Η εικόνα είναι ωμή. Ο ιδιοκτήτης της Βιολάντα κατηγορούμενος σε βαθμό κακουργήματος, βγαίνει από το γραφείο του ανακριτή. Πίσω του, 256 εργαζόμενοι τον χειροκροτούν και του φωνάζουν «μπράβο». Μπροστά μας, πέντε τάφοι εργατών που κάηκαν μέσα στις εγκαταστάσεις. Και μια κοινωνία που προσπαθεί να καταλάβει τι ακριβώς συνέβη.
Ασύλληπτο.
Πέντε άνθρωποι νεκροί. Τρία εργοστάσια σφραγισμένα. Μια υπόθεση που βαραίνει όχι μόνο νομικά, αλλά και ηθικά. Και όμως, 256 εργαζόμενοι βγαίνουν και χειροκροτούν τον εργοδότη τους.
Αναρωτιέμαι και το γράφω με πλήρη συνείδηση του βάρους των λέξεων:
Αν ανάμεσα σε αυτούς τους 256 υπήρχε μια μητέρα ενός θύματος; Μια αδελφή; Μια κόρη; Θα έκαναν το ίδιο; Θα υψωνόταν το ίδιο χειροκρότημα; Δεν γνωρίζω ποιος – ή αν – συντόνισε μια τέτοια ενέργεια. Ήταν αυθόρμητο; Ήταν οργανωμένο; Ήταν φόβος; Ήταν εξάρτηση; Ήταν ανάγκη;
Η υπεράσπιση, προφανώς, έχει δικαίωμα να πράττει ό,τι κρίνει σκόπιμο για να υπερασπιστεί τον κατηγορούμενο. Αυτός είναι ο ρόλος της. Μια ενδεχόμενη διάψευση, όμως, για το τι συνέβη ή πώς συνέβη, δεν αναιρεί την εικόνα που καταγράφηκε. Και η εικόνα ήταν αυτή: χειροκρότημα.
Βεβαίως, στα social media υπήρξαν αντιδράσεις. Και υπήρξαν και φωνές αποδοκιμασίας από περαστικούς. Η κοινωνία δεν είναι μονοσήμαντη. Αλλά το ερώτημα παραμένει.
Αν το επιχείρημα είναι ότι οι εργαζόμενοι φοβούνται την ανεργία – ότι σκέφτονται πως ο εργοδότης τους τούς πλήρωνε κανονικά μέχρι την τελευταία στιγμή – τότε το ζήτημα μετατοπίζεται. Τότε η ευθύνη δεν είναι μόνο ατομική. Είναι και θεσμική.
Η Πολιτεία οφείλει να παρέμβει άμεσα. Να διασφαλίσει επίδομα ανεργίας χωρίς καθυστερήσεις. Να ενεργοποιήσει τα εργατικά κέντρα και την Περιφέρεια. Να υπάρξει απορρόφηση σε άλλες επιχειρήσεις της περιοχής. Είναι σχεδόν 10.000. Να μην αφήσει 256 ανθρώπους να αισθάνονται ότι το χειροκρότημα είναι η μόνη τους ασπίδα απέναντι στην ανασφάλεια.
Διότι αν η εργασιακή εξάρτηση φτάνει στο σημείο να επισκιάζει τη μνήμη των νεκρών, τότε έχουμε βαθύτερο πρόβλημα. Πολύ βαθύτερο από μια ποινική δίωξη.
Θα αποφύγω χαρακτηρισμούς. Όμως δεν μπορώ να μην αποδοκιμάσω έντονα αυτό που συνέβη. Γιατί υπάρχει και κάτι που λέγεται συλλογική ευαισθησία. Υπάρχει και κάτι που λέγεται σεβασμός στη μνήμη του νεκρού.
Και ναι, τίθεται και ένα βαρύ ερώτημα:
Μα κανένας από τους 256 δεν σκέφτηκε ότι μια τέτοια εικόνα μπορεί να εκληφθεί ως προσβολή στη μνήμη όσων χάθηκαν; Οι τάφοι είναι ακόμη νωποί. Και το χειροκρότημα ηχεί ακόμη πιο δυνατά μέσα σε αυτή τη σιωπή.
