Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποφάσισε την Πέμπτη να αυξήσει κατά 25 μονάδες βάσης τα τρία βασικά της επιτόκια, επικαλούμενη τις πληθωριστικές πιέσεις που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η άνοδος των τιμών της ενέργειας. Το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων αυξάνεται στο 2,25%, το επιτόκιο κύριας αναχρηματοδότησης στο 2,40% και το επιτόκιο οριακής χρηματοδότησης στο 2,65%, με ισχύ από τις 17 Ιουνίου.
«Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δημιουργεί πληθωριστικές πιέσεις και η απόφαση για αύξηση των επιτοκίων παραμένει δικαιολογημένη σε ένα ευρύ φάσμα πιθανών εξελίξεων για το πώς μπορεί να εξελιχθεί το σοκ και να επηρεάσει τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές της ευρωζώνης», δήλωσε η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ κατά τη συνέντευξη Τύπου στη Φρανκφούρτη.
Η απόφαση σηματοδοτεί επιστροφή σε αυστηρότερη νομισματική πολιτική, καθώς η Φρανκφούρτη εκτιμά ότι το νέο ενεργειακό σοκ μεταφέρεται σταδιακά από τις τιμές της ενέργειας στα τρόφιμα, στα αγαθά και στις υπηρεσίες.
Πληθωρισμός πάνω από τον στόχο για έναν ακόμη χρόνο – η άνοδος των τιμών της ενέργειας αναμένεται να περάσει σε τρόφιμα, αγαθά, υπηρεσίες
Η Λαγκάρντ έδωσε και τον πιο συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα που έχει παρουσιάσει μέχρι σήμερα η ΕΚΤ. Όπως ανέφερε, η άνοδος των τιμών της ενέργειας «θα ανεβάσει περαιτέρω τον πληθωρισμό μέσα στο καλοκαίρι και θα τον κρατήσει σαφώς πάνω από τον στόχο έως το πρώτο εξάμηνο του 2027». Η επιστροφή στο 2% αναμένεται στο δεύτερο εξάμηνο του 2027, «με τη στήριξη της αποκλιμάκωσης των τιμών ενέργειας και των βραδύτερων αυξήσεων στις υπόλοιπες τιμές».
Στο βασικό σενάριο των νέων προβολών του Ευρωσυστήματος, ο πληθωρισμός αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 3,0% το 2026, στο 2,3% το 2027 και στο 2,0% το 2028. Ο δομικός πληθωρισμός, εξαιρουμένων της ενέργειας και των τροφίμων, προβλέπεται στο 2,5% το 2026 και το 2027 και στο 2,2% το 2028.
Σε σχέση με τον Μάρτιο, οι εκτιμήσεις για το 2026 και το 2027 αναθεωρήθηκαν προς τα πάνω, καθώς η άνοδος των τιμών της ενέργειας αναμένεται να περάσει, έστω και μερικώς, στα τρόφιμα, στα αγαθά και στις υπηρεσίες.
Τα στοιχεία του Μαΐου δείχνουν ότι αυτή η διαδικασία έχει ήδη ξεκινήσει. Όπως ανέφερε η Λαγκάρντ, ο πληθωρισμός αυξήθηκε στο 3,2% από 3% τον Απρίλιο, ενώ ο δομικός πληθωρισμός επιταχύνθηκε στο 2,5% από 2,2%. Οι μεγαλύτερες πιέσεις καταγράφηκαν στις υπηρεσίες, όπου ο πληθωρισμός αυξήθηκε στο 3,5% από 3%.
«Όσο περισσότερο παραμένουν υψηλές οι τιμές της ενέργειας, τόσο πιθανότερο είναι να ανεβάσουν τον ευρύτερο πληθωρισμό μέσω έμμεσων και δευτερογενών επιδράσεων», προειδοποίησε η πρόεδρος της ΕΚΤ.
Η Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι η Φρανκφούρτη παρακολουθεί στενά κατά πόσο οι αυξήσεις στο ενεργειακό κόστος θα περάσουν στη διαμόρφωση μισθών και τιμών, καθώς αυτό θα μπορούσε να καταστήσει τον πληθωρισμό πιο επίμονο από ό,τι εκτιμάται σήμερα.
Χαμηλότερη ανάπτυξη λόγω του πολέμου
Την ίδια στιγμή, η Φρανκφούρτη μειώνει τις προβλέψεις της για την ανάπτυξη, αναγνωρίζοντας ότι ο πόλεμος επιβαρύνει ήδη την οικονομική δραστηριότητα.
Η οικονομία της ευρωζώνης αναμένεται πλέον να αναπτυχθεί κατά 0,8% το 2026, 1,2% το 2027 και 1,5% το 2028.
