Η μαγειρική δεν αποτελείται μόνο από τεχνικές, συνταγές και εντυπωσιακά πιάτα, αλλά και από μνήμες, εικόνες, και μία ανάγκη για διαρκή αναζήτηση και εξέλιξη. Για τον σεφ Αλέξανδρο Παπανδρέου, η ουσία της γαστρονομίας βρίσκεται τόσο στον σεβασμό στην πρώτη ύλη και στη γνώση όσο και στους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από κάθε πιάτο.
Με σημαντική εμπειρία στις επαγγελματικές κουζίνες της Ελλάδας και του εξωτερικού, αλλά και πολυετή παρουσία στην τηλεόραση και την επικοινωνία της μαγειρικής στο ευρύ κοινό, έχει παρακολουθήσει από κοντά τη μετάβαση της γαστρονομίας σε μια νέα εποχή, όπου τα social media αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο ανακαλύπτουμε το φαγητό και οι νεότερες γενιές αναζητούν νέες γεύσεις και εμπειρίες.
O Αλέξανδρος Παπανδρέου μιλά στη HuffPost Greece για όσα τον συναρπάζουν στη νέα γενιά μαγείρων, τις γαστρονομικές παραδόσεις που τον έχουν επηρεάσει, μοιράζεται πολύτιμα μαθήματα από τα πρώτα του βήματα, τοποθετείται για την επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στη σύγχρονη γαστρονομία, ενώ θυμάται τις γεύσεις που τον συνδέουν με την παιδική του ηλικία και εξηγεί γιατί, ακόμη και έπειτα από τόσα χρόνια στον χώρο, δεν πρέπει να χάνουμε ποτέ τη χαρά του να μαγειρεύουμε.
–Έχετε καθημερινή επαφή με ανθρώπους που τώρα ξεκινούν να μαγειρεύουν, μέσα από τα μαθήματά σας στο Alexandros Papandreou Cooking Studio. Τι βλέπετε στη νέα γενιά μαγείρων που σας ενθουσιάζει και τι θεωρείτε ότι χρειάζεται περισσότερη δουλειά; Έχει αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο οι νέοι αντιλαμβάνονται και προσεγγίζουν το φαγητό;
Α.Π. Αυτό που με ενθουσιάζει περισσότερο στη νέα γενιά είναι η περιέργεια, η εξωστρέφεια και η ευκολία με την οποία ανακαλύπτει νέες γεύσεις και διαφορετικές κουζίνες. Οι νέοι σήμερα έχουν πρόσβαση σε έναν τεράστιο όγκο πληροφοριών, εικόνων και τεχνικών που εμείς, όταν ξεκινούσαμε, δεν μπορούσαμε ούτε να φανταστούμε. Από την άλλη πλευρά, θεωρώ ότι χρειάζεται περισσότερη υπομονή. Η μαγειρική δεν είναι μόνο μια όμορφη φωτογραφία ή ένα εντυπωσιακό πιάτο. Είναι γνώση, τεχνική, επανάληψη, αποτυχίες και πολλές ώρες δουλειάς. Μέσα από το Alexandros Papandreou Cooking Studio κάνουμε τον τελευταίο καιρό σεμινάρια μόνο για εταιρείες και βλέπω ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι ενδιαφέρονται να μάθουν να μαγειρεύουν σωστά, να γνωρίσουν την πρώτη ύλη και να κατανοήσουν τι τρώνε. Αυτό είναι μια πολύ σημαντική αλλαγή. Το φαγητό δεν αντιμετωπίζεται πλέον αποκλειστικά ως μια καθημερινή ανάγκη, αλλά ως εμπειρία, δημιουργία, τρόπος έκφρασης και κομμάτι της προσωπικής μας ευεξίας.
