Μια νέα θεραπευτική προσέγγιση για τον μεταστατικό ορμονοευαίσθητο, HER2-αρνητικό καρκίνο του μαστού φαίνεται πως μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα για ασθενείς που έχουν ήδη λάβει προηγούμενες καθιερωμένες θεραπείες. Τα αποτελέσματα της μελέτης VIKTORIA-1, που παρουσιάστηκαν στο Αμερικανικό Συνέδριο Ογκολογίας ASCO 2026, δείχνουν μείωση έως και 76% του κινδύνου εξέλιξης της νόσου ή θανάτου.
Ελπιδοφόρα δεδομένα για μια από τις πιο δύσκολες μορφές καρκίνου του μαστού φέρνει ένα νέο φάρμακο, το gedatolisib, το οποίο παρουσιάστηκε στο φετινό Αμερικανικό Συνέδριο Ογκολογίας, ASCO 2026.
Πρόκειται για έναν ισχυρό, ενδοφλεβίως χορηγούμενο αναστολέα της οδού σηματοδότησης PI3K/AKT/mTOR, ενός μηχανισμού που παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη, την επιβίωση και την αντοχή των καρκινικών κυττάρων.
Η συγκεκριμένη οδός θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική στον καρκίνο του μαστού, καθώς η ενεργοποίησή της συνδέεται συχνά με αντίσταση στην ενδοκρινική θεραπεία και στους αναστολείς CDK4/6, που αποτελούν σήμερα βασικό θεραπευτικό άξονα για τον μεταστατικό ορμονοευαίσθητο, HER2-αρνητικό καρκίνο μαστού.
Σύμφωνα με όσα αναφέρουν ο καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» και πρώην πρύτανης του ΕΚΠΑ, Θάνος Δημόπουλος, και η Δρ. Αγγελική Ανδρικοπούλου, τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι το gedatolisib μπορεί να προσφέρει ουσιαστικό κλινικό όφελος σε ασθενείς των οποίων η νόσος έχει εξελιχθεί μετά από προηγούμενη θεραπεία.
Η μελέτη VIKTORIA-1 αξιολόγησε το νέο φάρμακο σε συνδυασμό με τον CDK4/6 αναστολέα palbociclib και την ορμονοθεραπεία fulvestrant. Το σχήμα συγκρίθηκε με τη μονοθεραπεία με fulvestrant σε ασθενείς που είχαν ήδη λάβει αναστολέα CDK4/6 και αναστολέα αρωματάσης.
Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα σημαντικά. Η επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου έφτασε τους 9,3 μήνες με το νέο θεραπευτικό σχήμα, έναντι μόλις 2 μηνών με τη μονοθεραπεία με fulvestrant. Η διαφορά αυτή αντιστοιχεί σε μείωση κατά 76% του κινδύνου εξέλιξης της νόσου ή θανάτου.
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον είχαν τα ευρήματα σε συγκεκριμένες υποομάδες ασθενών. Σε γυναίκες που είχαν παρουσιάσει παρατεταμένη ανταπόκριση στην προηγούμενη θεραπεία, το μέσο διάστημα χωρίς εξέλιξη της νόσου ξεπέρασε τους 12 μήνες. Σε ορισμένες γεωγραφικές περιοχές, η διάμεση επιβίωση χωρίς εξέλιξη έφτασε έως και τους 16,6 μήνες με το τριπλό θεραπευτικό σχήμα.
Ιδιαίτερα θετικά ήταν και τα στοιχεία για την ασφάλεια του φαρμάκου. Το gedatolisib παρουσίασε διαχειρίσιμο προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών. Η υπεργλυκαιμία, που αποτελεί μία από τις συχνότερες τοξικότητες των αναστολέων της οδού PI3K, παρατηρήθηκε σε σχετικά χαμηλά ποσοστά, ενώ οι διακοπές θεραπείας λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών ήταν περιορισμένες.
Στο ASCO 2026 παρουσιάστηκαν επίσης δεδομένα για ασθενείς με μετάλλαξη PIK3CA και ορμονοευαίσθητο μεταστατικό καρκίνο μαστού. Η μελέτη συνέκρινε δύο θεραπευτικά σχήματα με gedatolisib —ένα τριπλό σχήμα με gedatolisib, palbociclib και fulvestrant και ένα διπλό σχήμα με gedatolisib και fulvestrant— έναντι του καθιερωμένου συνδυασμού alpelisib και fulvestrant.
Και εδώ τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Η επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου έφτασε τους 11,1 μήνες με το τριπλό σχήμα gedatolisib, palbociclib και fulvestrant και τους 11,3 μήνες με το διπλό σχήμα gedatolisib και fulvestrant. Αντίθετα, με το σχήμα alpelisib και fulvestrant η επιβίωση χωρίς εξέλιξη ήταν 5,6 μήνες.
Με άλλα λόγια, οι θεραπευτικές προσεγγίσεις που περιλάμβαναν gedatolisib οδήγησαν σε περίπου 50% μείωση του κινδύνου εξέλιξης της νόσου ή θανάτου σε σύγκριση με την ήδη εγκεκριμένη θεραπεία.
Σημαντική ήταν και η διαφορά ως προς την ανταπόκριση της νόσου. Το 48,9% των ασθενών ανταποκρίθηκε στο τριπλό σχήμα με gedatolisib, έναντι 26% των ασθενών που έλαβαν alpelisib.
Τα ευρήματα της VIKTORIA-1 ενισχύουν την εκτίμηση ότι η πλήρης αναστολή του μονοπατιού PI3K/AKT/mTOR με το gedatolisib μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική από τη στόχευση μόνο του PI3K με το alpelisib.
Για τις ασθενείς με μεταστατικό ορμονοευαίσθητο, HER2-αρνητικό καρκίνο μαστού, ιδίως μετά από αποτυχία προηγούμενης θεραπείας με CDK4/6 αναστολείς, τα νέα δεδομένα δημιουργούν βάσιμες προσδοκίες για μια νέα θεραπευτική επιλογή.
Σε μια νόσο όπου κάθε επιπλέον μήνας χωρίς εξέλιξη έχει τεράστια σημασία, η επιστημονική κοινότητα βλέπει στο gedatolisib όχι απλώς ένα ακόμη φάρμακο, αλλά μια πιθανή αλλαγή στρατηγικής στη θεραπευτική αντιμετώπιση του μεταστατικού καρκίνου του μαστού.
