Η ελληνική ναυτιλία δεν έγινε παγκόσμια δύναμη μόνο χάρη στα πλοία, στους εφοπλιστές και στις μεγάλες επενδύσεις. Πίσω από κάθε πλοίο βρίσκονταν και βρίσκονται οι άνθρωποι της θάλασσας και, στην κορυφή της ιεραρχίας του, ο πλοίαρχος.
Το 1930 αποτελεί χρονιά-σταθμό για τη ναυτική εκπαίδευση στην Ελλάδα. Με τον Νόμο 4511 ιδρύθηκε 1η Σεπτεμβρίου 1930, από το κράτος στην Ύδρα, η Σχολή Εμπορικής Ναυτιλίας Ύδρας, η πρώτη δημόσια σχολή αυτού του είδους στη χώρα.
Γιατί επιλέχθηκε η Ύδρα
Η επιλογή μόνο τυχαία δεν ήταν. Η Ύδρα είχε πίσω της αιώνες ναυτικής παράδοσης και είχε διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ελληνική ναυτοσύνη ήδη από τα προεπαναστατικά χρόνια και την Επανάσταση του 1821.
Μάλιστα, πριν από την κρατική σχολή, από το 1927 λειτουργούσε στο νησί ιδιωτική Ναυτική Σχολή, υπό τη φροντίδα της «Ένωσης των Ναυτικών Ύδρας». Τρία χρόνια αργότερα το ελληνικό κράτος ανέλαβε επίσημα τη λειτουργία της.
Η Σχολή στεγάστηκε σε ιστορικό κτίριο που συνδέεται με τους Υδραίους καραβοκύρηδες Αναστάσιο Τσαμαδό και Αθανάσιο Κουλούρα, το οποίο είχε παραχωρηθεί στο Δημόσιο για αυτόν ακριβώς τον σκοπό.
Τα επίσημα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν στις 21 Δεκεμβρίου 1930 και από εκεί άρχισε μία διαδρομή που πλησιάζει πλέον τον έναν αιώνα.
Ο πόλεμος την ανάγκασε να εγκαταλείψει την Ύδρα
Η πορεία της Σχολής δεν ήταν χωρίς περιπέτειες. Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και την Κατοχή, το κτίριό της επιτάχθηκε από τις ιταλικές δυνάμεις.
Η Σχολή αναγκάστηκε να εγκαταλείψει προσωρινά το νησί και να συνεχίσει τη δραστηριότητά της αρχικά στην Αθήνα και στη συνέχεια στην Καστέλλα του Πειραιά.
Μετά το τέλος του πολέμου επέστρεψε στη φυσική της έδρα, την Ύδρα, όπου εξακολουθεί να λειτουργεί ως Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού Πλοιάρχων Ύδρας.
Πόσοι πλοίαρχοι αποφοίτησαν
Εδώ βρίσκεται και ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύει η ίδια η Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού Ύδρας, από το 1930, όταν άρχισε να λειτουργεί ως κρατική σχολή, έχουν αποφοιτήσει 3.218 δόκιμοι Πλοίαρχοι.
Ο αριθμός χρειάζεται μια μικρή επισήμανση. Σε παλαιότερες δημοσιεύσεις συναντώνται αναφορές ακόμη και για περισσότερους από 4.500 αποφοίτους. Ωστόσο, επειδή η ίδια η ΑΕΝ Ύδρας αναφέρει συγκεκριμένα τον αριθμό των 3.218 δοκίμων Πλοιάρχων, αυτό είναι το ασφαλέστερο επίσημο στοιχείο που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε, έως ότου δημοσιοποιηθεί νεότερη συνολική καταμέτρηση.
Από την Ύδρα στις γέφυρες των πλοίων όλου του κόσμου
Η Σχολή της Ύδρας αποτέλεσε ουσιαστικά την αφετηρία του σύγχρονου συστήματος δημόσιας ναυτικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Ακολούθησαν μεταπολεμικά και άλλες σχολές, δημιουργώντας το δίκτυο που εξελίχθηκε στις σημερινές Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού.
Σχεδόν έναν αιώνα μετά, τα πάντα στη θάλασσα έχουν αλλάξει. Από τα παλιά φορτηγά και τα ατμόπλοια περάσαμε στα τεράστια containerships, στα δεξαμενόπλοια και στα υπερσύγχρονα LNG carriers. Η πυξίδα και οι χάρτες συνυπάρχουν πλέον με δορυφορικά συστήματα, ηλεκτρονικούς χάρτες και προηγμένα μέσα ναυσιπλοΐας.
Ένα όμως δεν άλλαξε: ο πλοίαρχος παραμένει ο άνθρωπος που έχει την τελική ευθύνη του πλοίου, του πληρώματος και του ταξιδιού.
Και για χιλιάδες Έλληνες καπετάνιους, η μεγάλη διαδρομή στις θάλασσες του κόσμου ξεκίνησε από ένα μικρό αλλά ιστορικό νησί του Αργοσαρωνικού: την Ύδρα.
