Οι δώδεκα θεοί εξαιρούνται, βεβαίως, από το ιστορικό της πρώτης ανάβασης. Εκείνοι, σύμφωνα με τη μυθολογία, είχαν εγκατασταθεί στον Όλυμπο πολύ νωρίτερα και μάλιστα χωρίς ορειβατικό εξοπλισμό, σχοινιά και οδηγούς!
Για τους κοινούς θνητούς, όμως, η 2α Αυγούστου 1913 αποτελεί ημερομηνία-ορόσημο. Εκείνη την ημέρα ο Λιτοχωρίτης κυνηγός και ξυλοκόπος Χρήστος Κάκκαλος, μαζί με τους Ελβετούς Φρεντερίκ Μπουασονά και Ντανιέλ Μπο-Μποβί, πραγματοποίησαν την πρώτη καταγεγραμμένη ανάβαση στον Μύτικα, την ψηλότερη κορυφή του Ολύμπου και ολόκληρης της Ελλάδας.
Ένα όνειρο που άρχισε από το Λιτόχωρο
Ο Μπουασονά, φωτογράφος και εκδότης, και ο Μπο-Μποβί, συγγραφέας, ελληνιστής και άνθρωπος της τέχνης, έφθασαν στο Λιτόχωρο στις 28 Ιουλίου 1913, ταξιδεύοντας με πλοιάριο από τη Θεσσαλονίκη. Για να κινηθούν στο άγνωστο και δύσβατο βουνό, ζήτησαν τη βοήθεια του Χρήστου Κάκκαλου, ο οποίος γνώριζε τις πλαγιές, τα περάσματα και τις απότομες χαράδρες του Ολύμπου καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο.
Την επόμενη ημέρα ξεκίνησαν την ανάβαση, περνώντας από τη Μονή του Αγίου Διονυσίου και την Πετρόστρουγκα. Στις 30 Ιουλίου έφθασαν στο σημερινό Οροπέδιο των Μουσών, το οποίο οι ίδιοι ονόμασαν «Λιβάδι των Θεών», και ανέβηκαν στις κορυφές Προφήτης Ηλίας και Τούμπα. Ο πραγματικός στόχος τους, όμως, ο Μύτικας, εξακολουθούσε να υψώνεται απειλητικός μέσα στα σύννεφα.
Ομίχλη, χαλάζι και μία λάθος κορυφή
Η πρώτη εξερευνητική προσπάθεια δεν τους έδωσε ασφαλές πέρασμα. Για λίγο αποφάσισαν να εγκαταλείψουν το εγχείρημα και άρχισαν να κατεβαίνουν. Στα Πριόνια, όμως, άλλαξαν γνώμη. Παρά την καταιγίδα που ξέσπασε τη νύχτα, γύρισαν προς τα επάνω αποφασισμένοι να φθάσουν στην κορυφή.
Πριν ακόμη ξημερώσει η 2α Αυγούστου 1913, ξεκίνησαν μέσα σε πυκνή ομίχλη, δυνατό άνεμο, βροχή και χαλάζι. Ο Κάκκαλος προπορευόταν, ενώ οι δύο Ελβετοί ακολουθούσαν δεμένοι με σχοινί. Κάποια στιγμή πίστεψαν ότι είχαν φθάσει στο ψηλότερο σημείο. Έστησαν έναν λιθοσωρό και άφησαν μέσα σε μπουκάλι ένα σημείωμα που κατέγραφε το κατόρθωμά τους.
Μόλις όμως η ομίχλη άνοιξε, είδαν μπροστά τους μια ακόμη ψηλότερη και πολύ πιο απότομη κορυφή. Είχαν πανηγυρίσει πρόωρα: ο πραγματικός Μύτικας βρισκόταν ακόμη απέναντί τους. Το μπουκάλι με το μήνυμα εντοπίστηκε δεκατέσσερα χρόνια αργότερα.
Ο Κάκκαλος έδειξε τον δρόμο
Μπροστά στα σχεδόν κάθετα βράχια, ο Χρήστος Κάκκαλος άφησε στην άκρη μέρος του βαριού φωτογραφικού εξοπλισμού και άρχισε να σκαρφαλώνει. Οι Μπουασονά και Μπο-Μποβί ακολούθησαν.
