Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε σήμερα το Κοινωνικό Σχέδιο για το Κλίμα της Ελλάδας, συνολικού ύψους 4,77 δισ. ευρώ έως το 2032, το μεγαλύτερο εθνικό σχέδιο που έχει εγκριθεί μέχρι σήμερα στο πλαίσιο του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα.
Από το συνολικό ποσό, 3,57 δισ. ευρώ, δηλαδή το 75%, θα προέλθουν από ευρωπαϊκούς πόρους, ενώ τα υπόλοιπα 1,2 δισ. ευρώ, ή 25%, θα καλυφθούν από εθνική χρηματοδότηση.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, το ελληνικό σχέδιο ανταποκρίνεται επαρκώς στις κοινωνικές επιπτώσεις που αναμένεται να έχει η επέκταση του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στα κτίρια και τις οδικές μεταφορές μέσω του νέου ETS2.
Οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις που προβλέπονται για την περίοδο 2026-2032 εκτιμάται ότι θα συμβάλουν σε ετήσια μείωση των εκπομπών κατά 811.000 τόνους ισοδύναμου CO₂ έως το 2032.
Στήριξη 460.000 ευάλωτων νοικοκυριών
Το σχέδιο προβλέπει τη στήριξη 460.000 ευάλωτων νοικοκυριών, με στόχο να περιοριστεί η εξάρτησή τους από τα ορυκτά καύσιμα.
Μεταξύ άλλων, προβλέπεται χρηματοδότηση για έως 62.000 ενεργειακές ανακαινίσεις κατοικιών, καθώς και για την εγκατάσταση 200.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών συστημάτων θέρμανσης νερού.
Παράλληλα, το απόθεμα κοινωνικής κατοικίας της χώρας θα ενισχυθεί με 2.800 νέες ενεργειακά αποδοτικές κοινωνικές κατοικίες.
Επιπλέον, 226 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν στην ανακαίνιση δημόσιων φοιτητικών εστιών, προκειμένου να βελτιωθεί η πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση για 5.930 ευάλωτους φοιτητές.
Το σχέδιο προβλέπει ακόμη ένα προσωρινό επίδομα θέρμανσης, από το οποίο θα μπορούν να ωφελούνται έως και 800.000 ευάλωτα νοικοκυριά κάθε χρόνο, προκειμένου να αντιμετωπίζουν τις δαπάνες θέρμανσης μετά την εισαγωγή του ETS2.
Ηλεκτρικά λεωφορεία, νέοι συρμοί του Μετρό και κοινωνικό leasing
Στον τομέα των μεταφορών, περίπου 300.000 ευάλωτοι χρήστες αναμένεται να ωφεληθούν από την ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών.
Το σχέδιο προβλέπει την προμήθεια περισσότερων από 200 νέων ηλεκτρικών λεωφορείων σε αστικές περιοχές με υψηλά επίπεδα «μεταφορικής ευαλωτότητας», καθώς και 22 επιπλέον συρμών για το Μετρό της Αθήνας.
Παράλληλα, θα αναπτυχθούν νέες υπηρεσίες μεταφοράς κατόπιν ζήτησης σε απομακρυσμένες περιοχές, αλλά και υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Ιδιαίτερο σκέλος αποτελεί το κοινωνικό leasing ηλεκτρικών οχημάτων, μέσω του οποίου 15.000 ευάλωτα νοικοκυριά που εξαρτώνται από το αυτοκίνητο θα μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε ηλεκτρικό όχημα με προσιτό μηνιαίο κόστος.
Παρεμβάσεις για την προσβασιμότητα
Το ελληνικό σχέδιο δίνει επίσης έμφαση στην προσβασιμότητα και την κοινωνική ένταξη.
Προβλέπονται επενδύσεις σε περισσότερα από 12.000 βοηθήματα κινητικότητας, όπως ηλεκτρικά αναπηρικά αμαξίδια και ηλεκτρικά σκούτερ, καθώς και η δημιουργία νέας ειδικής υπηρεσίας σχολικής μεταφοράς για μαθητές με αναπηρία.
