Παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις ευρωπαίων αξιωματούχων ότι η Ευρώπη έχει επάρκεια καυσίμων μέχρι και το τέλος του καλοκαιριού, το Politico παρουσιάζει μια διαφορετική, πιο ανησυχητική εικόνα λέγοντας ξεκάθαρα ότι «η Ευρώπη δεν ξέρει πραγματικά πόσα καύσιμα διαθέτει».
Στο μεταξύ, οι αεροπορικές εταιρείες αρχίζουν να καθηλώνουν τα αεροπλάνα τους και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ξεκίνησαν να παροτρύνουν τους πολίτες να μειώσουν τις μετακινήσεις τους σε μια προσπάθεια να μην βρεθούμε μπροστά στον κίνδυνο ενός ενεργειακού black out.
Ο Τομπίας Μέγιερ, διευθύνων σύμβουλος του ομίλου μεταφορών DHL ανέφερε ότι «στην Ευρώπη, έχουμε επίγνωση της κατάστασης και των δεσμεύσεων που υπάρχουν για τον Μάιο και τον Ιούνιο… τι θα συμβεί μετά είναι δύσκολο να προβλεφθεί», λεγοντας ότι «υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα, όμως αυτή τη στιγμή δεν είναι ξεκάθαρο πόσα έχουν ήδη καταναλωθεί και πόσα απομένουν».
Με λίγα λόγια, η Ευρώπη βαδίζει στα τυφλά. Οι πληροφορίες σχετικά με τα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου που κατέχουν οι χώρες είναι γενικά διαφανείς και ενημερωμένες, με τους αρμόδιους αξιωματούχους να πραγματοποιούν τακτικές συναντήσεις ανταλλαγής πληροφοριών.
Αλλά πέρα από αυτό, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δεν γνωρίζουν πότε τελειώνουν καθώς πρόκειται για ένα τυφλό σημείο που απειλεί να τους αφήσει ανίκανους να εντοπίσουν ελλείψεις ή να τους αναγκάσει να λάβουν έκτακτες αποφάσεις με βάση ελλιπείς πληροφορίες.
Σε μια σύνοδο κορυφής υψηλού επιπέδου τον περασμένο μήνα, υπουργοί από το Βέλγιο, την Ολλανδία και την Ισπανία επέστησαν την προσοχή σε αυτά τα κενά πληροφόρησης, προτρέποντας την ΕΕ να συντονίσει περισσότερο την παρακολούθηση και την ανάλυση σε πραγματικό χρόνο, ιδίως για τα διυλισμένα προϊόντα. Ο εκπρόσωπος της Ελλάδας μάλιστα ζήτησε από την Επιτροπή να δημιουργήσει ένα σχετικό κανάλι WhatsApp ή Signal μεταξύ των χωρών μελών και της εκτελεστικής εξουσίας της ΕΕ.
Ιδιαίτερα για διυλισμένα προϊόντα όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεριωθούμενων, η εικόνα είναι ιδιαίτερα θολή. Η ΕΕ βασίζεται κυρίως στην επίσημη στατιστική υπηρεσία της, Eurostat, και σε συναντήσεις συντονισμού με τις χώρες μέλη για τη μέτρηση των επιπέδων προσφοράς.
Ωστόσο, τα περισσότερα αποθέματα βρίσκονται σε διάσπαρτα εμπορικά αποθέματα που καλύπτουν διάφορους τομείς, με τις εταιρείες να διστάζουν να αποκαλύψουν ευαίσθητα επιχειρηματικά δεδομένα που δεν είναι νομικά υποχρεωμένες να αναφέρουν.
Ακόμη και τα δεδομένα που παρείχε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας — ο οποίος συντόνισε την ιστορική απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου τον περασμένο μήνα — είναι αναγκαστικά περιορισμένα για τον ίδιο λόγο, δήλωσε αξιωματούχος της Επιτροπής.
«Δεν ξέρουμε πραγματικά»
Από την έναρξη του πολέμου, οι υπουργοί Ενέργειας έχουν καλέσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενισχύσει την ικανότητα του μπλοκ να αξιολογεί τα αποθέματα που διατηρούνται σε όλη την ήπειρο σε υπόγειες εγκαταστάσεις, σε δεξαμενές ή σε τεράστια υπερδεξαμενόπλοια στα ανοικτά των ευρωπαϊκών ακτών.
