Διχάζει τους ηγέτες της ΕΕ η απόφαση των Βρυξελλών να προτείνει νέο δάνειο στην Ουκρανία 45 δισ ευρώ, μετά την απόφαση 4 χωρών να απέχουν και την Γερμανία να προειδοποιεί ότι δεν θα συναινέσει στον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ εάν το βάρος δεν κατανεμηθεί σε όλους.
Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα των Financial Times, η Κομισιόν θα παρουσιάσει την Τετάρτη στα κράτη-μέλη πρόταση για δανεισμό 45 δισ. ευρώ στο Κίεβο από τον κοινό ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, η χρηματοδότηση έρχεται καθώς η Ουκρανία αντιμετωπίζει τον δυσκολότερο χειμώνα από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, με τις εκτεταμένες καταστροφές από τις ρωσικές επιθέσεις να αυξάνουν διαρκώς τις χρηματοδοτικές της ανάγκες οι οποίες το 2027 εκτιμώνται σε περίπου 70 δισ. ευρώ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δεσμευθεί να καλύψει περίπου τα δύο τρίτα του ποσού, ζητώντας από τους υπόλοιπους δυτικούς συμμάχους να ενισχύσουν τη συνεισφορά τους. Ο νέος δανεισμός θα βασίζεται στον ίδιο μηχανισμό που χρησιμοποιήθηκε για τη στήριξη προηγούμενου δανείου 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο.
Εκείνο το χρηματοδοτικό πακέτο προοριζόταν να καλύψει τις ανάγκες της Ουκρανίας τόσο για το 2026 όσο και για το 2027. Ωστόσο, η αυξανόμενη έκταση των καταστροφών έχει διευρύνει το δημοσιονομικό κενό, καθιστώντας αναγκαία την αναζήτηση πρόσθετων πόρων.
Ποιοι αντιδρούν
Ωστόσο, το νέο δάνειο, που απαιτεί τη συναίνεση και των 27 κρατών-μελών, έχει διχάσει την ΕΕ με την Ουγγαρία, Σλοβακία και Τσεχία να έχουν ήδη εξασφαλίσει εξαίρεση από το κόστος των τόκων του προηγούμενου δανείου των 90 δισ. ευρώ.
Στις χώρες αυτές προστίθεται και η Βουλγαρία, που ξεκαθαρίζει ότι δεν προτίθενται να συμμετέχει σε μελλοντική χρηματοδότηση της Ουκρανίας, γεγονός που προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Βερολίνου.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς απείλησε την περασμένη εβδομάδα ότι θα μπλοκάρει τη συμφωνία για τον πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ της περιόδου 2028-2034, εάν δεν υπάρξει συμμετοχή όλων των κρατών-μελών στη χρηματοδότηση του Κιέβου.
Η Γερμανία είναι ο μεγαλύτερος καθαρός χρηματοδότης του κοινοτικού προϋπολογισμού και ο μεγαλύτερος ευρωπαϊκός διμερής δωρητής της Ουκρανίας.
Σύμφωνα με τους Financial Times, η χρηματοδότηση της Ουκρανίας και η συμφωνία για τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό αντιμετωπίζονται πλέον ως δύο αλληλένδετες αποφάσεις.
Η λογική του Βερολίνου είναι να καταστήσει δυσκολότερη τη χρήση του δικαιώματος βέτο από χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα ευρωπαϊκά κονδύλια.
Το μήνυμα είναι σαφές: Όποιος αρνείται να συμβάλει στη χρηματοδότηση της Ουκρανίας κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπος με εμπόδια στη χρηματοδότηση από την οποία επωφελείται ο ίδιος.
Ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Αντρέι Μπάμπις, σε επιστολή του προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, προειδοποίησε ότι η συμφωνία για τη μελλοντική χρηματοδότηση της Ουκρανίας δεν μπορεί να αποτελέσει προϋπόθεση για την έγκριση του νέου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Ανησυχίες έχουν εκφράσει ακόμη και κυβερνήσεις που υποστηρίζουν σταθερά το Κίεβο. Ο Ιρλανδός πρωθυπουργός Μίχολ Μάρτιν δήλωσε ότι κατανοεί τους λόγους για τους οποίους ορισμένες χώρες επιδιώκουν τη σύνδεση των δύο ζητημάτων, αλλά διατηρεί επιφυλάξεις για αυτή την τακτική.
Δυσκολεύει όλο και [ερισσότερο η στήριξη στην Ουκρανία
Πίσω από την επιμονή των Βρυξελλών και του Βερολίνου βρίσκεται και μια ευρύτερη πολιτική ανησυχία: ότι η εξασφάλιση χρηματοδότησης για την Ουκρανία θα γίνεται ολοένα δυσκολότερη τα επόμενα χρόνια καθώς η Ευρώπη θα βρεθεί το 2027 σε εκλογική δίνη, με αναμετρήσεις στην Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Πολωνία όπου τα ακροδεξιά κόμματα μπορεί να αυξήσουν τα ποσοστά τους.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η Γαλλία, όπου η Μαρίν Λεπέν, που προηγείται στις δημοσκοπήσεις ενόψει των προεδρικών εκλογών του Απριλίου, έχει ξεκαθαρίσει ότι, εάν διαδεχθεί τον Εμανουέλ Μακρόν, θα σταματήσει τη γαλλική υποστήριξη προς την Ουκρανία.
Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να διαμορφώσουν από τώρα έναν πιο σταθερό μηχανισμό χρηματοδότησης, λιγότερο ευάλωτο στις πολιτικές μεταβολές και στα μελλοντικά βέτο.
Η επόμενη κρίσιμη δοκιμασία θα έρθει στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις 26 και 27 Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες, όπου οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συζητήσουν τόσο τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας όσο και τον νέο κοινοτικό προϋπολογισμό.
Το πραγματικό διακύβευμα είναι εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη στήριξη της Ουκρανίας χωρίς να μετατρέψει τον κοινό προϋπολογισμό της σε πεδίο διαρκούς αντιπαράθεσης μεταξύ των κρατών-μελών.