«Η αναθεώρηση προς τα κάτω για το 2026 και το 2027 αντανακλά τις πιο έντονες επιπτώσεις του πολέμου στις αγορές εμπορευμάτων, στα πραγματικά εισοδήματα και στην εμπιστοσύνη», σημείωσε η επικεφαλής της ΕΚΤ.
Η ίδια τόνισε ότι οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας διαβρώνουν την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, περιορίζουν την κατανάλωση και επιβαρύνουν τις επενδυτικές αποφάσεις των επιχειρήσεων.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι παρατεταμένες διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό θα μπορούσαν να διατηρήσουν τις τιμές της ενέργειας υψηλότερα και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι προβλέπεται σήμερα.
Η Λαγκάρντ δεν απέκλεισε επίσης νέες πιέσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού. Όπως σημείωσε, ενδεχόμενο κλείσιμο βασικών θαλάσσιων εμπορικών οδών θα μπορούσε να προκαλέσει ελλείψεις κρίσιμων πρώτων υλών και να αναγκάσει ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να περιορίσουν την παραγωγή τους.
Η εικόνα δεν είναι πάντως μονοδιάστατα αρνητική. Η αγορά εργασίας παραμένει ανθεκτική, με την ανεργία στο 6,3% τον Απρίλιο, κοντά σε ιστορικά χαμηλά, ενώ οι στέρεοι ισολογισμοί των νοικοκυριών και οι δημόσιες δαπάνες για άμυνα και υποδομές αναμένεται να λειτουργήσουν ως «μαξιλάρι» απέναντι στις συνέπειες του πολέμου.
Τι σημαίνει για δάνεια και καταθέσεις
Η αύξηση των επιτοκίων μεταφράζεται σε ακριβότερο χρήμα σε ολόκληρη την οικονομία.
Για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις με δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου, η απόφαση αναμένεται να οδηγήσει σε αυξημένες δόσεις τους επόμενους μήνες. Η εξέλιξη έρχεται να προστεθεί σε ένα περιβάλλον όπου τα επιτόκια δανεισμού παραμένουν ήδη υψηλά, με τα στεγαστικά δάνεια να κινούνται στο 3,4% και τα επιχειρηματικά στο 3,6%.
Στην Ελλάδα, όπου μεγάλο μέρος των στεγαστικών δανείων παραμένει συνδεδεμένο με το euribor, οι επιπτώσεις γίνονται συνήθως αισθητές σχετικά γρήγορα.
Στον αντίποδα, οι καταθέτες ενδέχεται να δουν βελτιωμένες αποδόσεις στις προθεσμιακές καταθέσεις, αν και η μετακύλιση των αυξήσεων στα επιτόκια καταθέσεων γίνεται συνήθως με βραδύτερο ρυθμό σε σχέση με τα δάνεια.
Χωρίς δεσμεύσεις για τα επόμενα βήματα, αλλά με εντολές για τα δημοσιονομικά μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης
Η ΕΚΤ απέφυγε να δώσει οποιαδήποτε σαφή ένδειξη για τις επόμενες κινήσεις της.
«Δεν προδεσμευόμαστε σε συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων», υπογράμμισε η Λαγκάρντ, επαναλαμβάνοντας ότι οι αποφάσεις θα λαμβάνονται «συνεδρίαση προς συνεδρίαση» και με βάση τα οικονομικά δεδομένα.
Παράλληλα, η ΕΚΤ διαβεβαιώνει ότι παραμένει έτοιμη να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα εργαλεία της για να διασφαλίσει ότι ο πληθωρισμός θα σταθεροποιηθεί στον στόχο του 2%, ενώ υπενθυμίζει ότι παραμένει διαθέσιμο και το εργαλείο προστασίας της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής (Transmission Protection Instrument – TPI), σε περίπτωση αδικαιολόγητων αναταράξεων στις αγορές ομολόγων της ευρωζώνης.
Η Λαγκάρντ απηύθυνε τέλος και μήνυμα προς τις κυβερνήσεις, τονίζοντας ότι τα δημοσιονομικά μέτρα για την αντιμετώπιση του ενεργειακού σοκ θα πρέπει να είναι «προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα», ενώ επανέλαβε την ανάγκη για μεταρρυθμίσεις που θα ενισχύσουν την παραγωγικότητα, την ενεργειακή μετάβαση και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Το στίγμα της απόφασης είναι σαφές: η ΕΚΤ θεωρεί ότι το ενεργειακό σοκ που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνιστά πλέον σημαντικό κίνδυνο για τη σταθερότητα των τιμών και προτιμά να δράσει προληπτικά, ακόμη κι αν αυτό συνεπάγεται βραδύτερη οικονομική ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια.
