για να σας δώσω να καταλάβετε τι εννοώ. Έχουμε υλοποιήσει μια πάρα πολύ μεγάλη επένδυση σύμφωνα με την οποία ο χειριστής ενός μηχανήματος μπαίνει μέσα σε ένα δωμάτιο, κάθεται και εκπαιδεύεται σε σενάρια που δεν θα ήταν εφικτό να εκπαιδευτεί στην πραγματικότητα, όπως μια κρίση, μια φωτιά, μια κατάπτωση οροφής. Οι επιδόσεις του στο χειρισμό του μηχανήματος μετριώνται μέσω software, επομένως παίρνει και ένα αναλυτικό report των σημείων προς βελτίωση- γράφει «ώρες πτήσης», θα λέγαμε, πάνω σε αυτόν τον προσομοιωτή, οι οποίες όμως, δυστυχώς, από την πολιτεία κανονιστικά δεν μπορούν να προσμετρηθούν ως ώρες προϋπηρεσίας προκειμένου να αποκτήσει άδεια. Και σας μιλάω για μια διαδικασία όμοια με αυτή που περνάνε οι πιλότοι των αεροπλάνων.
Πραγματικά είναι κρίμα, γιατί είναι μια εμπειρία η οποία προσεγγίζει σχεδόν σε απόλυτο βαθμό την πραγματικότητα, με δυνατότητα να εκπαιδευτεί κάποιος και σε ακραίες καταστάσεις που σίγουρα δεν θα μπορούσε στην πραγματική ζωή γιατί ενέχουν ρίσκο – και είναι κρίμα αυτές οι ώρες να μην μετράνε, προκειμένου να βγάλουμε πιο γρήγορα χειριστές κατάλληλα καταρτισμένους τους οποίους έχουμε και ανάγκη.
