Η Παγκόσμια Ημέρα Ναυτιλίας, που γιορτάζεται φέτος Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου, είναι ευκαιρία να δούμε τον κόσμο πίσω από τα πλοία που διασχίζουν τις θάλασσες: ναυτικούς, επενδύσεις, διεθνές εμπόριο και γεωπολιτική ισχύ. Το φετινό μήνυμα του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) είναι «Από την πολιτική στην πράξη: Ενισχύοντας τη ναυτιλιακή αριστεία».
116.000 πλοία στον παγκόσμιο εμπορικό στόλο
Σύμφωνα με την UNCTAD, στις αρχές του 2026 ο παγκόσμιος εμπορικός στόλος αριθμούσε περίπου 116.000 πλοία άνω των 100 GT. Περίπου 62.000 είχαν μέγεθος μεγαλύτερο των 1.000 GT. Η συνολική μεταφορική ικανότητα έφτασε τα 2,5 δισεκατομμύρια τόνους deadweight (DWT). Ο αριθμός δεν περιλαμβάνει όλα τα αλιευτικά και κάθε κατηγορία μικρού πλωτού μέσου.
Τα πλοία που μεταφέρουν τον πλούτο του πλανήτη
Ο ελληνόκτητος στόλος, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση 2025-2026 της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών και στοιχεία Ιανουαρίου 2026 της S&P Global Market Intelligence, περιλαμβάνει 2.766 bulk carriers, 1.064 δεξαμενόπλοια πετρελαίου, 574 δεξαμενόπλοια χημικών, 527 containerships, 261 πλοία γενικού φορτίου, 172 πλοία LNG, 157 πλοία LPG και 77 πλοία μεταφοράς οχημάτων. Αυτές είναι επιμέρους κατηγορίες του ελληνόκτητου στόλου, όχι αριθμοί του παγκόσμιου στόλου. Οι διεθνείς στατιστικές για επιβατηγά, κρουαζιερόπλοια και βοηθητικά πλοία χρησιμοποιούν διαφορετικά όρια καταγραφής και δεν πρέπει να αθροίζονται άκριτα.
Ελλάδα: Η πρώτη πλοιοκτήτρια δύναμη του κόσμου
Η Ελλάδα διατηρεί την πρώτη θέση παγκοσμίως στην πλοιοκτησία με βάση τη μεταφορική ικανότητα: περίπου 458 εκατομμύρια DWT, ή 19,1% της παγκόσμιας χωρητικότητας, σύμφωνα με την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών. Περίπου το 61% της χωρητικότητας του εμπορικού στόλου που ελέγχεται από χώρες της ΕΕ βρίσκεται σε ελληνικά χέρια. Τα ελληνικών συμφερόντων πλοία αντιπροσωπεύουν περίπου το 26% της παγκόσμιας χωρητικότητας πετρελαιοφόρων, το 23% των LNG και το 22% των bulk carriers. Τα ποσοστά αφορούν χωρητικότητα, όχι αριθμό πλοίων.
Η ίδια έκθεση αναφέρει ότι το 98% της μεταφορικής ικανότητας των ελληνόκτητων πλοίων εξυπηρετεί εμπόριο μεταξύ τρίτων χωρών. Για το 2025 καταγράφει πάνω από 175.000 προσεγγίσεις σε λιμάνια 171 χωρών και 725 νεότευκτα υπό παραγγελία, επένδυση περίπου 60 δισ. δολαρίων.
2,57 εκατομμύρια ναυτικοί κρατούν ζωντανό το εμπόριο
Η έκθεση Seafarer Workforce Report 2026 των BIMCO και International Chamber of Shipping εκτιμά περίπου 2,57 εκατομμύρια ναυτικούς στον παγκόσμιο εμπορικό στόλο. Η έρευνα καλύπτει 85.148 εμπορικά πλοία, διαφορετικό σύνολο από εκείνο της UNCTAD. Εκτιμά έλλειμμα 39.100 πιστοποιημένων αξιωματικών για το 2026 και πρόσθετη ανάγκη 113.735 αξιωματικών έως το 2030. Πλοίαρχοι, μηχανικοί, αξιωματικοί γέφυρας, ηλεκτρολόγοι και πληρώματα εργάζονται συχνά επί μήνες μακριά από τις οικογένειές τους.
Τα δισεκατομμύρια της ελληνικής οικονομίας
Η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών εκτιμά την άμεση και έμμεση συνεισφορά της ναυτιλίας στο 7%-8% του ελληνικού ΑΕΠ και σε περίπου 200.000 θέσεις εργασίας. Τα έσοδα ναυτιλιακών υπηρεσιών στο ισοζύγιο πληρωμών δεν ισούνται με τον συνολικό παγκόσμιο τζίρο των ελληνόκτητων εταιρειών: πολλά πλοία δραστηριοποιούνται μέσω εταιρειών άλλων χωρών. Ένας ενιαίος αξιόπιστος αριθμός «τζίρου της ελληνόκτητης ναυτιλίας» δεν προκύπτει από αυτά τα στοιχεία.
Κύπρος: Μικρή χώρα, μεγάλη ναυτιλιακή παρουσία
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε το Κυπριακό Ναυτιλιακό Επιμελητήριο για το 2025, η ναυτιλία συνεισφέρει περίπου 1,9 δισ. ευρώ στην κυπριακή οικονομία, περίπου 7% του ΑΕΠ κατά την εκτίμησή του. Η Κύπρος κατατάσσεται πέμπτη στην Ευρώπη και δέκατη τέταρτη παγκοσμίως ως προς τον στόλο του νηολογίου της, σύμφωνα με την ίδια παρουσίαση. Οι εταιρείες διαχείρισης πλοίων αποτελούν ξεχωριστή δύναμη: τα έσοδα του τομέα έφτασαν τα 978 εκατ. ευρώ το πρώτο εξάμηνο του 2025. Δεν πρέπει να συγχέονται η κυπριακή σημαία, η κυπριακή πλοιοκτησία και η διαχείριση πλοίων τρίτων.
Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς αυτοτελή Επίτροπο Ναυτιλίας
Παρά το μέγεθος των ευρωπαϊκών ναυτιλιακών συμφερόντων, στη σύνθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 2024-2029 δεν υπάρχει αυτοτελές χαρτοφυλάκιο Επιτρόπου Ναυτιλίας. Οι σχετικές αρμοδιότητες εντάσσονται στο ευρύτερο χαρτοφυλάκιο Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού του Έλληνα Επιτρόπου Απόστολου Τζιτζικώστα. Αυτό δεν σημαίνει θεσμική απουσία της ναυτιλίας, αλλά απουσία αποκλειστικού Επιτρόπου.
Η θάλασσα παραμένει ο μεγάλος δρόμος του εμπορίου
Περισσότερο από το 80% του διεθνούς εμπορίου σε όγκο μεταφέρεται διά θαλάσσης. Από τα πετρελαιοφόρα και τα LNG έως τα φορτηγά ξηρού φορτίου και τη διαχείριση στόλων, η Ελλάδα και η Κύπρος διατηρούν διακριτή, σημαντική παρουσία. Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται πάντοτε οι άνθρωποι της θάλασσας: ο καπετάνιος, ο μηχανικός, ο ναύτης και κάθε μέλος του πληρώματος.
Πρωτογενείς πηγές: UNCTAD · Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών · BIMCO · Κεντρική Τράπεζα Κύπρου · Ευρωπαϊκή Επιτροπή · IMO
