Μια εκτενής έρευνα που δημοσιεύει το βρετανικό δίκτυο BBC φέρνει στο φως της δημοσιότητας σοκαριστικές καταγγελίες για τη διαχείριση των συνόρων στον Έβρο, κάνοντας λόγο για τη στρατολόγηση «μισθοφόρων» μεταναστών από τις ελληνικές αρχές με σκοπό τη διενέργεια βίαιων επαναπροωθήσεων (pushbacks). Το ρεπορτάζ βασίζεται σε βίντεο, μαρτυρίες και εσωτερικά έγγραφα, περιγράφοντας μια «συστηματική επιχείρηση» που εκτείνεται από το 2020 έως και τα τέλη του 2025. Πολλά από τα αναφερόμενα ως γεγονότα τοποθετούνται στη διάρκεια της μεταναστευτικής κρίσης του 2020 στον Έβρο, όπου είναι ήδη γνωστό και καταγεγραμμένο ότι η Τουρκία εργαλειοποίησε τους μετανάστες με στόχο την αποσταθεροποίηση στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του BBC, οι ελληνικές αρχές φέρονται να χρησιμοποιούν υπηκόους τρίτων χωρών (από τη Συρία, το Αφγανιστάν και το Πακιστάν) ως «ενδιάμεσους» για να ανακόψει την είσοδο παράνομων μεταναστών από την Τουρκία στον Έβρο.
Η HuffPost απευθύνθηκε στον εκ των αρμόδιων υπουργών, Θάνο Πλεύρη, ο οποίος χαρακτηρίζει «ανάξιο σχολιασμού» το δημοσίευμα, από μέρους του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής.
Πρωτάκουστο σενάριο για επαναπροωθήσεις από «μισθοφόρους» από ανώνυμες πηγές
Οι άνθρωποι που εμφανίζονται ως «μισθοφόροι» δηλώνουν και οι ίδιοι παράνομοι μετανάστες ή πρώην διακινητές, οι οποίο φέρονται υπό καθεστώς πίεσης ή με την υπόσχεση νομιμοποιητικών εγγράφων να αναλαμβάνουν το «βρώμικο έργο» των επαναπροωθήσεων:
Μιλούν για ξυλοδαρμούς μέχρι λιποθυμίας, σεξουαλικές παρενοχλήσεις και εξευτελιστικές σωματικές έρευνες, ακόμη και σε νήπια, ενώ σύμφωνα με πρακτικά πειθαρχικών διαδικασιών που επικαλείται το δίκτυο, αστυνομικοί φέρονται να παραδέχονται τη χρήση «λεμβούχων» μεταναστών για τη μεταφορά ανθρώπων πίσω στην τουρκική όχθη, προκειμένου να αποφευχθεί η έκθεση των ίδιων των ένστολων σε κίνδυνο ή νομικές κυρώσεις. Ωστόσο, ούτε αυτοί οι αστυνομικοί κατονομάζονται.
Στην συνέχεια, αναφέρεται στο ρεπορτάζ ότι πηγή της αστυνομίας – ανώνυμη φυσικά και αυτή – αναφέρει στο BBC πως «δεν υπάρχει αστυνομικός ή στέλεχος της Frontex στον Έβρο που να μην γνωρίζει ότι γίνονται επαναπροωθήσεις».
Σοβαρά ερωτήματα περί αξιοπιστίας για τις μαρτυρίες
Παρά τη σωρεία στοιχείων, η δημοσιογραφική δεοντολογία επιβάλλει μια προσεκτική εξέταση της αξιοπιστίας των πηγών, καθώς μεγάλο μέρος της έρευνας βασίζεται σε ανώνυμες μαρτυρίες ή σε πρόσωπα που βρίσκονται σε καθεστώς παρανομίας.
Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι εύλογα:
- Ποια είναι τα κίνητρα των διακινητών ή των πρώην «μισθοφόρων» που παραχώρησαν υλικό; Είναι δυνατόν οι καταθέσεις τους να αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου παιχνιδιού πίεσης ή παραπληροφόρησης κατά της Ελλάδας;
- Ελλείψει επώνυμων καταγγελιών από εν ενεργεία στελέχη ή επίσημων δικαστικών αποφάσεων που να τεκμηριώνουν το συγκεκριμένο «μοντέλο» λειτουργίας, η έρευνα παραμένει σε μεγάλο βαθμό βασισμένη σε προφορικές αφηγήσεις που είναι δύσκολο να διασταυρωθούν μεμονωμένα.
- Το BBC παραδέχεται ότι δεν κατέστη δυνατό να επαληθευτεί πλήρως το περιεχόμενο ορισμένων βίντεο, γεγονός που αφήνει χώρο για αμφισβήτηση της χρονικής ή τοπικής συνέπειας των γεγονότων.
Αστυνομικές πηγές στην Ελλάδα: Η προστασία των συνόρων της χώρας πραγματοποιείται στο πλαίσιο του διεθνούς, ενωσιακού και εθνικού δικαίου
Αστυνομικές πηγές σχολιάζουν το δημοσίευμα του BBC, τονίζοντας ότι «οι καταγγελίες που δημοσιεύονται σε διεθνές μέσο ενημέρωσης και αφορούν τα χερσαία σύνορα της χώρας, συνδέονται με ισχυρισμούς για περιστατικά που έλαβαν χώρα επί υπηρεσιακής κυβέρνησης το 2023».
Ταυτόχρονα, επισημαίνουν τα ανεπιβεβαίωτα στοιχεία που επικαλούνται οι συντάκτες του βρετανικοόυ δικτύου: «Σημειώνεται ότι οι ελληνικές Αρχές έχουν τοποθετηθεί κατ’ επανάληψη τα τελευταία χρόνια επί αντίστοιχων ισχυρισμών, με σαφήνεια και τεκμηρίωση.
Η πάγια θέση της Ελληνικής Αστυνομίας είναι ξεκάθαρη: η προστασία των συνόρων της χώρας πραγματοποιείται στο πλαίσιο του διεθνούς, ενωσιακού και εθνικού δικαίου, με πλήρη σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Υπενθυμίζεται ότι αντίστοιχες εκθέσεις και δημοσιεύματα βασίζονται κατά κύριο λόγο σε μαρτυρίες και δευτερογενή στοιχεία, τα οποία δεν είναι δυνατόν να επιβεβαιωθούν, ενώ η αξιολόγησή τους στηρίζεται συχνά στη σύγκλιση καταγγελιών και όχι σε αποδεικτικά δεδομένα.
Σε κάθε περίπτωση, οι εν λόγω καταγγελίες λαμβάνονται σοβαρά υπόψιν, αξιολογούνται και διερευνώνται άμεσα και θεσμικά, σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο και τους μηχανισμούς ελέγχου και λογοδοσίας που λειτουργούν τόσο σε εθνικό, όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Υπενθυμίζεται ότι, η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών αποτελεί σύνθετη πρόκληση, ιδίως σε περιοχές αυξημένης πίεσης, όπως τα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ελλάδα ανταποκρίνεται σε αυτή την ευθύνη με συνέπεια, διασφαλίζοντας παράλληλα την τήρηση της νομιμότητας και των διεθνών υποχρεώσεών της. Παράλληλα, οι αρμόδιες Αρχές παραμένουν στη διάθεση κάθε θεσμικού φορέα για την παροχή στοιχείων και τη συνδρομή σε κάθε διαδικασία που αποσκοπεί στη διασφάλιση της διαφάνειας και της αντικειμενικής αποτύπωσης των πραγματικών δεδομένων.»
