Ένα μοντέλο είσπραξης που κρατά σχεδόν μισό αιώνα φαίνεται ότι οδεύει προς το τέλος του. Τα δημοτικά τέλη, που επί δεκαετίες εισπράττονται μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, σχεδιάζεται να αποσυνδεθούν από την κατανάλωση ενέργειας από την 1η Ιανουαρίου 2028.
Η αλλαγή δεν είναι απλώς τεχνική. Είναι βαθιά διοικητική, οικονομική και πολιτική. Γιατί οι λογαριασμοί ρεύματος στην Ελλάδα δεν ήταν ποτέ μόνο λογαριασμοί ρεύματος. Πάνω τους φορτώθηκαν δημοτικά τέλη, δημοτικοί φόροι, τέλος υπέρ ΕΡΤ, ρυθμιζόμενες χρεώσεις, ΦΠΑ και άλλες επιβαρύνσεις, με αποτέλεσμα ο πολίτης πολλές φορές να δυσκολεύεται να καταλάβει τι πληρώνει πραγματικά για την ηλεκτρική ενέργεια και τι πληρώνει για τρίτους.
Το νέο μοντέλο από το 2028
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που ανακοίνωσε ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος, από το 2028 τα δημοτικά τέλη δεν θα εισπράττονται πλέον μέσω των παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά με νέο μηχανισμό που θα καθοριστεί με Προεδρικό Διάταγμα.
Το μοντέλο που εξετάζεται θα μοιάζει με εκείνο του ΕΝΦΙΑ: ετήσια εκκαθάριση, βεβαίωση της οφειλής και δυνατότητα αποπληρωμής σε δώδεκα δόσεις. Με απλά λόγια, ο δημότης θα πάψει να βλέπει τα δημοτικά τέλη μέσα στον λογαριασμό ρεύματος και θα τα πληρώνει χωριστά, με τρόπο που θα οργανωθεί από το κράτος και τους δήμους.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει την αλλαγή ως βήμα προς τους πιο «καθαρούς» λογαριασμούς ενέργειας, κάτι που αποτελεί και ευρωπαϊκή κατεύθυνση. Η λογική είναι ότι ο καταναλωτής πρέπει να βλέπει καθαρά πόσο κοστίζει το ρεύμα που κατανάλωσε και να μη συγχέεται το ενεργειακό κόστος με τέλη και φόρους που δεν έχουν σχέση με την ενέργεια. Και που είναι περίπου 36% του λογαριασμού.
Οι φόβοι των δήμων
Εδώ, όμως, αρχίζουν τα δύσκολα. Γιατί οι δήμοι μέχρι σήμερα έχουν ένα σχετικά ασφαλές σύστημα είσπραξης. Τα δημοτικά τέλη, επειδή είναι ενσωματωμένα στον λογαριασμό του ρεύματος, παρουσιάζουν υψηλή εισπραξιμότητα. Αν ο μηχανισμός αλλάξει, το μεγάλο ερώτημα είναι αν θα συνεχίσουν οι δήμοι να εισπράττουν εγκαίρως και στο ακέραιο τα ποσά που χρειάζονται για καθαριότητα, φωτισμό, υπηρεσίες καθημερινότητας και λειτουργικές ανάγκες.
Μιλώντας στη HuffPost, ο πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας, Λάζαρος Κυρίζογλου, έθεσε ακριβώς αυτή την προϋπόθεση: οι δήμοι δεν μπορούν να δεχθούν καμία αλλαγή αν δεν διασφαλιστεί ότι τα έσοδά τους δεν θα χαθούν, δεν θα καθυστερήσουν και δεν θα μπλεχτούν σε γραφειοκρατικούς μηχανισμούς που θα δημιουργήσουν νέα προβλήματα.
