Τρεις στους τέσσερις Ευρωπαίους πιλότους αεροπορικών εταιρειών έχουν βιώσει στιγμιαία επεισόδια ύπνου («μικροϋπνίες») μέσα στο πιλοτήριο σύμφωνα με σχετική έκθεση ενώ σχεδόν το ένα τέταρτο συνεχίζει τακτικά να εκτελεί πτήσεις, παρόλο που η κόπωσή είναι τόσο έντονη που καθιστά αδύνατη την εργασία τους.
Τα ευρήματα, τα οποία προκύπτουν από έρευνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης Πιλότων (European Cockpit Association – ECA) σε σχεδόν 7.200 κυβερνήτες και συγκυβερνήτες, περιλαμβάνουν αναφορές πιλότων για ανεπαρκή ανάπαυση, πίεση για παράταση του ωραρίου εργασίας, καθώς και φόβους για ενδεχόμενες κυρώσεις σε περίπτωση που δηλώσουν ότι δεν είναι σε κατάσταση να πετάξουν.
Σχεδόν το ένα τέταρτο (24%) των πιλότων παραδέχτηκε, όπως αναφέρει ο Guardian, ότι σε τέτοιες περιπτώσεις, συνήθως συνεχίζει την πτήση αντί να δηλώσει ακαταλληλότητα λόγω κόπωσης ενώ ένα άλλο 16,8% δήλωσε ότι προτιμά να αναφέρει ασθένεια.
Στον τομέα της αεροπορίας, η κόπωση μπορεί να προκληθεί από το μεγάλο ωράριο εργασίας, την ανεπαρκή ανάπαυση, τα ακανόνιστα προγράμματα και τις πτήσεις που διασχίζουν διαφορετικές χρονικές ζώνες – παράγοντες που διαταράσσουν τον φυσικό κύκλο ύπνου του οργανισμού.
Πρόκειται για ένα σοβαρό ζήτημα ασφάλειας, καθώς η κόπωση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την κρίση των πιλότων, να επιβραδύνει τις αντιδράσεις τους, να μειώσει την εγρήγορσή τους και να δυσχεράνει την ανταπόκρισή τους σε απρόβλεπτες καταστάσεις.
Σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς για την ασφάλεια της αεροπορίας, οι αεροπορικές εταιρείες υποχρεούνται να διαθέτουν συστήματα για τον εντοπισμό, την παρακολούθηση και τη διαχείριση της κόπωσης των πληρωμάτων.
Η έρευνα, η οποία διεξήχθη τον Αύγουστο, έδειξε ότι τα τρία τέταρτα των συμμετεχόντων είχαν βιώσει τουλάχιστον ένα επεισόδιο «μικροϋπνίας» —ένα σύντομο, ακούσιο επεισόδιο ύπνου— κατά τη διάρκεια της πτήσης, μέσα στις προηγούμενες τέσσερις εβδομάδες.
Οι πιλότοι που εργάζονται σε αεροπορικές εταιρείες με έδρα την Ιρλανδία και τη Μάλτα ανέφεραν τα υψηλότερα ποσοστά περιστατικών μικροϋπνίας. Πάνω από το ένα τρίτο δήλωσε ότι δεν λάμβανε επαρκή ανάπαυση, με αποτέλεσμα να συσσωρεύεται κόπωση με την πάροδο του χρόνου.
Παρά την εκτεταμένη εξάντληση, μόνο ένας στους τρεις πιλότους δήλωσε ότι, όταν ένιωθε κόπωση, συνήθως ανέφερε πως δεν ήταν σε κατάσταση να εκτελέσει τα καθήκοντά του.
Το 50% παραδέχτηκε ότι, κατά τους τρεις μήνες πριν από την έρευνα, πραγματοποίησε πτήση ενώ θα έπρεπε να είχε δηλώσει ότι ήταν υπερβολικά κουρασμένος για να πετάξει.
Σχεδόν οι μισοί από τους συμμετέχοντες ανέφεραν ότι φοβούνταν αρνητικές συνέπειες από τη διοίκηση των αεροπορικών, εάν δήλωναν ακατάλληλοι για πτήση λόγω κόπωσης, ενώ μόλις το 11,9% εμπιστευόταν το σύστημα αναφοράς κόπωσης της αεροπορικής εταιρείας του.
Ο Ίαν Χόλντερ, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας συμβούλων για την ασφάλεια της αεροπορίας Baines Simmons, δήλωσε ότι τα αποτελέσματα αναδεικνύουν επίμονες διαφορές στον τρόπο με τον οποίο οι αεροπορικές εταιρείες και οι εθνικές αρχές διαχειρίζονται το ζήτημα της κόπωσης.
«Η έρευνα αυτή αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο οι Ευρωπαίοι πιλότοι βιώνουν, στην πράξη, τη διαχείριση του κινδύνου κόπωσης», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Τόνισε ότι τα ευρήματα αντικατοπτρίζουν τις άμεσες εμπειρίες των πιλότων και όχι μια άμεση μέτρηση των αποτελεσμάτων που αφορούν την ασφάλεια των πτήσεων, ωστόσο επισήμανε ότι η συνέπεια των αποτελεσμάτων σε βάθος τριετίας αναδεικνύει τομείς που χρήζουν προσοχής.
Ο Χόλντερ ανέφερε τη Φινλανδία και την Ολλανδία ως παραδείγματα που αποδεικνύουν ότι είναι εφικτή η καλλιέργεια μιας ισχυρότερης κουλτούρας αναφοράς περιστατικών κόπωσης.
Οι πιλότοι που εργάζονται σε αεροπορικές εταιρείες με έδρα την Ιρλανδία και τη Μάλτα ήταν μεταξύ εκείνων που φοβούνται περισσότερο τυχόν αντίποινα από τη διοίκηση, ενώ παράλληλα ήταν οι λιγότερο διατεθειμένοι να εμπιστευτούν τα συστήματα αναφοράς.
Το ποσοστό των πιλότων που δήλωσαν ότι θα πραγματοποιούσαν πτήση ενώ ήταν κουρασμένοι, βρέθηκε υψηλότερο στην Ισπανία, την Ιρλανδία και τη Γαλλία.
Δύο στους πέντε πιλότους που εργάζονται σε αεροπορικές εταιρείες με έδρα την Ισπανία, καθώς και το ένα τρίτο όσων εργάζονται σε εταιρείες με έδρα την Ιρλανδία ή τη Γαλλία, δήλωσαν ότι συνήθως πετούν ενώ είναι κουρασμένοι.
Το αντίστοιχο ποσοστό για τους πιλότους που εργάζονται σε αεροπορικές εταιρείες με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο είναι μόλις ένας στους δέκα.
Μόλις το 15,6% των πιλότων σε αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους πίστευε ότι η εταιρεία τους διαχειρίζεται ικανοποιητικά τους κινδύνους που σχετίζονται με την κόπωση, έναντι ποσοστού 18,6% σε εταιρείες τύπου ACMI ή «wet-lease» —εταιρείες δηλαδή που παρέχουν αεροσκάφη, πληρώματα, συντήρηση και ασφάλιση σε άλλες αεροπορικές εταιρείες.
