Η ζώνη ασφαλείας δεν είναι απλώς σύσταση, αλλά νομική υποχρέωση που μπορεί να κοστίσει ακριβά. Στην Ελλάδα, ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας προβλέπει ότι το συνολικό πρόστιμο μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 800 ευρώ, όταν οδηγός και επιβάτες εντοπιστούν χωρίς ζώνη. Στην Κύπρο, αντίστοιχα, η νομοθεσία είναι ξεκάθαρη: ζώνη οφείλουν να φορούν όλοι οι επιβαίνοντες, είτε κάθονται μπροστά είτε στο πίσω κάθισμα.
Η συζήτηση για τις ζώνες ασφαλείας υπενθυμίζει ότι στην Ελλάδα το νέο πλαίσιο ποινών δεν περιορίζεται μόνο στον οδηγό. Εάν ο οδηγός δεν φοράει ζώνη, τιμωρείται με πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση άδειας οδήγησης για 30 ημέρες, ενώ αν επιβάτης δεν φοράει ζώνη, επιβάλλεται πρόστιμο 150 ευρώ και στον ίδιο και στον οδηγό. Έτσι, σε ένα όχημα με οδηγό και τρεις επιβάτες χωρίς ζώνη, το συνολικό ποσό μπορεί να φτάσει τα 800 ευρώ.
Το ίδιο άρθρο του νέου ΚΟΚ ορίζει ρητά ότι η χρήση ζώνης είναι υποχρεωτική τόσο για τους οδηγούς όσο και για τους επιβάτες. Η σχετική διάταξη του Ν. 5209/2025 καταγράφει επίσης ότι η μη χρήση ζώνης από επιβάτες αποτελεί αυτοτελή παράβαση, ενώ για τον οδηγό η μη χρήση ζώνης υπάγεται σε βαρύτερη κατηγορία κύρωσης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το τι ισχύει στα ταξί στην Ελλάδα. Παρά την ευρέως διαδεδομένη εντύπωση ότι οι επιβάτες ταξί εξαιρούνται, αυτό δεν ισχύει. Οι επιβάτες ταξί έχουν κανονικά υποχρέωση να φορούν ζώνη ασφαλείας. Η ειδική εξαίρεση αφορά μόνο τους οδηγούς ταξί όταν κινούνται εντός της περιμετρικής τους ζώνης, βάσει της ΚΥΑ 43917/5066/2006, η οποία εξακολουθεί να ισχύει και μετά τον νέο ΚΟΚ. Με άλλα λόγια, ο οδηγός ταξί μπορεί υπό προϋποθέσεις να εξαιρείται, αλλά ο πελάτης όχι.
Στην Κύπρο, η εικόνα είναι επίσης απολύτως σαφής, και αυτό είναι το σημείο που αξίζει να υπογραμμιστεί ιδιαίτερα: πρόστιμο πληρώνουν και όσοι κάθονται στο πίσω κάθισμα και δεν φορούν ζώνη. Η κυπριακή νομοθεσία αναφέρει ότι οι επιβαίνοντες σε οχήματα των σχετικών κατηγοριών οφείλουν να χρησιμοποιούν τα συστήματα ασφαλείας που είναι εγκατεστημένα στο όχημα, χωρίς να γίνεται διάκριση ανάμεσα σε μπροστινά και πίσω καθίσματα.
Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι στην Κύπρο είναι υποχρεωτικό να φορά ζώνη τόσο ο συνεπιβάτης μπροστά όσο και οι επιβάτες πίσω. Και δεν πρόκειται μόνο για έναν τυπικό κανόνα: η επίσημη πλατφόρμα Road Safety Cyprus αναφέρει ρητά «υποχρέωση χρήσης ζώνης από οδηγό και επιβάτες», προβλέποντας μέχρι και φυλάκιση έξι μηνών και χρηματική ποινή έως 2.000 ευρώ.
Η ουσία είναι ότι σε Ελλάδα και Κύπρο η μη χρήση ζώνης δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως μια «δευτερεύουσα» παράβαση. Στην Ελλάδα, ο νέος ΚΟΚ φέρνει βαρύτερα και πιο συγκεκριμένα πρόστιμα, ακόμη και για τους επιβάτες, ενώ στην Κύπρο η υποχρέωση καλύπτει ξεκάθαρα όλους τους επιβαίνοντες, είτε βρίσκονται στο μπροστινό είτε στο πίσω κάθισμα. Και στις δύο περιπτώσεις, η ζώνη δεν είναι επιλογή, αλλά κανόνας ασφαλείας με σαφές νομικό βάρος.
