Υπάρχει ένας τρόπος να χάνεις χρήματα χωρίς να σου αφαιρεί κανείς ούτε ένα ευρώ από τον τραπεζικό λογαριασμό σου. Να τα αφήνεις να αποδίδουν λιγότερο από όσο ανεβαίνουν οι τιμές.
Αυτό ακριβώς συνέβη σε μεγάλο βαθμό τα τελευταία χρόνια στις αποταμιεύσεις των ελληνικών νοικοκυριών. Ο πληθωρισμός, ιδιαίτερα μετά την έκρηξη των τιμών του 2022, «ροκάνισε» την πραγματική αξία των καταθέσεων, ενώ τα επιτόκια που προσφέρθηκαν στους καταθέτες παρέμειναν εξαιρετικά χαμηλά.
Το αποτέλεσμα είναι ένα σημαντικό μέρος της αγοραστικής δύναμης των αποταμιεύσεων να έχει χαθεί, ακόμη κι αν ο αριθμός που βλέπει ο πολίτης στο e-banking του παραμένει ο ίδιος.
Τράπεζα της Ελλάδος: Μόλις 0,31% η μέση απόδοση
Τα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος είναι αποκαλυπτικά.
Τον Δεκέμβριο του 2025 το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο στο σύνολο των υφιστάμενων καταθέσεων ήταν μόλις 0,31%. Ακόμη χαμηλότερη ήταν η απόδοση των καταθέσεων μίας ημέρας των νοικοκυριών, μόλις 0,03%.
Αντίθετα, οι καταθέσεις συμφωνημένης διάρκειας έως δύο έτη των νοικοκυριών είχαν μέση απόδοση 1,16%.
Οι αριθμοί δείχνουν πόσο μικρή ήταν η ανταμοιβή του καταθέτη για τα χρήματα που διατηρούσε στην τράπεζα.
Και η σύγκριση με τα δάνεια είναι εντυπωσιακή: τον ίδιο μήνα το μέσο επιτόκιο των υφιστάμενων δανείων ήταν 4,60%, ενώ στα καταναλωτικά και λοιπά δάνεια προς ιδιώτες έφθανε στο 8,27%.
Άλλο το ποσό στην τράπεζα, άλλο η πραγματική αξία
Εδώ βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης.
Αν κάποιος έχει 10.000 ευρώ στην τράπεζα, μετά από έναν χρόνο μπορεί να εξακολουθεί να βλέπει περίπου 10.000 ευρώ στον λογαριασμό του.
Δεν σημαίνει όμως ότι εξακολουθεί να έχει την ίδια οικονομική δύναμη.
Εάν μέσα στο ίδιο διάστημα τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που αγόραζε έχουν ακριβύνει, τότε χρειάζεται περισσότερα χρήματα για να αγοράσει ακριβώς τα ίδια πράγματα.
Αυτό είναι η απώλεια της πραγματικής αξίας των αποταμιεύσεων.
Το βαρύ αποτύπωμα της περιόδου μετά το 2022
Το μεγάλο πλήγμα ήρθε από το 2022 και μετά, όταν η ενεργειακή κρίση και το διεθνές πληθωριστικό κύμα εκτίναξαν το κόστος ζωής.
Οι τιμές ανέβηκαν πολύ ταχύτερα από τις αποδόσεις των τραπεζικών καταθέσεων.
Έτσι δημιουργήθηκε ένα σωρευτικό αποτέλεσμα που μεταφράζεται σε απώλεια δισεκατομμυρίων ευρώ πραγματικής αγοραστικής δύναμης για τους αποταμιευτές.
Ο υπολογισμός ότι η πραγματική αξία των καταθέσεων μειώθηκε κατά περισσότερα από 23 δισ. ευρώ από το 2022 δεν αποτελεί αυτούσιο στατιστικό στοιχείο της Τράπεζας της Ελλάδος. Είναι υπολογισμός που προκύπτει από τη σύγκριση των αποδόσεων των καταθέσεων με την εξέλιξη του πληθωρισμού και του αποθέματος των καταθέσεων.
Η διάκριση είναι σημαντική: τα 23 δισ. δεν εξαφανίστηκαν από τους τραπεζικούς λογαριασμούς. Χάθηκαν σε όρους αγοραστικής δύναμης.
