Η διαλογιστική πρακτική αποτελεί για πολλούς ανθρώπους μια δύσκολη διαδικασία, καθώς συχνά το μυαλό περιπλανιέται και η συγκέντρωση χάνεται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Ωστόσο, σύμφωνα με άρθρο του Cnn.com, νέα έρευνα δείχνει ότι ακόμη και λίγα λεπτά διαλογισμού μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Mindfulness, οι επιδράσεις αυτές αρχίζουν να εμφανίζονται μέσα στα πρώτα λεπτά και κορυφώνονται περίπου στο έβδομο λεπτό της πρακτικής, ενώ διατηρούνται έως και τα δεκαπέντε λεπτά.
Ο διαλογισμός θεωρείται μια πρακτική ενοποίησης νου και σώματος, που προσφέρει στον εγκέφαλο μια παύση από τα συνεχή εξωτερικά και εσωτερικά ερεθίσματα. Η συγκεκριμένη έρευνα επικεντρώθηκε στον διαλογισμό παρατήρησης της αναπνοής, μια μορφή συγκεντρωτικής προσοχής κατά την οποία το άτομο εστιάζει στην αναπνοή του, επαναλαμβάνει μια λέξη ή προσευχή ή απλώς αφήνει τις σκέψεις να περνούν χωρίς να τις ακολουθεί.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε 103 ενήλικες με διαφορετικά επίπεδα εμπειρίας στον διαλογισμό, από αρχάριους έως προχωρημένους. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, η εγκεφαλική τους δραστηριότητα καταγραφόταν μέσω ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (EEG), το οποίο μετρά τα ηλεκτρικά σήματα του εγκεφάλου μέσω αισθητήρων τοποθετημένων στο κεφάλι. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ήδη από τα πρώτα λεπτά παρατηρούνται αξιοσημείωτες μεταβολές στα εγκεφαλικά κύματα.
Συγκεκριμένα, καταγράφηκε αύξηση των κυμάτων θήτα, θήτα-άλφα, άλφα και βήτα-1, τα οποία συνδέονται με τη χαλάρωση, τη συγκέντρωση και την αυξημένη επίγνωση του εαυτού. Παράλληλα, παρατηρήθηκε μείωση των κυμάτων δέλτα και γάμμα-1, γεγονός που υποδηλώνει λιγότερη υπνηλία και μικρότερη τάση για νοητική περιπλάνηση. Δεν εντοπίστηκαν μεταβολές στα κύματα βήτα-2.
Ο επικεφαλής ερευνητής, δρ. Μπαλατσούνταρ Σουμπραμανιάμ, εξήγησε ότι τα ευρήματα δεν έρχονται σε αντίθεση με παλαιότερες μελέτες που είχαν συνδέσει τον διαλογισμό με αύξηση των κυμάτων γάμμα. Οι προηγούμενες έρευνες αφορούσαν έμπειρους διαλογιστές και διαφορετικές τεχνικές, ενώ η παρούσα μελέτη εξέτασε ανθρώπους που απλώς κάθονταν με κλειστά μάτια και παρακολουθούσαν την αναπνοή τους. Σε αυτό το πλαίσιο, η μείωση μέρους της δραστηριότητας γάμμα φαίνεται να αντανακλά μια κατάσταση ηρεμίας, μειωμένων περισπασμών και σταθερότερης προσοχής.
Οι συνδυασμένες αλλαγές στα εγκεφαλικά κύματα υποδηλώνουν ότι μέσα σε λίγα μόλις λεπτά ο εγκέφαλος μεταβαίνει σε μια κατάσταση «χαλαρής εγρήγορσης». Το άτομο παραμένει ξύπνιο και συγκεντρωμένο, ενώ ταυτόχρονα βιώνει ηρεμία και εσωτερική εστίαση. Οι αυξήσεις στα κύματα θήτα και άλφα συνδέονται επίσης με μεγαλύτερη δημιουργικότητα και βαθύτερη επίγνωση των εσωτερικών εμπειριών.
Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα ήταν ότι οι πιο έμπειροι διαλογιστές εμφάνισαν εντονότερες αλλαγές στα εγκεφαλικά κύματα σε σύγκριση με τους αρχάριους. Αυτό υποδηλώνει ότι, όπως κάθε δεξιότητα, ο διαλογισμός ενισχύεται με τη συστηματική εξάσκηση και τα αποτελέσματά του γίνονται πιο έντονα με τον χρόνο.
Η έρευνα επιχειρεί επίσης να απαντήσει σε δύο συνηθισμένες αντιρρήσεις απέναντι στον διαλογισμό: την έλλειψη χρόνου και τη δυσκολία συγκέντρωσης. Σύμφωνα με τους ερευνητές, γύρω στο έβδομο λεπτό η διαδικασία παρακολούθησης της αναπνοής αρχίζει να γίνεται πιο φυσική και αυτόματη, διευκολύνοντας την είσοδο σε μια κατάσταση ηρεμίας. Για τους αρχάριους προτείνεται η χρήση καθοδηγούμενου διαλογισμού, ώστε η πρακτική να μετατραπεί σταδιακά σε συνήθεια μέσα σε διάστημα τεσσάρων έως έξι εβδομάδων.
Άλλοι ειδικοί που σχολίασαν τη μελέτη τόνισαν ότι οι αλλαγές στα εγκεφαλικά κύματα δεν πρέπει να θεωρούνται από μόνες τους άμεσοι δείκτες υγείας. Αντίθετα, αποτελούν ενδείξεις ότι ο εγκέφαλος εισέρχεται σε μια διαφορετική λειτουργική κατάσταση, ανακατανέμοντας τους πόρους του προς την προσοχή, την αυτοπαρατήρηση, τη συναισθηματική ρύθμιση και τη μνήμη. Επομένως, οι μεταβολές αυτές προσφέρουν ένα «παράθυρο» κατανόησης του τρόπου με τον οποίο ο διαλογισμός επηρεάζει τον εγκέφαλο, χωρίς όμως να αποδεικνύουν από μόνες τους συγκεκριμένα οφέλη για την υγεία.
Σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε πέρυσι, ο Saez και οι συνεργάτες του χρησιμοποίησαν καταγραφές Τεχνολόγου Χειρουργικού ΗΕΓ για να διαπιστώσουν ότι ο διαλογισμός μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγές στα εγκεφαλικά κύματα στην αμυγδαλή και τον ιππόκαμπο, βασικές περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται στη ρύθμιση των συναισθημάτων και στη μνήμη.
Ένας Τεχνολόγος Χειρουργικού ΗΕΓ (Surgical EEG Tech) είναι εξειδικευμένος επαγγελματίας υγείας που εφαρμόζει Διεγχειριτική Νευροφυσιολογική Παρακολούθηση (ΙΟΝΜ). Βρίσκεται μέσα στο χειρουργείο και παρακολουθεί συνεχώς τη δραστηριότητα του εγκεφάλου, του νωτιαίου μυελού και των νεύρων, ειδοποιώντας άμεσα τους χειρουργούς για πιθανές βλάβες πριν αυτές γίνουν μη αναστρέψιμες.
«Γι’ αυτό, κατά τη γνώμη μου, το γενικό συμπέρασμα δεν είναι ότι ο διαλογισμός δημιουργεί ένα συγκεκριμένο μοτίβο εγκεφαλικών κυμάτων, αλλά ότι αναδιοργανώνει τη δραστηριότητα σε ένα ευρύτερο δίκτυο του εγκεφάλου», έγραψε. «Πιθανότατα δεν υπάρχει ένα μοναδικό, καθολικό “κύμα διαλογισμού”».
Συνολικά, η μελέτη ενισχύει την άποψη ότι ακόμη και λίγα λεπτά διαλογισμού μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία μιας πιο ήρεμης και συγκεντρωμένης νοητικής κατάστασης.
Με πληροφορίες από: cnn.com , Mindfulness , Επισκόπηση ΑΙ
