Η έρευνα για τη νόσο Αλτσχάιμερ στρέφεται τα τελευταία χρόνια κυρίως σε φαρμακευτικές θεραπείες, όμως μια διαφορετική προσέγγιση αναπτύσσεται από την Άνναμπελ Σίνγκερ, αναπληρώτρια καθηγήτρια και βιοϊατρική μηχανικό στο Ινστιτούρο Τεχνολογίας Georgia και στο Πανεπιστήμιο του Εμορυ. Το βασικό ερώτημα που καθοδηγεί την έρευνά της, σύμφωνα με άρθρο του Cnn.com είναι αν η εξέλιξη της νόσου μπορεί να επιβραδυνθεί μέσω παλλόμενων φωτεινών και ηχητικών ερεθισμάτων.
Η Σίνγκερ εστιάζει όχι στη μοριακή διάσταση της νόσου —όπως η συσσώρευση παθολογικών πρωτεϊνών— αλλά στη λειτουργία των νευρώνων σε ηλεκτρικό επίπεδο. Σύμφωνα με την ίδια, η μνήμη εξαρτάται από συγκεκριμένα πρότυπα νευρωνικής δραστηριότητας, τα οποία διαταράσσονται στη νόσο Αλτσχάιμερ. Στόχος της είναι να κατανοήσει πώς αλλάζουν αυτά τα πρότυπα και να αναπτύξει μια μορφή μη επεμβατικής εγκεφαλικής διέγερσης που θα μπορούσε να ενισχύσει την εγκεφαλική υγεία.
Η τεχνολογία που δοκιμάζει μοιάζει απλή: ειδικά γυαλιά που εκπέμπουν παλλόμενο φως και ακουστικά που παράγουν ρυθμικούς ήχους στα 40 Hz. Ο συνδυασμός αυτός, για περίπου μία ώρα την ημέρα, φαίνεται να συγχρονίζει τη νευρωνική δραστηριότητα και να επηρεάζει περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μνήμη, όπως ο ιππόκαμπος αλλά (σχετίζονται) και την απώλεια ακοής. Προκαταρκτικές μελέτες έδειξαν ότι η μέθοδος ίσως επιβραδύνει τη γνωστική έκπτωση και τη μείωση όγκου σε κρίσιμες εγκεφαλικές περιοχές.
«Και τα δύο αυτά είναι πραγματικά πολλά υποσχόμενα», δηλώνει. «Δεν γνωρίζουμε ότι μπορούμε να αντιστρέψουμε την ήδη υπάρχουσα εξασθένηση της μνήμης. Αντίθετα, αυτό που επιδιώκουμε είναι να επιβραδύνουμε τη συνεχιζόμενη επιδείνωση».
Αριθμοί που σοκάρουν
Περισσότεροι από 7 εκατομμύρια Αμερικανοί ηλικίας 65 ετών και άνω συμφωνα την Alzheimer Association με το ζουν με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Ο αριθμός αυτός αναμένεται σχεδόν να διπλασιαστεί σε 13,8 εκατομμύρια έως το 2060, εφόσον δεν υπάρξουν ιατρικές ανακαλύψεις. Παγκοσμίως, περίπου 57 εκατομμύρια άνθρωποι πάσχουν από άνοια, εκ των οποίων η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η πιο κοινή μορφή σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Ως εκ τούτου, η ανάγκη για προσβάσιμες και ασφαλείς λύσεις είναι επιτακτική.
Μια παρέμβαση χαμηλού ρίσκου
Μια σειρά από έρευνες επόμενης γενιάς συνεχίζονται, με την κλινική Mayo να αναφέρει τον περασμένο Απρίλιο ότι «οι μελλοντικές θεραπείες για τη νόσο Αλτσχάιμερ μπορεί να περιλαμβάνουν έναν συνδυασμό φαρμάκων».
Σε αντίθεση με τις φαρμακευτικές θεραπείες που έχουν πρόσφατα εγκριθεί από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων —όπως τα lecanemab και donanemab— η προσέγγιση της Σίνγκερ στοχεύει σε μια παρέμβαση χαμηλού ρίσκου. Τα φάρμακα αυτά έχουν δείξει μέτρια επιβράδυνση της νόσου, αλλά συνοδεύονται από υψηλό κόστος και πιθανούς σοβαρούς κινδύνους, όπως εγκεφαλικό οίδημα ή αιμορραγία.
Η έρευνα της Σίνγκερ οδήγησε σε μια μελέτη σκοπιμότητας και πλέον σε μια μεγάλη κλινική δοκιμή Φάσης 3, με σχεδόν 700 συμμετέχοντες σε 70 κέντρα στις ΗΠΑ. Η μελέτη διεξάγεται από την Cognito Therapeutics, εταιρεία ιατρικής τεχνολογίας που αναπτύσσει φορητές συσκευές. Η Singer συμμετέχει ως επιστημονική σύμβουλος. Τα αποτελέσματα αναμένονται εντός του 2026 και θα δείξουν αν η μέθοδος μπορεί πράγματι να επιβραδύνει ή να σταθεροποιήσει τη γνωστική λειτουργία.
Σημαντική ήταν και η συνεργασία της με τον νευρολόγο Τζέιμς Λαχ από το Πανεπιστήμιο Emory, ο οποίος συμμετείχε στην αρχική πιλοτική μελέτη. Τα αποτελέσματα έδειξαν αλλαγές στη λειτουργική ηλεκτρική συνδεσιμότητα του εγκεφάλου, όπως καταγράφηκαν με ηλεκτροεγκεφαλογραφήματα, υποδηλώνοντας ότι το παλλόμενο ερέθισμα επηρεάζει ουσιαστικά τη νευρωνική δραστηριότητα.
Η προσωπική πορεία της Singer συνδέεται συμβολικά με την έρευνά της: από την αγάπη της για τα φώτα και τον ήχο στο θέατρο ως έφηβη, έως τη βιοϊατρική μηχανική και τη νευροεπιστήμη. Κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής της στο University of California San Francisco, ήρθε σε επαφή με ασθενείς και η ζωή της άλλαξε. Αυτό συνέβη πριν από περίπου 20 χρόνια ενώ παρακολουθούσε ραντεβού με γιατρούς στο Κέντρο Μνήμης και Γήρανσης Fein του UCSF. Εκεί συνειδητοποίησε το μεγάλο θεραπευτικό κενό στη νόσο Αλτσχάιμερ — ένα κενό που αποφάσισε να προσπαθήσει να καλύψει.
Αν και μένει να αποδειχθεί η αποτελεσματικότητα της μεθόδου σε μεγάλη κλίμακα, η ιδέα ότι εξωτερικά αισθητηριακά ερεθίσματα μπορούν να τροποποιήσουν τη λειτουργία του εγκεφάλου ανοίγει νέους δρόμους. Εάν αποδειχθεί ασφαλής και αποτελεσματική, αυτή η παρέμβαση θα μπορούσε να αλλάξει το τοπίο στη θεραπεία της νόσου, προσφέροντας μια πιο προσιτή και χαμηλού κινδύνου επιλογή για εκατομμύρια ασθενείς.
«Η όλη ιδέα της χρήσης εξωτερικής διέγερσης για την τροποποίηση της εγκεφαλικής δραστηριότητας είναι συναρπαστική», λέει ο Λαχ. «Ορισμένα πράγματα είναι απλώς ωραία….»
Με πληροφορίες από: Cnn.com , Mayo Clinic , Alzheimer Association
