Η 28η Αυγούστου 1826 είναι μία από τις μεγάλες ημερομηνίες στην ιστορία της Μάνης και της Ελληνικής Επανάστασης. Στον Πολυάραβο του Ταΰγετου, οι Μανιάτες αντιμετώπισαν τις δυνάμεις του Ιμπραήμ και πέτυχαν μια αποφασιστική νίκη, αποτρέποντας οριστικά την υποταγή της περιοχής.
Ο Ιμπραήμ ήθελε πάση θυσία τη Μάνη
Ο Ιμπραήμ Πασάς είχε αποβιβαστεί στην Πελοπόννησο το 1825 και μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα είχε κατορθώσει να επιφέρει συντριπτικά πλήγματα στις ελληνικές δυνάμεις. Η Μάνη, όμως, αποτελούσε ένα από τα μεγάλα εμπόδια στα σχέδιά του.
Τον Ιούνιο του 1826 είχε ήδη επιχειρήσει να εισβάλει από τα δυτικά. Οι Μανιάτες τον σταμάτησαν στη Βέργα, ενώ στον Διρό γράφτηκε μία ακόμη θρυλική σελίδα αντίστασης, με τις γυναίκες της Μάνης να συμμετέχουν στη μάχη.
Δύο μήνες αργότερα ο Ιμπραήμ επανήλθε. Αυτή τη φορά επιχείρησε να προσεγγίσει τη Μάνη από τα ανατολικά, κινούμενος προς τον Ταΰγετο. Σύμφωνα με την ιστορική αναφορά του «Σαν Σήμερα», περίπου 4.000 άνδρες κατευθύνθηκαν προς την περιοχή, ενώ στη διαδρομή δέχονταν συνεχείς επιθέσεις και παρενοχλήσεις από τους Έλληνες.
Το οχυρό του Πολυαράβου
Η αποφασιστική σύγκρουση έγινε στον Πολυάραβο, σε δύσβατη ορεινή περιοχή του Ταΰγετου, σε υψόμετρο περίπου 840 μέτρων.
Εκεί είχαν συγκεντρωθεί και οχυρωθεί περίπου 2.000 Μανιάτες, με επικεφαλής σημαντικούς οπλαρχηγούς, μεταξύ των οποίων οι Παναγιώτης, Γεώργιος και Νικόλαος Γιατράκος, Ηλίας Κατσάκος, Γεώργιος και Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης και Ηλίας Τσαλαφατίνος.
Ο Ιμπραήμ εξαπέλυσε αλλεπάλληλες επιθέσεις εναντίον των ελληνικών θέσεων. Οι Μανιάτες, όμως, εκμεταλλεύτηκαν το δύσβατο έδαφος, τις οχυρώσεις και κυρίως τη γνώση του τόπου. Απέκρουσαν τις επιθέσεις και στη συνέχεια πέρασαν στην αντεπίθεση.
Βαριά ήττα για τον Ιμπραήμ
Η μάχη υπήρξε ιδιαίτερα αιματηρή για τις δυνάμεις του Ιμπραήμ. Σύμφωνα με τον ιστορικό Σπυρίδωνα Τρικούπη, όπως παρατίθεται από το «Σαν Σήμερα», οι Αιγύπτιοι άφησαν περίπου 200 νεκρούς, ενώ οι Μανιάτες είχαν 9 νεκρούς και 9 τραυματίες.
Ήταν η τρίτη αποτυχημένη προσπάθεια μέσα σε δύο μήνες να καταληφθεί η Μάνη.
Ο Ιμπραήμ αναγκάστηκε πλέον να εγκαταλείψει το σχέδιό του και να κινηθεί προς την Τριπολιτσά. Η Μάνη είχε αντέξει.
Η Μάνη δεν υποτάχθηκε
Η σημασία της νίκης ξεπερνούσε κατά πολύ τα στενά όρια μιας στρατιωτικής αναμέτρησης.
Το 1826 ήταν μία από τις δυσκολότερες χρονιές της Επανάστασης. Το Μεσολόγγι είχε πέσει, οι δυνάμεις του Ιμπραήμ είχαν σαρώσει μεγάλο μέρος της Πελοποννήσου και η ελληνική πλευρά είχε ήδη πληρώσει βαρύ τίμημα από τις εσωτερικές συγκρούσεις.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η αντίσταση της Μάνης απέδειξε ότι ο πανίσχυρος και οργανωμένος στρατός του Ιμπραήμ δεν ήταν ανίκητος.
Η Μάνη παρέμεινε ουσιαστικά αδούλωτη και αποτέλεσε ένα πολύτιμο προπύργιο της Επανάστασης.
Από τον «Πολυτσάραβο» στον Πολυάραβο
Ενδιαφέρον παρουσιάζει ακόμη και η ιστορία του ονόματος του τόπου. Την εποχή της Επανάστασης η περιοχή αναφερόταν ως Πολυτσάραβος, από τα «τσάρα», δηλαδή τις αφάνες και τα ρείκια που υπήρχαν εκεί.
Μετά τη συντριβή των δυνάμεων του Ιμπραήμ επικράτησε, σύμφωνα με την παράδοση και την ιστορική αναφορά, η ονομασία Πολυάραβος, μέσα από την παρετυμολογική σύνδεση με την πανωλεθρία των «Αράβων» του αιγυπτιακού στρατού.
Σχεδόν δύο αιώνες αργότερα, ο Πολυάραβος παραμένει σύμβολο της μανιάτικης αντίστασης.
Στις 28 Αυγούστου 1826 δεν κερδήθηκε απλώς μια μάχη. Κρίθηκε ότι η Μάνη δεν θα παραδινόταν στον Ιμπραήμ. Και δεν παραδόθηκε.