Τι σημαίνει για 1.000, 10.000 ή 100.000 ευρώ
Ένα απλό παράδειγμα δείχνει το πρόβλημα.
Εάν μια κατάθεση αποδίδει περίπου 0,3% τον χρόνο, ενώ οι τιμές αυξάνονται κατά περίπου 3%, υπάρχει αρνητική πραγματική απόδοση της τάξης του 2,7% πριν ακόμη εξεταστούν άλλες επιβαρύνσεις.
Με αυτή την απλουστευμένη παραδοχή, η απώλεια αγοραστικής δύναμης αντιστοιχεί περίπου σε:
- 1.000 ευρώ: 27 ευρώ τον χρόνο
- 10.000 ευρώ: 270 ευρώ
- 50.000 ευρώ: 1.350 ευρώ
- 100.000 ευρώ: 2.700 ευρώ
Τα ποσά είναι ενδεικτικά και όχι τραπεζική χρέωση. Δείχνουν πόσο μπορεί να μειωθεί η πραγματική αξία των χρημάτων όταν η απόδοσή τους υπολείπεται αισθητά του πληθωρισμού.
Οι Έλληνες εξακολουθούν να εμπιστεύονται την κατάθεση
Παρά το κόστος αυτό, η τραπεζική κατάθεση παραμένει βασική επιλογή για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Δεν είναι δύσκολο να εξηγηθεί. Μετά από μία δεκαπενταετία οικονομικής κρίσης, capital controls, πανδημίας, ενεργειακής κρίσης και ακρίβειας, η ύπαρξη χρημάτων άμεσα διαθέσιμων λειτουργεί για πολλές οικογένειες ως δίχτυ ασφαλείας.
Η κατάθεση προσφέρει ρευστότητα και ασφάλεια. Δεν προσφέρει όμως κατ’ ανάγκην προστασία από τον πληθωρισμό.
Το μεγάλο ερώτημα για τις τράπεζες
Υπάρχει όμως και μία άλλη πλευρά που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Όταν αυξήθηκαν τα επιτόκια, οι αυξήσεις πέρασαν γρήγορα στο κόστος των δανείων. Ο δανειολήπτης αισθάνθηκε σχεδόν αμέσως την αλλαγή.
Στις απλές καταθέσεις η εικόνα ήταν πολύ διαφορετική.
Τα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν χαρακτηριστικά ότι τον Δεκέμβριο του 2025 το μέσο επιτόκιο των υφιστάμενων καταθέσεων ήταν 0,31%, ενώ των υφιστάμενων δανείων 4,60%. Η μεταξύ τους διαφορά έφθανε τις 4,29 ποσοστιαίες μονάδες.
Αυτό είναι ένα χάσμα που εύλογα προκαλεί ερωτήματα στους πολίτες: γιατί όταν δανείζονται πληρώνουν πολλαπλάσια επιτόκια από εκείνα που εισπράττουν όταν εμπιστεύονται τα χρήματά τους στις τράπεζες;
Η ακρίβεια δεν χτυπά μόνο το πορτοφόλι
Όταν μιλάμε για πληθωρισμό, συνήθως κοιτάμε την τιμή στο ράφι του σούπερ μάρκετ, το ενοίκιο, το ρεύμα, τη βενζίνη και τον λογαριασμό στο τέλος του μήνα.
Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος, πιο αθόρυβος λογαριασμός.
Είναι τα χρήματα που μια οικογένεια κατάφερε με δυσκολία να αποταμιεύσει.
Μπορεί να βρίσκονται ακόμη στην τράπεζα. Μπορεί ο αριθμός στην οθόνη του κινητού να μην έχει μειωθεί.
Όμως, εάν οι τόκοι παραμένουν χαμηλότεροι από την αύξηση του κόστους ζωής, τα ίδια ευρώ αγοράζουν λιγότερα.
Και αυτή είναι ίσως η πιο ύπουλη πλευρά του πληθωρισμού: δεν «τρώει» μόνο το σημερινό εισόδημα. Τρώει σιωπηλά και ένα κομμάτι από τις οικονομίες του χθες.
Πρωτογενής πηγή:Τράπεζα της Ελλάδος – Επιτόκια καταθέσεων και δανείων, Δεκέμβριος 2025
