Η 13η Σεπτεμβρίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σήψης, μιας από τις σοβαρότερες αλλά συχνά υποτιμημένες απειλές για την ανθρώπινη ζωή. Καθιερώθηκε το 2012 με πρωτοβουλία της Global Sepsis Alliance, με στόχο την ενημέρωση του κοινού αλλά και την καλύτερη εκπαίδευση των επαγγελματιών Υγείας. (World Sepsis Day – September 13)
Και οι αριθμοί εξηγούν γιατί υπάρχει ανάγκη μιας τέτοιας παγκόσμιας κινητοποίησης.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, οι καλύτερες διαθέσιμες παγκόσμιες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για 48,9 εκατομμύρια περιστατικά σήψης και περίπου 11 εκατομμύρια θανάτους. Οι θάνατοι που συνδέονται με τη σήψη αντιστοιχούν περίπου στο 20% όλων των θανάτων παγκοσμίως. (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας)
Τι είναι η σήψη
Η σήψη δεν είναι απλώς μια «βαριά λοίμωξη».
Εμφανίζεται όταν η αντίδραση του οργανισμού απέναντι σε μια λοίμωξη απορρυθμίζεται και αρχίζει να προκαλεί βλάβες στους ίδιους τους ιστούς και στα όργανα του ασθενούς. Εάν δεν αναγνωριστεί και δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, μπορεί να εξελιχθεί σε σηπτικό σοκ, πολυοργανική ανεπάρκεια και θάνατο. (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας)
Η λοίμωξη που βρίσκεται στην αφετηρία μπορεί να οφείλεται σε βακτήρια, αλλά και σε ιούς, μύκητες ή παράσιτα. Συχνές εστίες λοιμώξεων που μπορεί να οδηγήσουν σε σήψη είναι οι πνεύμονες, το ουροποιητικό σύστημα, το γαστρεντερικό και το δέρμα. (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας)
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Σήψη μπορεί να εμφανίσει οποιοσδήποτε άνθρωπος και σχεδόν οποιαδήποτε λοίμωξη μπορεί, υπό ορισμένες συνθήκες, να οδηγήσει σε αυτήν.
Ιδιαίτερα ευάλωτοι όμως είναι οι ηλικιωμένοι, τα βρέφη και τα πολύ μικρά παιδιά, οι έγκυες, άνθρωποι με χρόνια προβλήματα υγείας ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα και ασθενείς που νοσηλεύονται.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το βάρος της νόσου στα παιδιά: από τα παγκόσμια στοιχεία που χρησιμοποιεί ο ΠΟΥ, περίπου 20 εκατομμύρια περιστατικά αφορούσαν παιδιά κάτω των πέντε ετών. (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας)
Τα σημάδια συναγερμού
Ένα από τα προβλήματα με τη σήψη είναι ότι δεν υπάρχει ένα και μοναδικό χαρακτηριστικό σύμπτωμα.
Υψηλός πυρετός ή αντίθετα ασυνήθιστα χαμηλή θερμοκρασία, ρίγος, ταχυκαρδία, γρήγορη αναπνοή ή δύσπνοια, σύγχυση και αποπροσανατολισμός, πολύ έντονος πόνος ή αίσθημα εξαιρετικά βαριάς ασθένειας αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν ωχρό, κηλιδωτό ή αποχρωματισμένο δέρμα και σημαντική μείωση της παραγωγής ούρων. (Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων)
Το κρίσιμο μήνυμα είναι απλό: όταν ένας άνθρωπος με γνωστή ή πιθανή λοίμωξη παρουσιάζει ξαφνική και σοβαρή επιδείνωση, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Γιατί κάθε λεπτό έχει σημασία
Η σήψη είναι ιατρικό επείγον, όπως το έμφραγμα ή το εγκεφαλικό επεισόδιο. Όσο καθυστερεί η διάγνωση και η κατάλληλη θεραπεία, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος βλάβης των οργάνων και σοβαρής επιδείνωσης.
Η αντιμετώπιση γίνεται στο νοσοκομείο και, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να περιλαμβάνει αντιμικροβιακή θεραπεία, ενδοφλέβια χορήγηση υγρών, υποστήριξη της αναπνοής και της κυκλοφορίας και στενή παρακολούθηση της λειτουργίας των ζωτικών οργάνων. (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας)
Δεν τελειώνουν όλα με το εξιτήριο
Ακόμη και για εκείνους που επιβιώνουν, η περιπέτεια δεν τελειώνει πάντοτε με την έξοδο από το νοσοκομείο.
Επιζώντες μπορεί να αντιμετωπίζουν για μεγάλο χρονικό διάστημα έντονη κόπωση, μυϊκή αδυναμία, προβλήματα ύπνου, δυσκολίες μνήμης και συγκέντρωσης αλλά και ψυχολογικές επιπτώσεις. Πρόκειται για συνέπειες που αναφέρονται συχνά στο λεγόμενο μετασηπτικό σύνδρομο. (Global Sepsis Alliance)
Η πρόληψη αρχίζει από την πρόληψη των λοιμώξεων
Η αντιμετώπιση της σήψης δεν ξεκινά μόνο όταν ο ασθενής φτάσει στα επείγοντα. Αρχίζει πολύ νωρίτερα, με την πρόληψη και τη σωστή αντιμετώπιση των λοιμώξεων, τους εμβολιασμούς όπου προβλέπονται, την υγιεινή των χεριών και την αποτελεσματική πρόληψη των ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων.
Το 2017, μάλιστα, η Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας ενέκρινε ειδικό ψήφισμα για τη βελτίωση της πρόληψης, της διάγνωσης και της κλινικής αντιμετώπισης της σήψης. (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας)
Το μήνυμα του 2026: «Επενδύστε στη σήψη – Σώστε ζωές»
Για την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σήψης του 2026, η Global Sepsis Alliance έχει επιλέξει το μήνυμα «Invest in Sepsis – Save Lives», καλώντας κυβερνήσεις και συστήματα Υγείας να επενδύσουν περισσότερο στην πρόληψη, στην έγκαιρη διάγνωση, στην εκπαίδευση του υγειονομικού προσωπικού και στην πρόσβαση των ασθενών σε γρήγορη και ποιοτική περίθαλψη. (World Sepsis Day – September 13)
Γιατί στη σήψη υπάρχει ένας αντίπαλος που δεν επιτρέπει εφησυχασμό: ο χρόνος.
Η έγκαιρη αναγνώριση μιας επικίνδυνης επιδείνωσης και η άμεση προσφυγή σε ιατρική βοήθεια μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στην ανάρρωση και σε μια κατάσταση που μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα μπορεί να γίνει απειλητική για τη ζωή.
