Χωρίς ουσιαστική πρόοδο παραμένουν οι διαπραγματεύσεις στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO) για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (GHG) από τη διεθνή ναυτιλία, δύο μήνες μετά τον τελευταίο, άκαρπο γύρο συνομιλιών και ενόψει της επικείμενης επανέναρξης των κρίσιμων συζητήσεων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την Ελλάδα και τρία ακόμη κράτη-μέλη, τα οποία ελέγχουν συνολικά το 70% του ευρωπαϊκού στόλου, να έχουν επανειλημμένα ζητήσει από την Ευρώπη να προσέλθει στις διαπραγματεύσεις με πραγματική διάθεση συμβιβασμού και μεγαλύτερη ευελιξία. Οι εκκλήσεις, ωστόσο, δεν φαίνεται να έχουν εισακουστεί.
Την έντονη δυσαρέσκεια για την ευρωπαϊκή διαπραγματευτική γραμμή αποτυπώνει η δήλωση της Προέδρου της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών (ΕΕΕ), Μελίνας Τραυλού, στην οποία επισημαίνεται ότι η αμετακίνητη στάση της ΕΕ κινδυνεύει να οδηγήσει τη διαδικασία του IMO σε ένα ακόμη αδιέξοδο, υπονομεύοντας τις προοπτικές επίτευξης μιας διεθνούς συμφωνίας.
«Είναι απογοητευτικό να διαπιστώνει κανείς μία τόσο έντονη πολιτική ανακολουθία εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε αυτό το μείζον ζήτημα», αναφέρεται χαρακτηριστικά, ενώ τίθεται ευθέως το ερώτημα κατά πόσο προτεραιότητα της ΕΕ αποτελεί η επίτευξη μιας παγκόσμιας, ισορροπημένης συμφωνίας ή η διατήρηση των περιφερειακών μέτρων της και των εσόδων που αυτά αποφέρουν.
Σύμφωνα με την ίδια τοποθέτηση, η ευρωπαϊκή προσέγγιση ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω τους πολίτες, σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος διαβίωσης παραμένει αυξημένο, ενώ παράλληλα δυσχεραίνει την αναζήτηση μιας διεθνώς αποδεκτής λύσης για την απανθρακοποίηση της ναυτιλίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη διαμόρφωσης ενός κανονιστικού πλαισίου που θα λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές εμπορικές και επιχειρησιακές συνθήκες του κλάδου. Όπως υπογραμμίζεται, για να είναι αποτελεσματική οποιαδήποτε ρύθμιση, θα πρέπει να είναι ρεαλιστική, αναλογική και εφαρμόσιμη, χωρίς να παραγνωρίζει τους τεχνολογικούς και πρακτικούς περιορισμούς της ναυτιλιακής βιομηχανίας.
Στο πλαίσιο αυτό, καθοριστική θεωρείται η εναρμόνιση των μακροπρόθεσμων περιβαλλοντικών στόχων με τις πραγματικές δυνατότητες της αγοράς και τον βαθμό τεχνολογικής ετοιμότητας. Αυτό προϋποθέτει να συνεκτιμηθούν η διαθεσιμότητα, η δυνατότητα ευρείας χρήσης και το κόστος των εναλλακτικών καυσίμων, των νέων τεχνολογιών και των απαραίτητων υποδομών, καθώς και η ανταγωνιστική ζήτηση από άλλους κλάδους της οικονομίας.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι το νέο κανονιστικό πλαίσιο δεν θα πρέπει να περιορίζεται αποκλειστικά στην υιοθέτηση εναλλακτικών καυσίμων, αλλά να αναγνωρίζει το σύνολο των διαθέσιμων επιλογών για τη μείωση των εκπομπών. Σε αυτές περιλαμβάνονται και τα τεχνικά και λειτουργικά μέτρα ενεργειακής αποδοτικότητας, τα οποία μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην περιβαλλοντική μετάβαση του στόλου.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη Στρατηγική του IMO για τη μείωση των εκπομπών GHG, η οποία προβλέπει ευελιξία ως προς τα μέσα επίτευξης των στόχων. Όπως τονίζεται, τα μεσοπρόθεσμα μέτρα θα πρέπει να αποτελούν μέρος ενός εξελισσόμενου κανονιστικού πλαισίου και όχι να αντιμετωπίζονται ως ένα αυτοτελές εργαλείο που από μόνο του θα οδηγήσει στην ενεργειακή μετάβαση. Μια υπερβολικά περιοριστική ερμηνεία της Στρατηγικής, σύμφωνα με την ίδια θέση, εντείνει τις διαφωνίες και αυξάνει τον κίνδυνο νέου αδιεξόδου στις διαπραγματεύσεις.
Το ζητούμενο, επομένως, είναι τα κράτη-μέλη του IMO να εξετάσουν με πνεύμα συνεργασίας όλες τις βιώσιμες επιλογές, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς, αξιοποιώντας τα αποτελεσματικότερα στοιχεία κάθε διαθέσιμης λύσης.
Στόχος, όπως υπογραμμίζεται, πρέπει να είναι η διαμόρφωση ενός παγκόσμιου, ισορροπημένου και διαχρονικά βιώσιμου πλαισίου ουσιαστικής μείωσης των εκπομπών GHG, το οποίο δεν θα θέτει σε κίνδυνο το διεθνές εμπόριο, την επισιτιστική ασφάλεια και την οικονομική ανάπτυξη.
Η τοποθέτηση καταλήγει με νέα έκκληση προς όλα τα κράτη-μέλη του IMO να αναλάβουν τις ευθύνες τους, να διαφυλάξουν τον θεσμικό ρόλο και την αποστολή του Οργανισμού και να επιδείξουν την απαραίτητη ηγετική στάση για τη γεφύρωση των διαφορών.
Το μήνυμα της ναυτιλιακής πλευράς είναι σαφές: η ενεργειακή μετάβαση της διεθνούς ναυτιλίας απαιτεί παγκόσμιες λύσεις, οι οποίες θα στηρίζονται στον ρεαλισμό, την τεχνολογική ετοιμότητα και τις πραγματικές δυνατότητες του κλάδου, ώστε να διασφαλιστεί μια κοινά αποδεκτή και βιώσιμη συμφωνία.