–Ποια είναι η πιο καλή συμβουλή που σας έδωσαν όταν κάνατε τα πρώτα σας βήματα στην κουζίνα;
Α.Π. Μια συμβουλή που με ακολουθεί μέχρι σήμερα είναι να μη θεωρήσω ποτέ ότι τα ξέρω όλα. Η μαγειρική είναι ένα επάγγελμα στο οποίο μαθαίνεις καθημερινά, ανεξάρτητα από την εμπειρία, τις επιτυχίες ή τα χρόνια που έχεις περάσει μέσα στις κουζίνες. Στα πρώτα μου βήματα, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, κατάλαβα πόσο σημαντικό είναι να ακούς, να παρατηρείς και να σέβεσαι τους ανθρώπους που έχουν περισσότερη εμπειρία από εσένα. Πιστεύω πολύ στη σκληρή δουλειά, στη συνέπεια και στην ταπεινότητα. Το ταλέντο μπορεί να σου ανοίξει μια πόρτα, αλλά ο χαρακτήρας και η καθημερινή προσπάθεια είναι αυτά που θα σε κρατήσουν μέσα. Και κάτι ακόμη που θεωρώ εξαιρετικά σημαντικό: να μη χάσεις ποτέ τη χαρά του να μαγειρεύεις.
Σχετικά με τις γαστρονομικές παραδόσεις που έχει εξερευνήσει, ο σεφ ξεχωρίζει αυτή της γαλλικής κουζίνας. «Η γαλλική γαστρονομία έχει ξεχωριστή θέση μέσα μου, γιατί αποτέλεσε σημαντικό κομμάτι της εκπαίδευσής μου και του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνομαι τη μαγειρική. Στη Γαλλία έμαθα να εκτιμώ την τεχνική, την πειθαρχία, τη λεπτομέρεια και κυρίως τον σεβασμό στην πρώτη ύλη. Είναι μια κουζίνα με τεράστιο βάθος και ιστορία, που έχει επηρεάσει τη σύγχρονη γαστρονομία σε ολόκληρο τον κόσμο».
Ωστόσο, φροντίζει να τονίσει πώς μέσα από τα ταξίδια του, εκτιμά όλο και περισσότερο την ελληνική κουζίνα. «Έχω καταλάβει ότι κάθε γαστρονομική παράδοση κρύβει μια μοναδική φιλοσοφία. Με γοητεύει ιδιαίτερα ο τρόπος με τον οποίο διαφορετικοί λαοί καταφέρνουν, με λίγα και απλά υλικά, να δημιουργούν γεύσεις γεμάτες χαρακτήρα. Και όσο περισσότερο γνωρίζω άλλες κουζίνες, τόσο περισσότερο εκτιμώ την ελληνική. Την εποχικότητα, την απλότητά της, τα εξαιρετικά προϊόντα και τη βαθιά σύνδεση του φαγητού με την οικογένεια και τη φιλοξενία».
Υπάρχουν κάποιες απλές, οικείες γεύσεις που έχουν μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά σου
–Τα τελευταία χρόνια έχουν δει το φως της δημοσιότητας εξαιρετικά δυσάρεστες πληροφορίες για κουζίνες μεγάλων -και βραβευμένων- σεφ. Πότε η κουζίνα γίνεται πεδίο μάχης;
Α.Π. Η επαγγελματική κουζίνα είναι αναμφισβήτητα ένας χώρος με ένταση, πίεση, υψηλές απαιτήσεις και πολλές φορές εξαντλητικούς ρυθμούς. Αυτό όμως δεν μπορεί και δεν πρέπει να αποτελεί δικαιολογία για προσβλητικές ή κακοποιητικές συμπεριφορές. Η κουζίνα γίνεται πεδίο μάχης όταν χάνεται ο σεβασμός, όταν η εξουσία μετατρέπεται σε φόβο και όταν η φιλοδοξία για την τελειότητα μπαίνει πάνω από την αξιοπρέπεια των ανθρώπων. Έχοντας δουλέψει σε επαγγελματικές κουζίνες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, γνωρίζω πολύ καλά τις δυσκολίες του επαγγέλματος. Πιστεύω όμως ότι η πραγματική δύναμη ενός chef δεν βρίσκεται στην ένταση της φωνής του, αλλά στην ικανότητά του να εμπνέει και να καθοδηγεί την ομάδα του. Η πειθαρχία είναι απαραίτητη και όχι ο φόβος. Θεωρώ ότι είναι ευθύνη όλων μας, ιδιαίτερα όσων έχουμε χρόνια στον χώρο, να συμβάλουμε στη δημιουργία μιας νέας επαγγελματικής κουλτούρας, όπου η απαιτητική δουλειά θα συνυπάρχει με τον σεβασμό.