Παράλληλα, θα πραγματοποιηθούν παρεμβάσεις προσβασιμότητας σε 33 σιδηροδρομικούς σταθμούς και 85 σταθμούς μετρό.
820 εκατ. ευρώ για 28.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις
Το σχέδιο περιλαμβάνει ακόμη τη στήριξη 28.000 ευάλωτων πολύ μικρών επιχειρήσεων, προκειμένου να στραφούν σε καθαρότερες λύσεις για τα κτίρια και τις μετακινήσεις τους.
Για τον σκοπό αυτό προβλέπονται 820 εκατ. ευρώ, τα οποία θα κατευθυνθούν στη μείωση του ενεργειακού και μεταφορικού κόστους μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων ενεργειακής απόδοσης στα κτίρια και επιδοτήσεων.
Η Ελλάδα θα μπορεί να υποβάλει το πρώτο αίτημα πληρωμής προς την Επιτροπή όταν αρχίσει η εφαρμογή του σχεδίου και επιτευχθούν τα προβλεπόμενα ορόσημα.
Μινζάτου: Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής αλλαγής
Η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα Κοινωνικά Δικαιώματα και τις Δεξιότητες, τις Ποιοτικές Θέσεις Εργασίας και την Ετοιμότητα, Ροξάνα Μινζάτου, υπογράμμισε ότι η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με ιδιαίτερα έντονες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
«Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής αλλαγής, από τις θερινές δασικές πυρκαγιές έως τους ακραίους καύσωνες, που πλήττουν περισσότερο τα ευάλωτα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις», ανέφερε.
Όπως πρόσθεσε, «αυτό το Κοινωνικό Σχέδιο για το Κλίμα αντιμετωπίζει αυτή την επείγουσα ανάγκη κατά μέτωπο: θερμότερα σπίτια τον χειμώνα και δροσερότερα το καλοκαίρι, καθαρότερες μεταφορές και πραγματική στήριξη για τους ανθρώπους και τις επιχειρήσεις που τη χρειάζονται περισσότερο, ακριβώς όταν τη χρειάζονται».
Από την πλευρά του, ο επίτροπος για το Κλίμα, τις Μηδενικές Καθαρές Εκπομπές και την Καθαρή Ανάπτυξη, Βόπκε Χούκστρα, χαρακτήρισε την έγκριση του σχεδίου «εξαιρετικά νέα».
«Ως το μεγαλύτερο σχέδιο που έχουμε εγκρίνει μέχρι σήμερα, η επένδυση των 4,77 δισ. ευρώ της Ελλάδας θέτει τους ανθρώπους στο επίκεντρο της καθαρής μετάβασης — στηρίζοντας ευάλωτα νοικοκυριά, χρήστες μεταφορών και πολύ μικρές επιχειρήσεις, ενώ παράλληλα καθιστά τα σπίτια και τις μετακινήσεις καθαρότερα, οικονομικά προσιτότερα και πιο προσβάσιμα», δήλωσε.
Το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα θα λειτουργήσει την περίοδο 2026-2032 και, σύμφωνα με την Επιτροπή, αναμένεται να κινητοποιήσει τουλάχιστον 86,7 δισ. ευρώ σε επίπεδο ΕΕ, συνδυάζοντας έσοδα από το νέο σύστημα εμπορίας εκπομπών για τα κτίρια, τις οδικές μεταφορές και άλλους τομείς με εθνικές συνεισφορές των κρατών-μελών.
Μέχρι σήμερα έχουν υποβάλει επίσημα τα σχέδιά τους προς έγκριση δέκα κράτη-μέλη. Μετά τη Σουηδία, τη Λιθουανία, τη Λετονία και τη Μάλτα, η Ελλάδα είναι η πέμπτη χώρα της οποίας το Κοινωνικό Σχέδιο για το Κλίμα εγκρίνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
