Ο καρκίνος εξακολουθεί να αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση για τα συστήματα υγείας σε ολόκληρο τον κόσμο και, σύμφωνα με τα νεότερα διεθνή επιστημονικά στοιχεία, η επιβάρυνση αναμένεται να αυξηθεί δραματικά μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Η νέα έκθεση της American Cancer Society (ACS) και του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), που βασίζεται στη βάση δεδομένων GLOBOCAN 2024, προβλέπει ότι έως το 2050 τα νέα περιστατικά καρκίνου θα φτάσουν τα 34,4 εκατομμύρια ετησίως, έναντι περίπου 20,6 εκατομμυρίων το 2024. Πρόκειται για αύξηση της τάξης του 67%, ακόμη κι αν τα ποσοστά εμφάνισης της νόσου παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα.
Ένας στους πέντε θα νοσήσει
Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι σχεδόν ένας στους πέντε ανθρώπους θα εμφανίσει κάποια μορφή καρκίνου κατά τη διάρκεια της ζωής του. Παράλληλα, περίπου ένας στους εννέα άνδρες και μία στις δεκατρείς γυναίκες αναμένεται να χάσουν τη ζωή τους από τη νόσο. Μόνο το 2024 καταγράφηκαν περίπου 21 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις και 9,8 εκατομμύρια θάνατοι παγκοσμίως.
Γιατί αυξάνονται τόσο πολύ τα περιστατικά
Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι η προβλεπόμενη αύξηση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο καρκίνος γίνεται πιο επιθετικός. Ο βασικός λόγος είναι η γήρανση του παγκόσμιου πληθυσμού και η συνεχής αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Όσο περισσότερο ζει ο άνθρωπος, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα εμφάνισης κακοήθειας.
Ωστόσο, η εικόνα επιβαρύνεται και από παράγοντες που μπορούν να προληφθούν:
- κάπνισμα,
- υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ,
- παχυσαρκία,
- ανθυγιεινή διατροφή,
- καθιστική ζωή,
- ορισμένες χρόνιες λοιμώξεις όπως HPV και ηπατίτιδα Β και C.
Οι φτωχές χώρες πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα
Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι μόνο η αύξηση των περιστατικών αλλά οι τεράστιες ανισότητες στην πρόσβαση στην περίθαλψη.
Στις χώρες υψηλού εισοδήματος, η πενταετής επιβίωση για αρκετές μορφές καρκίνου, όπως του μαστού και της παιδικής ηλικίας, ξεπερνά το 85%. Στις φτωχότερες χώρες όμως, το αντίστοιχο ποσοστό συχνά δεν φτάνει ούτε το 30%.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για τις υποδομές:
- σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος είναι διαθέσιμο μόνο 9% έως 54% των βασικών αντικαρκινικών φαρμάκων που συστήνει ο ΠΟΥ,
- στις ανεπτυγμένες χώρες η διαθεσιμότητα φτάνει 68% έως 94%,
- 23 χώρες δεν διαθέτουν ούτε μία μονάδα ακτινοθεραπείας,
- ενώ σε ορισμένες περιοχές έως και 9 στους 10 ασθενείς εγκαταλείπουν τη θεραπεία επειδή δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν οικονομικά.
Οι μορφές καρκίνου με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει η συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο. Πολύ υψηλή συχνότητα εμφανίζουν επίσης:
- ο καρκίνος του μαστού,
- του παχέος εντέρου,
- του προστάτη,
- του στομάχου,
- του ήπατος,
- και του τραχήλου της μήτρας στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες.
Υπάρχουν όμως και αισιόδοξα μηνύματα
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τέσσερις στους δέκα νέους καρκίνους συνδέονται με παράγοντες κινδύνου που μπορούν να αντιμετωπιστούν. Η μείωση του καπνίσματος, οι εμβολιασμοί κατά του HPV και της ηπατίτιδας Β, οι οργανωμένοι προληπτικοί έλεγχοι και η έγκαιρη διάγνωση έχουν ήδη μειώσει σημαντικά ορισμένες μορφές καρκίνου σε πολλές χώρες.
Το μεγάλο στοίχημα των επόμενων δεκαετιών
Το μήνυμα της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας είναι ξεκάθαρο: η πρόοδος της ιατρικής από μόνη της δεν αρκεί. Χρειάζονται επενδύσεις στην πρόληψη, στην έγκαιρη διάγνωση, στην ισότιμη πρόσβαση στις θεραπείες και στην ενίσχυση των δημόσιων συστημάτων υγείας.
Εάν οι κυβερνήσεις δεν κινηθούν άμεσα, ο κόσμος θα βρεθεί αντιμέτωπος με περίπου 34 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις καρκίνου κάθε χρόνο έως το 2050, μια εξέλιξη που θα δοκιμάσει όχι μόνο τα νοσοκομεία αλλά και την κοινωνική και οικονομική συνοχή πολλών χωρών.
