Σαν σήμερα, στις 12 Οκτωβρίου 1830, γεννήθηκε ένας από τους πλουσιότερους και πιο πολυσυζητημένους Έλληνες του 19ου αιώνα. Ο Ανδρέας Συγγρός υπήρξε τραπεζίτης, επιχειρηματίας, πολιτικός και μεγάλος ευεργέτης. Ένας άνθρωπος που συγκέντρωσε τεράστια περιουσία, πρωταγωνίστησε σε οικονομικές αντιπαραθέσεις, αλλά άφησε πίσω του κληροδοτήματα που εξακολουθούν να συνδέονται με τη δημόσια ζωή.
Το όνομά του το συναντούμε καθημερινά στην Αθήνα: στη λεωφόρο Συγγρού, στο νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός», στο Μέγαρο Συγγρού και στο Κτήμα Συγγρού.
Από την Κωνσταντινούπολη στις μεγαλύτερες τραπεζικές επιχειρήσεις
Ο Ανδρέας Συγγρός γεννήθηκε στο Πέραν της Κωνσταντινούπολης στις 12 Οκτωβρίου 1830, από οικογένεια χιώτικης καταγωγής. Πατέρας του ήταν ο γιατρός Δομένικος Συγγρός. Σπούδασε στην Άνδρο, στη σχολή του Θεόφιλου Καΐρη, και από νωρίς στράφηκε στο εμπόριο.
Ξεκίνησε ως εμποροϋπάλληλος και εξελίχθηκε σε ισχυρό χρηματοδότη. Ασχολήθηκε με διεθνείς εμπορικές συναλλαγές, τραπεζικές εργασίες, κρατικά δάνεια και επενδύσεις στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και στην Ελλάδα.
Τα Λαυρεωτικά και η σκοτεινή πλευρά του πλούτου
Ο Συγγρός συνδέθηκε με την περίφημη υπόθεση των Λαυρεωτικών, μία από τις πρώτες μεγάλες χρηματιστηριακές κρίσεις του ελληνικού κράτους. Στις αρχές της δεκαετίας του 1870, η εκμετάλλευση των μεταλλείων του Λαυρίου δημιούργησε μεγάλες προσδοκίες. Πολλοί πολίτες επένδυσαν σε μετοχές και, όταν οι προσδοκίες διαψεύστηκαν, υπέστησαν σημαντικές απώλειες.
Ο Συγγρός βρέθηκε στο επίκεντρο της υπόθεσης και δέχθηκε σφοδρή κριτική. Η συμμετοχή του στα Λαυρεωτικά παραμένει βασικό στοιχείο της ιστορικής αποτίμησης της επιχειρηματικής του δράσης.
Ο τραπεζίτης που μπήκε και στην πολιτική
Η οικονομική του ισχύς συνοδευόταν από πολιτική επιρροή. Εξελέγη βουλευτής και συνδέθηκε με τον πολιτικό χώρο του Χαρίλαου Τρικούπη. Συμμετείχε στις αντιπαραθέσεις για τα δημόσια δάνεια, τη χρηματοδότηση του κράτους και την οικονομική ανάπτυξη.
Τι άφησε πίσω του: Νοσοκομεία, σχολεία, μουσεία και ιδρύματα
Το κοινωφελές έργο του Συγγρού υπήρξε εκτεταμένο. Χρηματοδότησε ή ενίσχυσε το Δημοτικό Θέατρο Αθηνών, αρχαιολογικά μουσεία, κτιριακές εγκαταστάσεις του Ευαγγελισμού, σχολεία, το Ωδείο Αθηνών και φιλανθρωπικά ιδρύματα.
Προσέφερε επίσης οικονομική βοήθεια για την ανακούφιση σεισμοπαθών στη Χίο το 1881 και πυροπαθών στη Θεσσαλονίκη το 1890. Με τη διαθήκη του άφησε σημαντικά κληροδοτήματα για νοσοκομεία, σχολεία και κοινωφελείς σκοπούς.
Το νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός»
Το νοσοκομείο ιδρύθηκε το 1910, μετά τον θάνατό του, με χρηματοδότηση από το κληροδότημά του και με τη φροντίδα της συζύγου του. Εξειδικεύτηκε στην αντιμετώπιση δερματικών και αφροδισίων νοσημάτων και συνεχίζει να λειτουργεί.
Η λεωφόρος Συγγρού: Πώς απέκτησε το όνομά της
Η λεωφόρος Συγγρού συνδέει το κέντρο της Αθήνας με το Φάληρο. Η κατασκευή της άρχισε στα τέλη του 19ου αιώνα. Το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων αποφάσισε να της δώσει το όνομα του Ανδρέα Συγγρού, τιμώντας τη συμβολή του. Η Ιφιγένεια Συγγρού συνέβαλε οικονομικά στην ολοκλήρωση του έργου μετά τον θάνατό του.
Σήμερα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους οδικούς άξονες της πρωτεύουσας, με ξενοδοχεία, επιχειρήσεις και πολιτιστικούς χώρους.
Το Μέγαρο Συγγρού που έγινε υπουργείο Εξωτερικών
Το ιστορικό Μέγαρο Συγγρού στη λεωφόρο Βασιλίσσης Σοφίας χρησιμοποιείται από το υπουργείο Εξωτερικών. Το ακίνητο περιήλθε στο Δημόσιο μέσω δωρεάς της Ιφιγένειας Συγγρού, η οποία επιθυμούσε να στεγάζει μόνιμα το υπουργείο.
Το Κτήμα Συγγρού: Μια πράσινη κληρονομιά
Μεταξύ Αμαρουσίου και Κηφισιάς βρίσκεται το Κτήμα Συγγρού. Μετά τον θάνατο του Ανδρέα, η Ιφιγένεια συνέχισε να κατοικεί στην έπαυλη και με τη διαθήκη της το ακίνητο περιήλθε στο Δημόσιο. Σήμερα αποτελεί σημαντικό χώρο πρασίνου, περιπάτου και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.
Η Ιφιγένεια Συγγρού και η συνέχεια των δωρεών
Η Ιφιγένεια Μαυροκορδάτου, την οποία παντρεύτηκε το 1875, υπήρξε καθοριστική για τη διατήρηση και ολοκλήρωση του κοινωφελούς έργου του. Συνέβαλε στην υλοποίηση της διαθήκης του, στην ανέγερση του νοσοκομείου και στη διάθεση περιουσιακών στοιχείων για δημόσιους σκοπούς. Πέθανε το 1921.
Ο θάνατος και η ιστορική κληρονομιά
Ο Ανδρέας Συγγρός πέθανε στην Αθήνα στις 13 Φεβρουαρίου 1899, σε ηλικία 68 ετών. Άφησε μια μεγάλη περιουσία, εκτεταμένες δωρεές και μια σύνθετη ιστορική εικόνα: επιχειρηματία συνδεδεμένο με αμφιλεγόμενες οικονομικές πρακτικές, αλλά και ευεργέτη του οποίου τα κληροδοτήματα εξυπηρέτησαν γενιές Ελλήνων.
Εκατομμύρια οδηγοί διασχίζουν τη λεωφόρο Συγγρού, συχνά χωρίς να γνωρίζουν την ιστορία πίσω από το όνομα. Μια ιστορία που εξακολουθεί να ζει σε νοσοκομεία, σχολεία, κτίρια και δημόσιους χώρους.
