Η 28η Οκτωβρίου 2011 βρήκε την Ελλάδα μέσα στην οικονομική και πολιτική αναταραχή. Τα μέτρα λιτότητας, η ανεργία, οι περικοπές εισοδημάτων και η αμφισβήτηση του πολιτικού συστήματος είχαν εντείνει τη δυσαρέσκεια. Μόλις μία ημέρα νωρίτερα, οι ευρωπαϊκές αποφάσεις για την αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους κυριαρχούσαν στην επικαιρότητα. Το παραδοσιακό τελετουργικό της εθνικής επετείου επρόκειτο να δοκιμαστεί από αυτή την κοινωνική ένταση.
Η Θεσσαλονίκη και η αποχώρηση Παπούλια
Στη λεωφόρο Μεγάλου Αλεξάνδρου, όπου είχε προγραμματιστεί η μεγάλη στρατιωτική παρέλαση, συγκεντρώθηκαν από νωρίς διαδηλωτές διαφορετικών πολιτικών και κοινωνικών χώρων. Ομάδες κατέλαβαν το οδόστρωμα μπροστά από την εξέδρα των επισήμων, φωνάζοντας συνθήματα κατά της κυβέρνησης και του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ο Κάρολος Παπούλιας, παρουσία και του υπουργού Εθνικής Άμυνας Πάνου Μπεγλίτη, αποχώρησε εμφανώς ενοχλημένος.
«Ποιοι με αποκαλούν προδότη; Εγώ πολέμησα 15 χρονών τον ναζισμό», δήλωσε ο Πρόεδρος, επικαλούμενος την αντιστασιακή του δράση. Η επίσημη στρατιωτική παρέλαση ματαιώθηκε. Ωστόσο, μετά την αποχώρηση των επισήμων, ορισμένα πεζοπόρα τμήματα και σύλλογοι πέρασαν μπροστά από τον κόσμο. Δεν πραγματοποιήθηκε η προγραμματισμένη πλήρης στρατιωτική παρέλαση με τα μηχανοκίνητα τμήματα.
Η στάση της αστυνομίας
Η Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Θεσσαλονίκης εξήγησε ότι μία επιχείρηση απομάκρυνσης των συγκεντρωμένων θα μπορούσε να προκαλέσει τραυματισμούς και να μετατρέψει την εθνική επέτειο σε πεδίο σύγκρουσης. Η απόφαση να μην επιχειρηθεί βίαιη εκκένωση του δρόμου συνέβαλε στην οριστική ματαίωση της επίσημης τελετής.
Στην Αθήνα οι μαθητές παρέλασαν μέσα στην ένταση
Στην πρωτεύουσα η μαθητική παρέλαση πραγματοποιήθηκε, αλλά με ισχυρή αστυνομική παρουσία και διαμαρτυρίες. Μαθητές φόρεσαν μαύρα περιβραχιόνια, ενώ η μπάντα του Δήμου Αθηναίων είχε μαύρες κορδέλες στα όργανά της. Ορισμένοι μαθητές δεν έστρεψαν το κεφάλι προς την εξέδρα των επισήμων, σε μια συμβολική κίνηση διαμαρτυρίας. Ακούστηκαν συνθήματα κατά κυβερνητικών στελεχών.
Από την Πάτρα μέχρι τη Ρόδο
Ανάλογες εικόνες καταγράφηκαν σε πολλές περιοχές, μεταξύ άλλων στην Πάτρα, στα Τρίκαλα, στην Κέρκυρα, στη Ρόδο, στον Βόλο και στη Μυτιλήνη. Σε ορισμένες πόλεις υπήρξαν αποδοκιμασίες πολιτικών και παρεμβάσεις διαδηλωτών, ενώ αλλού οι εκδηλώσεις συνεχίστηκαν με ένταση. Δεν είχαν όλες οι πόλεις την ίδια εξέλιξη, ούτε ματαιώθηκαν όλες οι παρελάσεις.
Πολιτική αντιπαράθεση για μια εθνική επέτειο
Η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου καταδίκασε τις επιθέσεις κατά των θεσμών και την παρεμπόδιση της παρέλασης. Στην αντιπολίτευση και στη δημόσια συζήτηση εκφράστηκαν διαφορετικές προσεγγίσεις: άλλοι τόνισαν το δικαίωμα της ειρηνικής διαμαρτυρίας και άλλοι χαρακτήρισαν απαράδεκτες τις ύβρεις κατά του Προέδρου και τη διακοπή μιας εθνικής τελετής. Η διαφορά ανάμεσα στη διαμαρτυρία και στην παρεμπόδιση μιας δημόσιας εκδήλωσης βρέθηκε στο επίκεντρο.
Η εικόνα που έμεινε στην ιστορία
Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, η 28η Οκτωβρίου 2011 παραμένει χαρακτηριστικό στιγμιότυπο της εποχής των Μνημονίων. Η ματαίωση της στρατιωτικής παρέλασης δεν ήταν απλώς ένα επεισόδιο σε μια εθνική γιορτή. Ήταν μια εικόνα της βαθιάς ρήξης ανάμεσα σε τμήμα της κοινωνίας και στην πολιτική εξουσία, την ώρα που η χώρα αναζητούσε διέξοδο από την κρίση.