«Αυτό που ενδιαφέρει εμάς τους δήμους είναι να εισπράττουμε όλα εκείνα που μας αναλογούν. Μέχρι το 2028 που θα εφαρμοστεί το μέτρο και για το οποίο ακόμα δεν έχουμε δώσει την απόλυτη σύμφωνη γνώμη μας, έχει ενάμιση χρόνο το κράτος να βρει τους μηχανισμούς, σε συνεννόηση μαζί μας, ώστε τα τέλη, όλων των λογιών τα τέλη, να μπαίνουν κανονικά στα ταμεία μας», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Κυρίζογλου υπογράμμισε και ένα δεύτερο πρόβλημα που απασχολεί την Αυτοδιοίκηση: τη σχέση των δήμων με τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας. Όπως είπε, μέχρι σήμερα υπάρχουν πάροχοι που καθυστερούν τις αποδόσεις, ενώ οι δήμοι δεν έχουν πάντα πλήρη εικόνα για το τι ακριβώς εισπράττεται.
«Μέχρι τώρα υπάρχουν πάροχοι οι οποίοι μας καθυστερούν, οι οποίοι δεν ξέρουμε τι εισπράττουν. Οπότε εκεί έχουμε θέμα. Και οι δήμοι μας έχουν μεγαλώσει και τα χρήματα τα χρειαζόμαστε για να κάνουμε ό,τι μπορούμε το καλύτερο για τους δημότες», πρόσθεσε ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ.
Ο λογαριασμός που δεν ήταν μόνο ρεύμα
Η συζήτηση αυτή ανοίγει και ένα παλιό, αλλά πολύ ουσιαστικό θέμα: ο λογαριασμός ηλεκτρικού ρεύματος είχε μετατραπεί σε ένα γενικό εισπρακτικό εργαλείο. Ο πολίτης πλήρωνε την κατανάλωση ενέργειας, αλλά μαζί πλήρωνε και σειρά άλλων επιβαρύνσεων.
Γι’ αυτό πολλές φορές, ακόμη και όταν ένα νοικοκυριό μείωνε την κατανάλωση, ο τελικός λογαριασμός δεν έπεφτε όσο περίμενε. Το ενεργειακό σκέλος ήταν μόνο ένα μέρος του συνολικού ποσού. Τα υπόλοιπα αφορούσαν ρυθμιζόμενες χρεώσεις, δημοτικά τέλη, φόρους και τέλη υπέρ τρίτων.
Οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας εδώ και καιρό ζητούσαν να καθαρίσει ο λογαριασμός από μη ενεργειακές χρεώσεις. Υποστηρίζουν ότι όταν ο λογαριασμός «φουσκώνει» από τέλη και φόρους, ο καταναλωτής θεωρεί συνολικά ακριβό το ρεύμα, ενώ στην πραγματικότητα ένα μεγάλο μέρος του ποσού δεν αφορά την τιμή της κιλοβατώρας.
Το στοίχημα της εφαρμογής
Το κρίσιμο ερώτημα, πλέον, είναι αν μέσα στους επόμενους δεκαοκτώ μήνες μπορεί να στηθεί ένας μηχανισμός που θα ικανοποιεί και τις δύο πλευρές: από τη μία τους πολίτες, που ζητούν καθαρούς και κατανοητούς λογαριασμούς, και από την άλλη τους δήμους, που χρειάζονται σταθερά έσοδα για να λειτουργήσουν.
Η ΚΕΔΕ, όπως προκύπτει και από τη δήλωση Κυρίζογλου, δεν κλείνει την πόρτα στη συζήτηση. Αλλά στέλνει σαφές μήνυμα: η αποσύνδεση των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς ρεύματος δεν μπορεί να γίνει εις βάρος των οικονομικών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Το 2028 μοιάζει μακριά, αλλά για μια τόσο μεγάλη αλλαγή δεν είναι. Αν δεν υπάρξει έγκαιρα αξιόπιστος μηχανισμός, το «ξήλωμα» ενός μοντέλου μισού αιώνα μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα επιχειρεί να λύσει.
