Το φετινό Πάσχα αποτέλεσε ένα κρίσιμο τεστ για το ηλεκτρικό σύστημα της χώρας, με τα αποτελέσματα να είναι τεχνικά θετικά αλλά κοινωνικά αμφίσημα… Παρά τη χαμηλή ζήτηση λόγω των αργιών και την ταυτόχρονη εκτόξευση της παραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, το σύστημα διατήρησε την ισορροπία χωρίς προβλήματα. Ωστόσο, το ερώτημα που τίθεται για τα νοικοκυριά είναι απλό, εφόσον υπήρξε τόσο μεγάλη περίσσεια ενέργειας και μάλιστα σε στιγμές με μηδενικές ή αρνητικές τιμές, γιατί αυτό δεν αποτυπώνεται άμεσα στους λογαριασμούς ρεύματος;
Αυξήσαμε τις εξαγωγές ρεύματος
Κατά τη διάρκεια των αργιών καταγράφηκε πλεόνασμα που έφτασε τα 3 έως 4 GW, οδηγώντας σε έντονες πιέσεις στο σύστημα. Ο ΑΔΜΗΕ διαχειρίστηκε την κατάσταση μέσω εξαγωγών ενέργειας και περιορισμού της παραγωγής από μονάδες ΑΠΕ, ενώ αξιοποιήθηκαν και υδροηλεκτρικές μονάδες. Παράλληλα, για πρώτη φορά ενεργοποιήθηκαν συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, που βοήθησαν στην απορρόφηση της πλεονάζουσας παραγωγής. Από τεχνικής πλευράς, το αποτέλεσμα ήταν επιτυχημένο.
Ωστόσο, η εικόνα αυτή αποκαλύπτει και τις αδυναμίες της αγοράς. Σε αρκετές χρονικές περιόδους, οι τιμές στην προημερήσια αγορά του Χρηματιστηρίου Ενέργειας έπεσαν σε μηδενικά ή αρνητικά επίπεδα, γεγονός που οδήγησε ακόμη και παραγωγούς να διακόψουν οικειοθελώς την παραγωγή τους, καθώς δεν ήταν οικονομικά βιώσιμη. Παρότι αυτό δείχνει ότι η αγορά αρχίζει να λειτουργεί με όρους ανταγωνισμού, αναδεικνύει ταυτόχρονα ένα βασικό πρόβλημα, η φθηνή ή ακόμη και “δωρεάν” ενέργεια δεν φτάνει με τον ίδιο τρόπο στον τελικό καταναλωτή.
Το αρμόδιο Υπουργείο Ενέργειας επισημαίνει ότι καταγράφηκε σημαντική πρόοδος και στο δίκτυο διανομής. Ο ΔΕΔΔΗΕ έχει πλέον τη δυνατότητα να ελέγχει κεντρικά πάνω από 5,4 GW ισχύος από ΑΠΕ, έναντι περίπου 2,3 GW πριν από έναν χρόνο. Η μετάβαση αυτή σε ένα πιο σύγχρονο και αυτοματοποιημένο μοντέλο περιορίζει τις ανάγκες για παρεμβάσεις και μειώνει το επιχειρησιακό ρίσκο. Παράλληλα, οι περικοπές παραγωγής μειώθηκαν στο μισό σε σχέση με το 2025, παρά την αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ στα περίπου 9.000 MW.
Τα νοικοκυριά είναι στο περίμενε…
Παρά τις βελτιώσεις αυτές, όμως, η πραγματικότητα για τα νοικοκυριά παραμένει η ίδια, οι τιμές είναι στα ύψη. Σύμφωνα με κύκλους της αγοράς, οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος δεν επηρεάζονται μόνο από την τιμή της ενέργειας στη χονδρική αγορά, αλλά και από ένα σύνολο ρυθμιζόμενων χρεώσεων, φόρων και επιπλέον κόστους δικτύου. Έτσι, ακόμη και όταν η παραγωγή είναι άφθονη και οι τιμές καταρρέουν, το όφελος δεν μεταφέρεται αυτόματα στον καταναλωτή.
Επιπλέον, η ανάγκη για περικοπές παραγωγής ΑΠΕ, δείχνει ότι το σύστημα δεν έχει ακόμη τη δυνατότητα να αξιοποιεί πλήρως τη διαθέσιμη πράσινη ενέργεια. Η αποθήκευση ενέργειας βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο, ενώ η περαιτέρω ανάπτυξη υποδομών θεωρείται απαραίτητη για να μετατραπεί η περίσσεια παραγωγής σε πραγματικό οικονομικό όφελος.
Μπορεί το Υπουργείο Ενέργειας να αναδεικνύει τη δυναμική των ΑΠΕ, ωστόσο το “τεστ” του Πάσχα, ανέδειξε δύο όψεις της ίδιας πραγματικότητας. Από τη μία πλευρά, το σύστημα γίνεται πιο ανθεκτικό, πιο σύγχρονο και ικανό να διαχειρίζεται μεγάλες ποσότητες ανανεώσιμης ενέργειας. Από την άλλη, η αγορά παραμένει δομημένη με τρόπο που δεν επιτρέπει ακόμη στα νοικοκυριά να επωφεληθούν άμεσα από τις χαμηλές ή αρνητικές τιμές.
