«Αριστερός γεννιέσαι, δεν γίνεσαι». Η ατάκα ακούγεται σαν σύνθημα, αλλά το 2010 απέκτησε και επιστημονικό ενδιαφέρον. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο και το Χάρβαρντ δημοσίευσαν μελέτη που διερευνούσε κατά πόσο η πολιτική ιδεολογία συνδέεται όχι μόνο με την οικογένεια και την κοινωνία, αλλά και με γενετικές παραλλαγές.
Το γονίδιο και οι φίλοι της εφηβείας
Η έρευνα, στο The Journal of Politics, εξέτασε στοιχεία περίπου 2.000 ανθρώπων και εστίασε στην παραλλαγή 7R του γονιδίου DRD4, που σχετίζεται με υποδοχέα ντοπαμίνης. Η ενδιαφέρουσα συσχέτιση εμφανίστηκε μόνο όταν οι φορείς της παραλλαγής είχαν πολλούς φίλους στην εφηβεία τους: στην ενήλικη ζωή δήλωναν συχνότερα φιλελεύθερες πολιτικές απόψεις.
Και αν το DNA αλλάζει κόμμα;
Στην ελληνική πολιτική πιάτσα κυκλοφορεί και το πείραγμα ότι «για να γίνεις καλός δεξιός, πρέπει πρώτα να έχεις περάσει από το ΚΚΕ». Δεν είναι επιστημονικό πόρισμα ούτε κανόνας. Είναι όμως μια εύστοχη αφορμή να θυμηθούμε πόσο απρόβλεπτες μπορούν να γίνουν οι πολιτικές διαδρομές.
Η πιο χαρακτηριστική ιστορική περίπτωση είναι ο Μίκης Θεοδωράκης. Συνδεδεμένος επί δεκαετίες με την Αριστερά και εκλεγμένος βουλευτής με το ΚΚΕ, συνεργάστηκε αργότερα ως ανεξάρτητος με τη Νέα Δημοκρατία και το 1990 συμμετείχε στην κυβέρνηση Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Αυτό δεν σημαίνει ότι «μεταλλάχθηκε γενετικά» ή ότι απαρνήθηκε συλλήβδην την προηγούμενη πορεία του. Αποδεικνύει, αντίθετα, ότι οι συμμαχίες, οι συγκυρίες και οι προσωπικές επιλογές δεν χωρούν εύκολα σε μια ετικέτα.
Νεότερη περίπτωση είναι του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου
Η πολιτική δεν είναι εξέταση DNA
Οι ιδέες διαμορφώνονται μέσα από βιώματα, κοινωνικές σχέσεις, κρίσεις, συγκρούσεις και αλλαγές εποχής. Ένας νέος μπορεί να ξεκινήσει ριζοσπάστης και αργότερα να γίνει συντηρητικός. Άλλος μπορεί να ακολουθήσει ακριβώς την αντίστροφη διαδρομή. Καμία από τις δύο δεν αποτελεί βιολογικό πεπρωμένο.
Αν λοιπόν αύριο κάποιος ζητήσει γενετικό τεστ πριν από την εγγραφή σε κόμμα, η απάντηση είναι απλή: τα εργαστήρια μετρούν γονίδια, όχι πολιτική συνέπεια. Και στην Ελλάδα, όπου οι πολιτικές μετακομίσεις έχουν μεγάλη ιστορία, το μόνο βέβαιο είναι ότι ούτε ο πιο εξελιγμένος αναλυτής DNA μπορεί να προβλέψει το επόμενο ψηφοδέλτιο!