Η αρθρίτιδα δεν είναι απλώς πόνος στα γόνατα ή στα δάχτυλα. Περιλαμβάνει διαφορετικές παθήσεις των αρθρώσεων, που μπορεί να προκαλέσουν χρόνια δυσκαμψία, περιορισμό της κινητικότητας και αναπηρία. Η 12η Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά της Αρθρίτιδας, υπενθυμίζει την αξία της έγκαιρης διάγνωσης.
Πόσοι πάσχουν στην Ελλάδα
Παλαιότερες εκτιμήσεις που έχουν δημοσιοποιηθεί από την Ελληνική Ρευματολογική Εταιρεία αναφέρουν ότι περίπου 26% του πληθυσμού αντιμετωπίζει κάποια ρευματική ή μυοσκελετική πάθηση. Το ποσοστό αυτό δεν αφορά αποκλειστικά την αρθρίτιδα και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως ποσοστό ασθενών με αρθρίτιδα.
Οι βασικές μορφές
Η οστεοαρθρίτιδα είναι η συχνότερη μορφή αρθρικής νόσου και επηρεάζει κυρίως γόνατα, ισχία και χέρια. Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι αυτοάνοσο φλεγμονώδες νόσημα. Η ψωριασική αρθρίτιδα συνδέεται συχνά με την ψωρίαση. Η ουρική αρθρίτιδα προκαλείται από κρυστάλλους ουρικού μονονατρίου. Η νεανική ιδιοπαθής αρθρίτιδα εμφανίζεται πριν από τα 16 έτη.
Τα συμπτώματα που πρέπει να προσέξουμε
Πόνος, πρήξιμο, δυσκαμψία, θερμότητα στην άρθρωση και δυσκολία στην κίνηση είναι χαρακτηριστικά συμπτώματα. Στις φλεγμονώδεις μορφές μπορεί να εμφανίζονται πρωινή δυσκαμψία μεγάλης διάρκειας, κόπωση και αδιαθεσία. Στην οστεοαρθρίτιδα ο πόνος συχνά επιδεινώνεται με τη χρήση της άρθρωσης.
Ηλικίες, γυναίκες και άνδρες
Η οστεοαρθρίτιδα γίνεται συχνότερη μετά τα 50–60 χρόνια, αλλά η αρθρίτιδα μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι περίπου δύο έως τρεις φορές συχνότερη στις γυναίκες. Η οστεοαρθρίτιδα επίσης είναι συχνότερη στις γυναίκες σε μεγαλύτερες ηλικίες, ενώ η ουρική αρθρίτιδα εμφανίζεται συχνότερα στους άνδρες.
Οι αιτίες και οι παράγοντες κινδύνου
Στην οστεοαρθρίτιδα συντελούν η ηλικία, το αυξημένο βάρος, παλαιοί τραυματισμοί και η κληρονομικότητα. Στη ρευματοειδή αρθρίτιδα εμπλέκονται ανοσολογικοί και γενετικοί παράγοντες, με το κάπνισμα να αυξάνει τον κίνδυνο. Στην ουρική αρθρίτιδα σημαντικό ρόλο έχουν τα επίπεδα ουρικού οξέος και μεταβολικοί ή νεφρικοί παράγοντες.
Τα παγκόσμια ποσοστά
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, περίπου 528 εκατομμύρια άνθρωποι ζούσαν με οστεοαρθρίτιδα το 2019. Το 73% ήταν άνω των 55 ετών και το 60% γυναίκες. Ο αριθμός των περιστατικών είχε αυξηθεί κατά περίπου 113% από το 1990. Τα στοιχεία αυτά αφορούν την οστεοαρθρίτιδα, όχι όλες τις μορφές αρθρίτιδας.
Διάγνωση και σύγχρονες θεραπείες
Η διάγνωση στηρίζεται στο ιστορικό, την κλινική εξέταση και, κατά περίπτωση, σε εξετάσεις αίματος και απεικονιστικό έλεγχο. Στην οστεοαρθρίτιδα βοηθούν η άσκηση, η φυσικοθεραπεία, η απώλεια βάρους όταν χρειάζεται και τα κατάλληλα αναλγητικά· σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί αρθροπλαστική. Στη ρευματοειδή αρθρίτιδα χρησιμοποιούνται τροποποιητικά της νόσου φάρμακα (DMARDs), βιολογικοί παράγοντες και, σε επιλεγμένους ασθενείς, αναστολείς JAK. Δεν υπάρχει ενιαία οριστική θεραπεία για όλες τις μορφές, αλλά συχνά είναι εφικτός ο ουσιαστικός έλεγχος των συμπτωμάτων ή η ύφεση.
Διατροφή, άσκηση και καθημερινότητα
Η διατήρηση υγιούς βάρους, το περπάτημα, η κολύμβηση και οι εξατομικευμένες ασκήσεις ενδυνάμωσης βοηθούν τη λειτουργικότητα. Η μεσογειακή διατροφή υποστηρίζει τη γενική υγεία, αλλά δεν αποτελεί αυτοτελή θεραπεία της αρθρίτιδας. Η παρατεταμένη ακινησία συνήθως επιδεινώνει τη μυϊκή αδυναμία.
Πότε χρειάζεται γιατρός
Επίμονος πόνος, οίδημα ή πρωινή δυσκαμψία απαιτούν ιατρική αξιολόγηση. Ξαφνικό έντονο πρήξιμο, θερμή άρθρωση και πυρετός χρειάζονται επείγουσα εκτίμηση ώστε να αποκλειστεί λοίμωξη. Ο πόνος στις αρθρώσεις δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στην ηλικία.
Πηγές Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO), Ελληνική Ρευματολογική Εταιρεία, National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases (NIAMS