Στις 10.25 το πρωί, οι τρεις άνδρες πάτησαν στον Μύτικα. Η πρώτη καταγεγραμμένη κατάκτηση της κορυφής του Ολύμπου ήταν πλέον γεγονός. Ο άνθρωπος είχε φθάσει στην κορυφή που επί αιώνες η φαντασία, η ποίηση και η θρησκεία των αρχαίων Ελλήνων παρουσίαζαν ως απρόσιτη κατοικία των θεών.
Ποιοι ήταν οι τρεις πρωτοπόροι
Ο Χρήστος Κάκκαλος ήταν κυνηγός και ξυλοκόπος από το Λιτόχωρο. Η καθημερινή επαφή του με το βουνό τού είχε χαρίσει μία σχεδόν ενστικτώδη γνώση του ανάγλυφου και των καιρικών μεταβολών του. Μετά το επίτευγμα του 1913 συνόδευσε πλήθος επιστημόνων, ορειβατών και περιηγητών, ενώ το 1937 αναγνωρίστηκε επισήμως ως οδηγός του Ολύμπου. Πέθανε το 1976, έχοντας συνδέσει οριστικά το όνομά του με το βουνό.
Ο Φρεντερίκ Μπουασονά γεννήθηκε στη Γενεύη το 1858 και υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους φωτογράφους που απαθανάτισαν την Ελλάδα των αρχών του 20ού αιώνα. Από το 1903 έως το 1920 ταξίδεψε σε ολόκληρη τη χώρα, δημιουργώντας χιλιάδες φωτογραφίες ελληνικών τοπίων, μνημείων και ανθρώπων. Το έργο του συνέβαλε σημαντικά στην προβολή της Ελλάδας στο εξωτερικό.
Ο Ντανιέλ Μπο-Μποβί ήταν συγγραφέας, ιστορικός και κριτικός τέχνης, στενός φίλος και συνοδοιπόρος του Μπουασονά. Υπήρξε ελληνιστής και πρύτανης της Σχολής Καλών Τεχνών της Γενεύης, ενώ τα κοινά τους ταξίδια συνδύαζαν την περιήγηση, τη φωτογραφία, την ιστορία και την αναζήτηση της ζωντανής Ελλάδας πίσω από τα αρχαία μνημεία.
Όλυμπος: Το βουνό του μύθου και της φύσης
Ο Μύτικας φθάνει τα 2.918 μέτρα και αποτελεί το ψηλότερο σημείο της Ελλάδας. Η απότομη ανύψωση του ορεινού όγκου κοντά στη θάλασσα δημιουργεί ιδιαίτερο μικροκλίμα, βαθιά φαράγγια, ασβεστολιθικές πλαγιές και μεγάλη ποικιλία βλάστησης. Στην περιοχή έχουν καταγραφεί περισσότερα από 1.700 είδη φυτών, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο ένα τέταρτο της ελληνικής χλωρίδας.
Το 1938 ο Όλυμπος έγινε ο πρώτος Εθνικός Δρυμός της Ελλάδας και από το 1981 αποτελεί Απόθεμα Βιόσφαιρας της UNESCO. Μόλις τον Ιούλιο του 2026 προστέθηκε και στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO ως τόπος μεικτής πολιτιστικής και φυσικής αξίας, αναγνώριση της μοναδικής σύνδεσης του φυσικού τοπίου με την ελληνική μυθολογία και τον παγκόσμιο πολιτισμό.
Στις 2 Αυγούστου 1913, λοιπόν, τρεις άνθρωποι ανέβηκαν εκεί όπου, σύμφωνα με τον μύθο, ο Δίας συγκαλούσε το συμβούλιο των θεών. Και απέδειξαν ότι ακόμη και η κατοικία των αθανάτων μπορεί να κατακτηθεί — αρκεί να προηγείται ένας Χρήστος Κάκκαλος που γνωρίζει τον δρόμο.
