Αισιόδοξος για το ενδεχόμενο επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης εμφανίστηκε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, αποκαλύπτοντας ότι βρίσκονται σε εξέλιξη νέες και ενθαρρυντικές επαφές με τις τουρκικές αρχές. Από τη Ρώμη, όπου ολοκλήρωσε την πενθήμερη επίσκεψή του, έστειλε μήνυμα ελπίδας για το μέλλον της ιστορικής Σχολής, αλλά και για την ενίσχυση του διαλόγου μεταξύ Ορθοδόξων και Καθολικών.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης ολοκλήρωσε την Τετάρτη (28/10/2026) την επίσκεψή του στην Ιταλία, πραγματοποιώντας σειρά επαφών με ιδιαίτερη θρησκευτική και συμβολική σημασία.
Το πρωί επισκέφθηκε τη Βασιλική της Αγίας Μαρίας της Μεγίστης, όπου προσευχήθηκε στον τάφο του Πάπα Φραγκίσκου, ενώ στη συνέχεια βρέθηκε στο Ινστιτούτο Οριεντάλε του Ποντιφικού Γρηγοριανού Πανεπιστημίου, στο οποίο είχε σπουδάσει πριν από περίπου έξι δεκαετίες.
Κατά την ομιλία του, ο κ. Βαρθολομαίος αναφέρθηκε εκτενώς στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, τονίζοντας τη σημασία της για την εκπαίδευση των μελλοντικών στελεχών της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Ecumenical Patriarch Bartholomew returned to the Pontifical Oriental Institute in Rome on Wednesday, October 28, 2026, during the final stage of his visit to Italy #orthodox_times https://t.co/ZKIn47d2Tf
— Orthodox Times (@orthodox_times) October 28, 2026
«Η Θεολογική Σχολή είναι ο χώρος όπου μια Εκκλησία προετοιμάζει το μέλλον της»
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης υπογράμμισε ότι η παρατεταμένη αναστολή λειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης αποτελεί ένα βαθύ πλήγμα για την Ορθοδοξία, καθώς στερεί από το Οικουμενικό Πατριαρχείο έναν ιστορικό χώρο θεολογικής εκπαίδευσης.
«Η θεολογική σχολή είναι ο χώρος στον οποίο μια εκκλησία ετοιμάζει το μέλλον της», σημείωσε, προσθέτοντας ότι το κλείσιμό της καθιστά αβέβαιη την προοπτική της ίδιας της Εκκλησίας.
Ωστόσο, ο κ. Βαρθολομαίος εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος, επισημαίνοντας ότι οι πρόσφατες επαφές με την τουρκική κυβέρνηση δημιουργούν νέες προσδοκίες.
«Σήμερα, όμως, μπορούμε να μιλάμε όχι μόνον για πληγή αλλά και για ελπίδα», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Όπως αποκάλυψε, μετά την πρόσφατη συνάντηση με τον πρόεδρο της Τουρκίας, το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει ξεκινήσει νέες συνομιλίες με το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Παιδείας και το Συμβούλιο Ανώτατης Εκπαίδευσης.
Ο ίδιος χαρακτήρισε τις συζητήσεις «ενθαρρυντικές», εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη του προς όσους εργάζονται για την επίτευξη μιας θετικής εξέλιξης.
«Υποδεχόμαστε αυτή την εξέλιξη με ειλικρινή ευγνωμοσύνη και ενθαρρύνουμε κάθε έναν που εργάζεται προς αυτή την κατεύθυνση να φέρει την προσπάθεια σε πέρας», ανέφερε.
Συγκίνηση στην επιστροφή του στη Ρώμη μετά από σχεδόν 60 χρόνια
Η παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη στο Ινστιτούτο Οριεντάλε είχε ιδιαίτερο προσωπικό χαρακτήρα, καθώς αποτέλεσε τον χώρο όπου πραγματοποίησε τις μεταπτυχιακές σπουδές του και απέκτησε το διδακτορικό του στο Κανονικό Δίκαιο.
Το εκπαιδευτικό ίδρυμα τον υποδέχθηκε με ειδική εκδήλωση, διοργανώνοντας έκθεση αφιερωμένη στα φοιτητικά του χρόνια και απονέμοντάς του τιμητικό μετάλλιο.
Κατά τη διάρκεια της διάλεξής του, ο κ. Βαρθολομαίος μοιράστηκε αναμνήσεις από την τριετή παραμονή του στην ιταλική πρωτεύουσα, όπου είχε μεταβεί με υποτροφία του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις δυσκολίες που αντιμετώπισε κατά την έναρξη των σπουδών του, καθώς τα μαθήματα πραγματοποιούνταν στα λατινικά. Όπως θυμήθηκε, κατάφερε να μάθει τη γλώσσα μέσα σε μόλις δύο μήνες, ώστε να παρακολουθεί την εκπαιδευτική διαδικασία.
Η επιστροφή του στον χώρο όπου διαμορφώθηκε επιστημονικά και θεολογικά αποτέλεσε αφορμή για έναν προσωπικό απολογισμό της πορείας του.
«Ήμουν φοιτητής όταν άρχισε να λιώνει ο πάγος εννέα αιώνων»
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης συνέδεσε τα χρόνια των σπουδών του με μια από τις σημαντικότερες περιόδους στην ιστορία των σχέσεων της Ορθόδοξης και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.
