Η έξαρση σαλμονέλας στη Λαμία, με δεκάδες πολίτες να αναζητούν ιατρική βοήθεια και τουλάχιστον 12 να χρειάζονται νοσηλεία, δεν είναι απλώς ένα ακόμη υγειονομικό περιστατικό. Είναι η αφορμή να δούμε ποιοι και πόσοι άνθρωποι ελέγχουν όσα φτάνουν καθημερινά στο πιάτο μας. Το Νοσοκομείο Λαμίας επιβεβαίωσε εργαστηριακά τη σαλμονέλα, ενημερώθηκε ο ΕΟΔΥ και άρχισε η αναζήτηση πιθανής κοινής παρτίδας ή προμηθευτή, καθώς οι ασθενείς φέρονται να είχαν καταναλώσει τρόφιμα από διαφορετικά καταστήματα.
Και ποιός ελέγχει τα όσα φτάνουν στο πιάτο και στο στομάχι μας;
Ο επίσημος απολογισμός του ΕΦΕΤ για το 2024 καταγράφει μόλις 108 ενεργούς επιθεωρητές τροφίμων σε ολόκληρη την Ελλάδα. Αυτοί οι άνθρωποι κλήθηκαν να πραγματοποιήσουν 10.197 ελέγχους μέσα σε έναν χρόνο, δηλαδή περίπου 94 ανά επιθεωρητή, χωρίς να υπολογίζονται οι μετακινήσεις, οι καταγγελίες, οι δειγματοληψίες, οι επανέλεγχοι και η γραφειοκρατία.
Η κατανομή αποκαλύπτει πιό αναλυτικά το μέγεθος της γύμνιας: 23 επιθεωρητές στην Αττική, 34 στην Κεντρική Μακεδονία, εννέα στη Θεσσαλία, έξι στην Κρήτη, τρεις στο Βόρειο Αιγαίο και μόλις δύο στην Πελοπόννησο. Την ίδια στιγμή, τέσσερις από τις 13 προβλεπόμενες Περιφερειακές Διευθύνσεις του ΕΦΕΤ παρέμεναν ανενεργές: της Δυτικής Μακεδονίας, των Ιονίων Νήσων, του Νοτίου Αιγαίου και το πιο επίκαιρο, της Στερεάς Ελλάδας, με έδρα τη Λαμία.
Ο έλεγχος, όμως, δεν σταματά στον ΕΦΕΤ. Σφαγεία, βουστάσια, στάνες, πτηνοτροφεία, γαλακτοκομεία και εγκαταστάσεις κρέατος υπάγονται και στις κτηνιατρικές υπηρεσίες των Περιφερειών και του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Εστιατόρια, ξενοδοχεία, κυλικεία, φούρνοι και σούπερ μάρκετ ελέγχονται επίσης από τις Διευθύνσεις Δημόσιας Υγείας των Περιφερειών. Προστίθενται εργαστήρια, χημικοί και άλλες υπηρεσίες, χωρίς όμως να υπάρχει μία ενιαία επίσημη καταγραφή του πραγματικά διαθέσιμου ελεγκτικού προσωπικού.
Αυτό από μόνο του αποτελεί κρατική αποτυχία. Το κράτος δεν γνωρίζει ή δεν δημοσιοποιεί, πόσοι ακριβώς άνθρωποι βγαίνουν καθημερινά στην αγορά για να προστατεύσουν τη διατροφική ασφάλεια.
Και στη Λαμία οι μηχανισμοί κινητοποιήθηκαν αφού οι ασθενείς έφτασαν στα επείγοντα. Όμως ο στόχος της δημόσιας υγείας δεν είναι μόνο να εντοπίζει εκ των υστέρων τη μολυσμένη παρτίδα. Είναι να την εμποδίζει να φτάσει στον καταναλωτή.
Δεν μπορεί μια χούφτα επιθεωρητών, κτηνιάτρων και εποπτών υγείας να φυλάσσει εργοστάσια, σφαγεία, εκτροφές, αποθήκες, μεταφορές, καταστήματα και χώρους εστίασης για έναν πληθυσμό περίπου 10 εκατομμυρίων ανθρώπων. Η ασφάλεια των τροφίμων δεν είναι πολυτέλεια ούτε λογιστικό κόστος. Είναι η πρώτη γραμμή άμυνας της δημόσιας υγείας.