Το ταλέντο μπορεί να σου ανοίξει μια πόρτα, αλλά ο χαρακτήρας και η καθημερινή προσπάθεια είναι αυτά που θα σε κρατήσουν μέσα
–Τα social media κατακλύζονται από συνταγές -αλλά και νέα πρόσωπα, τη διαδρομή των οποίων στη γαστρονομία ως επί το πλείστον αγνοούμε. Η επαφή με το ευρύ κοινό έχει μετατεθεί από την τηλεόραση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης;
Α.Π. Η τηλεόραση υπήρξε για πολλά χρόνια ένα εξαιρετικά σημαντικό μέσο επικοινωνίας της μαγειρικής με το ευρύ κοινό. Προσωπικά, μου έδωσε τη δυνατότητα να μπω σε χιλιάδες σπίτια και να μοιραστώ την αγάπη μου για το φαγητό. Τα social media έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο επικοινωνίας. Σήμερα η επαφή είναι πιο άμεση, πιο προσωπική και κυρίως αμφίδρομη, καθώς μπορείς να παρουσιάσεις μια συνταγή και μέσα σε λίγα λεπτά να έχεις σχόλια, ερωτήσεις και φωτογραφίες από ανθρώπους που την έχουν δοκιμάσει. Υπάρχει όμως και μια άλλη πλευρά. Η μεγάλη προβολή δεν σημαίνει απαραίτητα και μεγάλη γνώση. Άλλο πράγμα είναι να δημιουργείς ελκυστικό περιεχόμενο και άλλο να διαθέτεις ουσιαστική μαγειρική κατάρτιση. Δεν θεωρώ ότι πρέπει να αποκλείουμε νέα πρόσωπα επειδή δεν ακολούθησαν την παραδοσιακή επαγγελματική διαδρομή. Η μαγειρική ανήκει σε όλους. Εκείνο που έχει σημασία είναι η αυθεντικότητα, η υπευθυνότητα και ο σεβασμός απέναντι στο κοινό. Για μένα, η τηλεόραση και τα social media δεν είναι αντίπαλοι, αλλά διαφορετικά εργαλεία επικοινωνίας.
Οι Κυριακές, τα οικογενειακά τραπέζια και οι μυρωδιές
Όσον αφορά τις γεύσεις της παιδικής του ηλικίας, ο σεφ Αλέξανδρος Παπανδρέου επισημαίνει ότι, «είναι από τις πιο δυνατές αναμνήσεις που κουβαλάμε στη ζωή μας. Μπορεί να έχεις ταξιδέψει σε ολόκληρο τον κόσμο, να έχεις δοκιμάσει εξαιρετικά πιάτα και να έχεις μαγειρέψει με σπάνια υλικά, αλλά υπάρχουν κάποιες απλές, οικείες γεύσεις που έχουν μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά σου. Είναι οι γεύσεις που συνδέονται με το οικογενειακό τραπέζι, τις Κυριακές, τις μυρωδιές του σπιτιού και τους ανθρώπους που αγαπάμε».
Ποιο είναι τελικά αυτό που έχει πραγματικά σημασία στην απόλαυση ενός φαγητού; Ο σεφ δίνει την απάντηση. «Όσο μεγαλώνω, τόσο περισσότερο συνειδητοποιώ ότι το φαγητό δεν είναι μόνο αυτό που βρίσκεται στο πιάτο. Είναι οι στιγμές που δημιουργούνται γύρω του. Και τελικά, πολλές φορές, το πιο νόστιμο φαγητό δεν είναι το πιο περίπλοκο ή το πιο εντυπωσιακό. Είναι εκείνο που καταφέρνει, με μια μόνο μπουκιά, να σε ταξιδέψει πολλά χρόνια πίσω».
