Η επιστημονική κοινότητα βρίσκεται μπροστά σε μία ανακάλυψη που θεωρείται ορόσημο στην έρευνα για τον καρκίνο. Ερευνητές εντόπισαν τον τέταρτο γνωστό μεταδοτικό καρκίνο στον πλανήτη, ο οποίος μάλιστα είναι ο πρώτος που καταγράφεται σε ψάρι και ο πρώτος σε οικοσύστημα γλυκού νερού. Η ανακάλυψη δημοσιεύθηκε στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό Nature και παρουσιάστηκε εκτενώς και από το Forbes.
Σύμφωνα με το Forbes, πρόκειται για ένα μεταδοτικό μελάνωμα που προσβάλλει το καφέ γατόψαρο (μ) στη λίμνη Memphremagog, στα σύνορα Ηνωμένων Πολιτειών και Καναδά. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα καρκινικά κύτταρα δεν δημιουργούνται ανεξάρτητα σε κάθε ψάρι, αλλά μεταφέρονται αυτούσια από οργανισμό σε οργανισμό, λειτουργώντας σχεδόν σαν παράσιτο.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο καρκίνος έχει ευρεία γεωγραφική εξάπλωση, χωρίς όμως να εμφανίζεται σε όλες τις λίμνες όπου ζει το συγκεκριμένο είδος ψαριού. Στην περιοχή που παρακολουθούν οι βιολόγοι του Βερμόντ, καφέ γατόψαρα υπάρχουν σχεδόν σε 90 λίμνες, αλλά η ασθένεια έχει εντοπιστεί μόνο σε μία.
Πώς έγινε η ανακάλυψη
Η ιστορία ξεκίνησε το 2012, όταν ψαράδες και βιολόγοι παρατήρησαν ότι πολλά ψάρια έφεραν έντονες μαύρες δερματικές αλλοιώσεις. Αρχικά οι ειδικοί υπέθεσαν ότι επρόκειτο για συνέπειες ρύπανσης ή κάποιας ιογενούς λοίμωξης.
Όμως η γενετική ανάλυση αποκάλυψε κάτι εντελώς διαφορετικό: όλοι οι όγκοι είχαν σχεδόν πανομοιότυπο γενετικό υλικό, διαφορετικό από εκείνο των ίδιων των ψαριών. Αυτό σημαίνει ότι ο όγκος αποτελεί μία κοινή γενετική «γραμμή» που επιβιώνει μεταπηδώντας από ξενιστή σε ξενιστή.
Οι τέσσερις μεταδοτικοί καρκίνοι που γνωρίζει η επιστήμη
Μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί μόλις τέσσερις τέτοιες περιπτώσεις:
- ο αφροδίσιος μεταδοτικός καρκίνος των σκύλων (CTVT),
- δύο διαφορετικές μορφές καρκίνου του προσώπου στους διαβόλους της Τασμανίας,
- ο νέος μεταδοτικός καρκίνος στα γατόψαρα γλυκού νερού.
Παράλληλα, έχουν εντοπιστεί και ανεξάρτητες μεταδοτικές καρκινικές σειρές σε ορισμένα δίθυρα μαλάκια, όπως μύδια και αχιβάδες.
Υπάρχει κίνδυνος για τον άνθρωπο;
Η απάντηση των επιστημόνων είναι κατηγορηματική: όχι.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει και καταστρέφει άμεσα ξένα κύτταρα. Για τον λόγο αυτό δεν μπορεί να εμφανιστεί επιδημία μεταδοτικού καρκίνου στους ανθρώπους.
Οι ελάχιστες γνωστές περιπτώσεις μετάδοσης καρκινικών κυττάρων σε ανθρώπους αφορούσαν ειδικές συνθήκες, όπως μεταμοσχεύσεις οργάνων ή σοβαρή ανοσοκαταστολή, και δεν έχουν καμία σχέση με καθημερινή επαφή ή μετάδοση μεταξύ ανθρώπων.
Γιατί η ανακάλυψη είναι τόσο σημαντική
Οι ερευνητές θεωρούν ότι η μελέτη αυτού του σπάνιου φαινομένου μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο τα καρκινικά κύτταρα καταφέρνουν να αποφεύγουν το ανοσοποιητικό σύστημα, να επιβιώνουν εκτός του αρχικού οργανισμού και να συνεχίζουν να πολλαπλασιάζονται.
Η γνώση αυτή θα μπορούσε στο μέλλον να συμβάλει στην ανάπτυξη νέων θεραπειών κατά του καρκίνου, αλλά και στη βαθύτερη κατανόηση της βιολογίας των όγκων. Όπως επισημαίνει το Forbes, η ανακάλυψη δεν αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία, αλλά μια μοναδική ευκαιρία για την επιστήμη να κατανοήσει καλύτερα έναν από τους πιο πολύπλοκους μηχανισμούς της φύσης.
