Δέσμη μέτρων για τη στήριξη των αγροτών που αντιμετωπίζουν απότομη άνοδο στις τιμές των λιπασμάτων παρουσίασε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο τη συνολική κινητοποίηση 540 εκατ. ευρώ τις προσεχείς εβδομάδες. Με τη δυνατότητα των κρατών μελών να προσθέσουν εθνικούς πόρους έως και 200%, η συνολική διαθέσιμη στήριξη μπορεί να φτάσει το 1,5 δισ. ευρώ. Οι Βρυξέλλες προειδοποιούν ότι το αυξημένο κόστος ενδέχεται να οδηγήσει σε μειωμένη χρήση λιπασμάτων, χαμηλότερες αποδόσεις στις καλλιέργειες και, τελικά, σε ακριβότερα τρόφιμα για τους καταναλωτές.
Η δέσμη υλοποιεί το Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα που ανακοινώθηκε πρόσφατα, σε μια συγκυρία όπου οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι διαταραχές στον εφοδιασμό έχουν εκτοξεύσει τις τιμές των λιπασμάτων σε όλη την Ευρώπη.
Τα δύο σκέλη της πρότασης
Το πρώτο σκέλος αφορά την άμεση χρηματοδοτική ανακούφιση των αγροτών που χρειάζονται να αγοράσουν λιπάσματα για να εξασφαλίσουν τις επόμενες καλλιέργειές τους. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, η Επιτροπή πρότεινε την ενίσχυση του γεωργικού αποθεματικού με επιπλέον 300 εκατ. ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2026, πέραν των υπολειπόμενων κονδυλίων του αποθεματικού, ανεβάζοντας το συνολικό διαθέσιμο ποσό στα 540 εκατ. ευρώ.
Πρόωρες πληρωμές και νέο εργαλείο ρευστότητας
Το δεύτερο σκέλος προβλέπει στοχευμένες προσαρμογές στην Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), ώστε τα κράτη μέλη να μπορούν να παρέχουν ταχύτερη και πιο ευέλικτη στήριξη.
Συγκεκριμένα, προβλέπεται η δημιουργία νέου καθεστώτος ρευστότητας στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης για στήριξη σε περιόδους κρίσης, με συγχρηματοδότηση έως 65% από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και δυνατότητα αξιοποίησης αδιάθετων κονδυλίων που διαφορετικά θα χάνονταν.
Τα κράτη μέλη μπορούν να προσθέσουν εθνική χρηματοδότηση έως 200%. Για ταχεία εκταμίευση και περιορισμό της γραφειοκρατίας, η στήριξη μπορεί να καταβάλλεται ως κατ’ αποκοπή ποσό ανά εκτάριο μέσω των Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΑΠ.
Παράλληλα, τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να καταβάλουν αυξημένες προκαταβολές των άμεσων ενισχύσεων πριν από τις 16 Οκτωβρίου, προκειμένου να βελτιωθεί η ταμειακή ρευστότητα των αγροτών.
Η πρόταση προβλέπει επίσης ευελιξία για την αναπροσαρμογή των κονδυλίων των άμεσων ενισχύσεων για το ημερολογιακό έτος 2027, ώστε οι κυβερνήσεις να μπορούν να ανταποκριθούν αποτελεσματικότερα στις επιπτώσεις των υψηλών τιμών των λιπασμάτων.
Τα επόμενα βήματα
Οι προτεινόμενες νομοθετικές τροποποιήσεις της ΚΑΠ αποστέλλονται πλέον στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο προς έγκριση.
Η πρόταση για το γεωργικό αποθεματικό, με τη συνολική στήριξη των 540 εκατ. ευρώ, θα τεθεί σε ψηφοφορία από τα κράτη μέλη στην Επιτροπή Κοινής Οργάνωσης των Γεωργικών Αγορών, με τα αντίστοιχα εθνικά κονδύλια να καθορίζονται στην τελική πρόταση που θα τεθεί προς έγκριση. Εφόσον εγκριθεί, η τελική υιοθέτηση προγραμματίζεται έως τα τέλη Ιουλίου 2026.
Επισιτιστική ασφάλεια και στρατηγική αυτονομία
Τα λιπάσματα αποτελούν σημαντικό μέρος του κόστους παραγωγής των αγροτών και η άνοδος των τιμών τους τελευταίους μήνες αυξάνει τις πιέσεις στον πρωτογενή τομέα. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η μειωμένη χρήση λιπασμάτων λόγω κόστους θα μπορούσε να επηρεάσει τόσο την ποιότητα όσο και τις αποδόσεις των καλλιεργειών, με συνέπειες για τα αγροτικά εισοδήματα, τον εφοδιασμό τροφίμων και τελικά τις τιμές για τους καταναλωτές.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνδέει ευθέως το ζήτημα των λιπασμάτων με την επισιτιστική ασφάλεια και τη στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως υποστηρίζει, οι γεωπολιτικές αναταράξεις και η εξάρτηση από εξωτερικούς προμηθευτές καθιστούν αναγκαία τόσο τη βραχυπρόθεσμη στήριξη των αγροτών όσο και τη μακροπρόθεσμη ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής λιπασμάτων, της ανθεκτικότητας των αλυσίδων εφοδιασμού και της μετάβασης σε βιολογικά, χαμηλών εκπομπών και κυκλικά λιπάσματα.
Στις 19 Μαΐου 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα, το οποίο συνδυάζει άμεσα μέτρα στήριξης της προσιτότητας και της ασφάλειας εφοδιασμού με μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης και τη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές.
