Μπροστά στον κίνδυνο ενός επισιτιστικού σοκ βρίσκεται ο πλανήτης, καθώς μετά τις τεράστιες επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή στις τιμές και την επάρκεια τροφίμων, το τελειωτικό χτύπημα μπορεί να έρθει με την εμφάνιση ενός ασυνήθιστα ισχυρού φαινομένου Ελ Νίνιο προς τα τέλη του 2026.
Η επισιτιστική ασφάλεια, αποτελεί πλέον σημαντικό ζήτημα καθώς η διαταραχή που προκαλείται από τον πόλεμο στο Ιράν πιέζει την προμήθεια κρίσιμων προϊόντων λιπασμάτων κάνοντας τη γεωργική παραγωγή ασύμφορη.
Παράλληλα, οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι διαμορφώνονται οι συνθήκες για το φαινόμενο του Ελ Νίνιο που θα προκαλέσει υπερθέρμανση του πλανήτη τους επόμενους μήνες, με τους Αμερικανούς να εκτιμούν ότι υπάρχει 1 στις 3 πιθανότητες το καιρικό αυτό φαινόμενο να είναι μεγάλης κλίμακας και να «χτυπήσει» από τον Οκτώβριο έως τον Δεκέμβριο.
Τα ευρωπαϊκά κλιματικά μοντέλα δείχνουν ακόμη μεγαλύτερη πιθανότητα ενός πολύ ισχυρού ή «σούπερ Ελ Νίνιο», αν και το λεγόμενο εαρινό φράγμα σημαίνει ότι αυτές οι προβλέψεις μπορεί να είναι ανακριβείς.
Το Ελ Νίνιο (το μικρό αγόρι) είναι το κλιματικό φαινόμενο όπου η εθερμοκρασία στην επιφάνεια της θάλασσας στον τροπικό ανατολικό Ειρηνικό αυξάνεται από 0,5 – 2 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο.
Σοκ στις τιμές των τροφίμων
Ο Κρις Τζακαρίνι, ανώτερος αναλυτής τροφίμων και γεωργίας στη Μονάδα Πληροφοριών Ενέργειας και Κλίματος, δήλωσε στο CNBC, ότι το 2026 διαμορφώνεται ως μια ακόμη χρονιά όπου οι συγκρούσεις και οι κλιματικοί κίνδυνοι έχουν γίνει μια δαπανηρή πραγματικότητα.
«Οι τιμές των τροφίμων συμπιέζονται από τα ακραία κλιματικά φαινόμενα που διαταράσσουν την παραγωγή σε μεγάλες αναπτυσσόμενες περιοχές, και από ένα σύστημα τροφίμων που εξακολουθεί να είναι εξαρτημένο από τα ορυκτά καύσιμα και επομένως εκτεθειμένο σε αιχμές στο κόστος φυσικού αερίου, λιπασμάτων, μεταφοράς και συσκευασίας», δήλωσε ο Τζακαρίνι στο CNBC.
«Ενα ισχυρό Ελ Νίνιο μπορεί να προκαλέσει τεράστιες επιπτυωσεις σε ένα ήδη βεβαρημένο κλίμα από τις εκπομπές ρύπων, επιδεινώνοντας τον πληθωρισμό που οφείλεται στις υψηλές τιμές των ορυκτών καυσίμων».
Το 2026 μπορεί να προκαλέσει ένα σούπερ Ελ Νίνιο όπου η ξηρασία και η περιορισμένη παροχή νερού μπορεί να είναι πιο σημαντικές από τις ελλείψεις λιπασμάτων.
Αυτό θα οδηγήσει τεράστιες αυξήσεις στις τιμές προιόντων όπως το κακάο, τα έλαια τροφίμων, το ρύζι και τη ζάχαρη, δήλωσε ο Jaccarini ενώ αυξημένες θα είναι οι τιμές σε προϊόντα που συνδέονται με τις τροπικές περιοχές, όπως οι μπανάνες, το τσάι, ο καφές, η σοκολάτα και το κρέας σόγιας.
Το Ελ Νίνιο πιο επικίνδυνο από τον πόλεμο στο Ιράν
Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου και το κόστος των λιπασμάτων έχουν εκτοξευθεί λόγω του πολέμου στο Ιράν. Περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων μεταφέρεται μέσω θαλάσσης από το Στενό του Ορμούζ.
Οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και των λιπασμάτων έρχονται καθώς ξεκινά σοβαρά η περίοδος σποράς στις ΗΠΑ, εντείνοντας τους φόβους μεταξύ των Αμερικανών αγροτών για αυξημένες τιμές τροφίμων και χαμηλότερες αποδόσεις καλλιεργειών.
Ο Paul Donovan, επικεφαλής οικονομολόγο της ελβετικής τράπεζας UBS υποστηρίζει ότι «κάθε απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας αναπόφευκτα τροφοδοτεί φόβους για υψηλότερες τιμές τροφίμων, δεδομένου ότι η παραγωγή λιπασμάτων είναι ενεργοβόρα και το φυσικό αέριο χρησιμοποιείται για την παραγωγή ορισμένων χημικών ουσιών».
«Ωστόσο, οι υψηλές τιμές των λιπασμάτων μπορεί να μην είναι η μεγαλύτερη απειλή για τις τιμές των γεωργικών προϊόντων το 2026, αν υπάρξει ένα σούπερ Ελ Νίνιο», υπογραμμίζει ο Donovan.
Επισιτιστική κρίση όπως στην εισβολή στην Ουκρανία
Ανάλυση που δημοσιεύθηκε από το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Τροφίμων (WFP) των Ηνωμένων Εθνών τον περασμένο μήνα προειδοποιεί, ότι ο αριθμός των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν επισιτιστική ανασφάλεια σε όλο τον κόσμο θα μπορούσε να φτάσει στα επίπεδα του 2022 με την εισβολή στην Ουκρανία.
Το WFP εκτιμά ότι ο αριθμός των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν οξεία πείνα θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 45 εκατομμύρια εάν ο πόλεμος στο Ιράν συνεχιστεί μετά τον Ιούνιο και οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι. Αυτή η πρόβλεψη θα προστεθεί στα 318 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο που ήδη αντιμετωπίζουν επισιτιστική ανασφάλεια.
Ο Dawid Heyl, συν-διαχειριστής χαρτοφυλακίου για την παγκόσμια στρατηγική φυσικών πόρων στην Ninety One, δήλωσε ότι η προοπτική ενός γεγονότος Ελ Νίνιο αποτελεί κίνδυνο για την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων, αλλά η έκταση αυτού του κινδύνου εξαρτάται από το πότε εξελίσσεται το κλιματικό φαινόμενο, πόσο ακραίο είναι και πόσο διαρκεί.
Χώρες όπως η Ινδία, η Αυστραλία, η Βραζιλία και η Αργεντινή αναφέρθηκαν όλες ως χώρες που θα μπορούσαν να εκτεθούν σημαντικά στο Ελ Νίνιο, δήλωσε ο Heyl, αν και για διαφορετικούς λόγους.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, εν τω μεταξύ, δήλωσε νωρίτερα αυτό το μήνα ότι ένα συμβάν Ελ Νίνιο αργότερα φέτος απειλεί τη βορειοδυτική Αιθιοπία, το Νότιο Σουδάν και το Σουδάν με ξηρές συνθήκες, «θέτοντας σημαντικό κίνδυνο για την κύρια γεωργική περίοδο».
