Η απώλεια ακοής θεωρούνταν παλαιότερα μια φυσιολογική συνέπεια της γήρανσης και κυρίως μια ενόχληση της καθημερινότητας. Σήμερα όμως οι επιστήμονες τη θεωρούν σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας, καθώς συνδέεται με σοβαρές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία, ακόμη και με αυξημένο κίνδυνο θανάτου, σύμφωνα με άρθρο του Newscientist.
Η απώλεια ακοής μπορεί να προκληθεί από διάφορες αιτίες. Συχνότερα σχετίζεται με τη γήρανση, αλλά μπορεί επίσης να οφείλεται σε κληρονομικότητα, έκθεση σε δυνατούς θορύβους, ορισμένες ασθένειες ή φάρμακα που επηρεάζουν το εσωτερικό αυτί. Υπάρχουν τρεις βασικοί τύποι. Ο πρώτος προκαλείται από εμπόδια όπως το κερί ή οι λοιμώξεις και συνήθως αντιμετωπίζεται εύκολα. Ο δεύτερος, και πιο συχνός, οφείλεται σε βλάβες στο εσωτερικό αυτί ή στα νεύρα που μεταφέρουν τους ήχους στον εγκέφαλο. Ο τρίτος αφορά προβλήματα στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τους ήχους. Οι δύο τελευταίοι τύποι δεν μπορούν να θεραπευτούν πλήρως, αλλά μπορούν να βελτιωθούν με τεχνολογία και θεραπείες.
Σήμερα περισσότεροι από 1,5 δισεκατομμύριο άνθρωποι παγκοσμίως αντιμετωπίζουν κάποια μορφή απώλειας ακοής. Περίπου οι μισοί άνθρωποι άνω των 65 ετών έχουν δυσκολίες στην ακοή, ενώ μετά τα 70 χρόνια τα δύο τρίτα του πληθυσμού δεν ακούνε τόσο καλά όσο παλαιότερα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προβλέπει ότι μέχρι το 2050 περίπου 2,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι θα έχουν προβλήματα ακοής και εκατοντάδες εκατομμύρια θα χρειάζονται ακουστικά βαρηκοΐας ή άλλες παρεμβάσεις.
Μία από τις σημαντικότερες συνέπειες της απώλειας ακοής είναι η κοινωνική απομόνωση. Ακόμη και η ήπια βαρηκοΐα μπορεί να δυσκολέψει τις συνομιλίες και να οδηγήσει τους ανθρώπους να αποφεύγουν κοινωνικές δραστηριότητες. Αυτό συχνά προκαλεί μοναξιά, χαμηλή αυτοεκτίμηση και δυσκολίες στην εργασία ή στις σπουδές. Η κοινωνική απομόνωση συνδέεται με σημαντική αύξηση του κινδύνου θανάτου από διάφορες αιτίες.
Παράλληλα, έρευνες δείχνουν ότι η απώλεια ακοής σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων. Άτομα με προβλήματα ακοής παρουσιάζουν μεγαλύτερες πιθανότητες να εμφανίσουν καρδιοπάθειες ή εγκεφαλικά επεισόδια. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η σύνδεση αυτή δεν σημαίνει πως η απώλεια ακοής προκαλεί καρδιαγγειακή νόσο, αλλά ότι και οι δύο καταστάσεις ίσως έχουν κοινές αιτίες, όπως βλάβες στα μικρά αιμοφόρα αγγεία, φλεγμονές και οξειδωτικό στρες.
Η απώλεια ακοής συνδέεται επίσης με αυξημένο κίνδυνο πτώσεων, κατάθλιψης και άλλων προβλημάτων ψυχικής υγείας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σχέση της με την άνοια. Πολλές μεγάλες μελέτες έχουν δείξει ότι τα άτομα με απώλεια ακοής έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν άνοια αργότερα στη ζωή τους. Ωστόσο, οι επιστήμονες διαφωνούν σχετικά με το πόσο ισχυρή είναι αυτή η σχέση. Ορισμένοι θεωρούν ότι η βαρηκοΐα αυξάνει τον κίνδυνο άνοιας μέσω της κοινωνικής απομόνωσης και της αυξημένης νοητικής προσπάθειας που απαιτείται για την κατανόηση των ήχων. Άλλοι υποστηρίζουν ότι η απώλεια ακοής μπορεί να αποτελεί πρώιμο σύμπτωμα των αλλαγών που προκαλεί ήδη η άνοια στον εγκέφαλο.
Τα τελευταία χρόνια αναπτύσσονται νέες και ελπιδοφόρες θεραπείες. Οι ερευνητές εξετάζουν γονιδιακές θεραπείες που μπορούν να αποκαταστήσουν ορισμένες μορφές κώφωσης, καθώς και θεραπείες με βλαστοκύτταρα που στοχεύουν στην αναγέννηση νευρικών κυττάρων του ακουστικού συστήματος. Παράλληλα, δοκιμάζονται φάρμακα που θα μπορούσαν να προστατεύσουν ή να αναγεννήσουν τις δομές του εσωτερικού αυτιού. Αν και αρκετές δοκιμές δεν είχαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα, οι επιστήμονες παραμένουν αισιόδοξοι.
Μέχρι να γίνουν διαθέσιμες πιο αποτελεσματικές θεραπείες, υπάρχουν τρόποι προστασίας της ακοής. Μια υγιεινή διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά, φυλλικό οξύ, ωμέγα-3 λιπαρά και μαγνήσιο φαίνεται να βοηθά στη διατήρηση της υγείας του αυτιού. Επιπλέον, τα ακουστικά βαρηκοΐας μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής, βοηθώντας τους ανθρώπους να παραμένουν κοινωνικά ενεργοί και ανεξάρτητοι.
Έχει διαπιστωθεί ότι τα τρόφιμα που είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά, βιταμίνη Β9 (φυλλικό οξύ), ωμέγα-3 λιπαρά οξέα και μαγνήσιο προσφέρουν προστασία στο εσωτερικό αυτί
Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι ότι κανείς δεν πρέπει να αγνοεί τα προβλήματα ακοής. Η έγκαιρη εξέταση από ειδικό μπορεί να εντοπίσει το πρόβλημα, να βοηθήσει στην αντιμετώπισή του και να μειώσει τις σοβαρές συνέπειες που μπορεί να έχει στην υγεία και την καθημερινή ζωή.
Με πληροφορίες από: Newscientist , journals.sagepub.com , academic.oup.com , who , aao-hnsfjournals.onlinelibrary.wiley.com , thelancet.com