Η ίδια η Κομισιόν έχει αναγνωρίσει την έλλειψη πληροφόρησης, αποκαλύπτοντας σχέδια για ένα «Παρατηρητήριο Καυσίμων» νωρίτερα αυτόν τον μήνα, το οποίο θα «παρακολουθεί την παραγωγή, τις εισαγωγές, τις εξαγωγές και τα επίπεδα αποθεμάτων καυσίμων μεταφορών στην ΕΕ» — όπως η Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ .
«Φυσικά, θέλουμε να έχουμε μια καλύτερη εικόνα της κατάστασης των καυσίμων σε ολόκληρη την ΕΕ», δήλωσε η εκπρόσωπος της Επιτροπής, Άννα-Κάισα Ίτκονεν. «Εργαζόμαστε πάνω σε αυτό, αλλά είναι πολύ νωρίς για να δηλώσουμε τώρα πώς θα λειτουργήσει».
Η Eurostat παρακολουθεί τα πετρελαϊκά προϊόντα σε ολόκληρη την Ευρώπη, όμως τα ενημερώνει σπάνια και σποραδικά. Το τελευταίο αρκετά ολοκληρωμένο σύνολο δεδομένων της είναι από τον Ιανουάριο, σύμφωνα με την Άννα Μαρία Τζάλλερ Μακάρεβιτς, αναλύτρια στο Ινστιτούτο Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης.
Εκείνη την εποχή, οι περισσότερες χώρες της ΕΕ — εκτός από τη Λετονία, την Ιρλανδία και την Κύπρο — πληρούσαν τις απαιτήσεις του μπλοκ για διατήρηση αποθεμάτων πετρελαίου και παραγώγων πετρελαίου τουλάχιστον 90 ημερών. Τα αποθέματα αποτελούνταν κυρίως από αργό πετρέλαιο και ντίζελ, με λιγότερη βενζίνη και καύσιμα αεριωθούμενων.
«Είναι αρκετά δύσκολο να έχουμε μια ενημερωμένη επισκόπηση», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος ευρωπαϊκού υπουργείου Ενέργειας στο POLITICO. «Γνωρίζουμε ότι οι ιδιωτικές εταιρείες θα πρέπει να έχουν σε απόθεμα. Αλλά τι έχουν ανά πάσα στιγμή είναι κάτι που δεν μπορούμε πραγματικά να γνωρίζουμε. Είναι πληροφορίες που δεν θέλουν να μοιραστούν».
Παρά τα βαθιά κενά στα δεδομένα, δεν είναι σαφές αν η Επιτροπή θα θεσπίσει τελικά κανόνες που θα υποχρεώνουν τις χώρες να την ενημερώνουν.
Χαμηλά τα αποθέματα φυσικού αερίου
Αυτά που είναι γνωστά δεν είναι ιδιαίτερα καθησυχαστικά. Τα αποθέματα φυσικού αερίου της Ευρώπης, καταρχάς, ήταν ήδη χαμηλά πριν από την επίθεση στο Ιράν, με μέσο όρο κάτω από το 30% της εθνικής δυναμικότητας λόγω των απότομων μειώσεων κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Η αναπλήρωση αυτών των αποθεμάτων εξαρτάται από την παροχή κινήτρων στους εμπόρους, οι οποίοι γενικά προτιμούν να αποθηκεύουν φυσικό αέριο σε δεξαμενές το καλοκαίρι, όταν οι τιμές πέφτουν, και να πουλάνε το χειμώνα, όταν οι τιμές αυξάνονται. Αλλά ο πόλεμος στο Ιράν κινδυνεύει να ανατρέψει αυτή τη δυναμική, και οι προσπάθειες της ΕΕ για την επίλυση του προβλήματος έχουν συναντήσει συγκρουόμενες αντιδράσεις.
Η αναδρομολόγηση των μεταφορικών ροών της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς μετά το κλείσιμο του Ορμούζ κινδυνεύει να ανατρέψει περαιτέρω αυτή τη δυναμική. Τα δεξαμενόπλοια δεν εκτρέπονται πλέον στην Ασία από την Ευρώπη, αλλά απλώς κατευθύνονται εκεί απευθείας από τη Δυτική Αφρική και τις ΗΠΑ.
Τα υπουργεία Ενέργειας των χωρών μελών της ΕΕ φέρονται να ενημέρωσαν την Κομισιόν για τα αποθέματά τους την περασμένη εβδομάδα, όμως οι λεπτομέρειες δεν δημοσιοποιήθηκαν.