Το 1964, ο Πατριάρχης Αθηναγόρας και ο Πάπας Παύλος ΣΤ΄ συναντήθηκαν στα Ιεροσόλυμα, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή στον διαχριστιανικό διάλογο.
Η ιστορική αυτή προσέγγιση οδήγησε στην άρση των αναθεμάτων του 1054, η οποία πραγματοποιήθηκε ταυτόχρονα στη Ρώμη και στην Κωνσταντινούπολη στις 7 Δεκεμβρίου 1965.
Αναφερόμενος στην περίοδο εκείνη, ο κ. Βαρθολομαίος δήλωσε με συγκίνηση:
«Ήμουν ένας φοιτητής, όταν ο πάγος εννέα αιώνων άρχισε να λιώνει».
Με τη φράση αυτή περιέγραψε την ιστορική σημασία της επαναπροσέγγισης των δύο Εκκλησιών, μια προσπάθεια που εξακολουθεί να αποτελεί βασική προτεραιότητα του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Προσευχή στον τάφο του Πάπα Φραγκίσκου
Ξεχωριστή στιγμή της επίσκεψης του Οικουμενικού Πατριάρχη στη Ρώμη αποτέλεσε η παρουσία του στον τάφο του Πάπα Φραγκίσκου, στη Βασιλική της Αγίας Μαρίας της Μεγίστης.
Ο κ. Βαρθολομαίος προσευχήθηκε στη μνήμη του εκλιπόντος Ποντίφικα, με τον οποίο είχε αναπτύξει στενή προσωπική φιλία και συνεργασία σε θέματα διαχριστιανικού διαλόγου.
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του αναφέρθηκε με θερμά λόγια στη σχέση τους, εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη του για την κοινή τους πορεία.
«Ευχαριστούμε τον Πάπα Φραγκίσκο, τον φίλο του οποίου τον τάφο προσκυνήσαμε σήμερα το πρωί», ανέφερε.
Παράλληλα, εξέφρασε τις ευχαριστίες του προς τον Πατριάρχη Αθηναγόρα, ο οποίος είχε στηρίξει τις σπουδές του στη Ρώμη, καθώς και προς τους καθηγητές που συνέβαλαν στην ακαδημαϊκή και πνευματική του διαμόρφωση.
«Ονειρευόταν μια έδρα στη Χάλκη, αλλά ο Θεός τον οδήγησε στον Θρόνο του Αγίου Ανδρέα»
Σε μία από τις πιο προσωπικές στιγμές της ομιλίας του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης αναφέρθηκε στην ημέρα κατά την οποία ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή.
«Πριν από σχεδόν εξήντα χρόνια, ένα Σάββατο πριν από τα Χριστούγεννα, ένας νεαρός διάκονος υποστήριξε εδώ τη διατριβή του, χωρίς να γνωρίζει πού θα τον οδηγούσε ο Θεός», είπε.
Στη συνέχεια περιέγραψε πώς τα αρχικά του σχέδια για μια ακαδημαϊκή σταδιοδρομία στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης έδωσαν τελικά τη θέση τους σε μια εντελώς διαφορετική πορεία.
«Φαντάστηκε μια έδρα στη Χάλκη. Ο Θεός του έδωσε αντ’ αυτού τον Θρόνο του Αγίου Ανδρέα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η αναφορά αυτή ανέδειξε τον βαθύ προσωπικό δεσμό του με τη Χάλκη, αλλά και τη σημασία που εξακολουθεί να αποδίδει στην επαναλειτουργία της.
Η ευχή για τη Χάλκη και το μήνυμα ενότητας των Εκκλησιών
Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης επανήλθε στο ζήτημα της Θεολογικής Σχολής, εκφράζοντας την ελπίδα ότι σύντομα θα μπορέσει να ανοίξει ξανά τις πύλες της στους νέους σπουδαστές.
«Προσευχόμαστε ο Κύριος να ανοίξει σύντομα ξανά τις πύλες της Χάλκης, ώστε οι νέοι μας να σπουδάσουν εκεί όπως εμείς κάποτε σπουδάζαμε εδώ», δήλωσε.
Παράλληλα, απηύθυνε έκκληση για ενότητα μεταξύ των Ορθόδοξων Αυτοκέφαλων Εκκλησιών, τονίζοντας την ανάγκη να αναδειχθεί εκ νέου η κοινή κανονική τους παράδοση.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στην προοπτική περαιτέρω προσέγγισης Ορθοδόξων και Καθολικών, εκφράζοντας την ευχή οι δύο Εκκλησίες να μπορέσουν κάποτε να αποκαταστήσουν την πλήρη εκκλησιαστική κοινωνία τους.
«Προσευχόμαστε οι δύο αδελφές Εκκλησίες μας, οι οποίες συνδέονται με τόσους πολλούς κοινούς κανόνες, να μοιραστούν ξανά μια μέρα το ίδιο Ποτήρι», υπογράμμισε.
Κλείνοντας, εξέφρασε την ευχή το Ινστιτούτο Οριεντάλε να συνεχίσει να αποτελεί έναν χώρο θεολογικής γνώσης, πνευματικής συνάντησης και επικοινωνίας μεταξύ Ανατολής και Δύσης.
Οι δηλώσεις του από τη Ρώμη επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, με τις νέες επαφές ανάμεσα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και την Τουρκία να δημιουργούν προσδοκίες για μια εξέλιξη που αναμένεται εδώ και δεκαετίες.
Σύμπτυξε τις επαναλήψεις για τη ΧάλκηΔιόρθωσε τη χρονολογική ασυνέπεια
