Στις 14 Σεπτεμβρίου 1956 γεννήθηκε στην Αθήνα ο Κώστας Καραμανλής. Ο άνθρωπος που τέσσερις δεκαετίες αργότερα θα γινόταν πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας και το 2004 πρωθυπουργός της Ελλάδας, παραμένοντας στο Μέγαρο Μαξίμου έως το 2009.
Για μένα, όμως, η ιστορία του Κώστα Καραμανλή δεν αρχίζει ούτε το 1989, όταν εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής, ούτε το 1997, όταν ανέλαβε τη Νέα Δημοκρατία.
Αρχίζει το 1984.
Και με μια συζήτηση που αποκαλύπτω για πρώτη φορά.
«Αυτός θέλω να είναι ο διάδοχός μου»
Ήταν το 1984. Εργαζόμουν τότε στον “Ελεύθερο Τύπο” του Άρη και της Λίλιαν Βουδούρη, την εφημερίδα που είχε στήσει και διευθύνει από την πρώτη της έκδοση, το 1983, ο Χρήστος Πασαλάρης. Παράλληλα εργαζόμουν και στην ΕΡΤ.
Γνωστό στην δημοσιογραφική πιάτσα, αλλά γενικότερα και στο χώρο της πολιτικής, ότι είχα πολύ στενή σχέση με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, τον ιδρυτή της Νέας Δημοκρατίας. Ήμουν, θα έλεγα, πολιτικό του παιδί. Και μπορώ να πω ότι μού έδειχνε απόλυτη εμπιστοσύνη.
Μια μέρα μου ζήτησε να με δει.
Η συνάντηση δεν κράτησε πολύ. Δεν χρειάστηκε άλλωστε. Αυτό που μου είπε ήταν συγκεκριμένο και έμεινε χαραγμένο στη μνήμη μου:
«Ήρθε από την Αμερική ο ανιψιός μου ο Κώστας. Θέλω δημοσιογραφικά να τον στηρίξεις και προσωπικά να τον στηρίξεις. Γιατί αυτός θέλω να είναι ο διάδοχός μου».
Το αποκαλύπτω για πρώτη φορά. Και παρακαλώ να μην αμφισβητήσει αυτή τη μαρτυρία μου.
Ήταν το 1984. Ο Κώστας Καραμανλής είχε μόλις ολοκληρώσει στο Fletcher School του Πανεπιστημίου Tufts τη διδακτορική του διατριβή και επέστρεφε από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το επίσημο βιογραφικό του επιβεβαιώνει ότι η διδακτορική περίοδος ολοκληρώθηκε το 1984. (Κώστας Καραμανλής)
Και αυτό που μου είχε κάνει τότε ιδιαίτερη εντύπωση ήταν ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής δεν μου μιλούσε απλώς για έναν νέο συγγενή του που επέστρεφε με σπουδές από την Αμερική.
Μου μιλούσε για διάδοχο.
Πολλά χρόνια προτού αυτό γίνει πολιτική πραγματικότητα.
Από τη Νομική στη Βοστώνη
Ο Κώστας Αλεξάνδρου Καραμανλής γεννήθηκε στην Αθήνα στις 14 Σεπτεμβρίου 1956. Πατέρας του ήταν ο Αλέκος Καραμανλής, δικηγόρος και επιχειρηματίας και αδελφός του Κωνσταντίνου Καραμανλή, και μητέρα του η Αλίκη, το γένος Γεωργούλη. Έχει έναν μεγαλύτερο αδελφό, τον Γιώργο. (Κώστας Καραμανλής)
Φοίτησε στο Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Αθηνών και από το 1974 έως το 1979 σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Παρακολούθησε επίσης μαθήματα Οικονομίας στο Deree. (Κώστας Καραμανλής)
Το 1980 έφυγε για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στο Fletcher School of Law and Diplomacy του Tufts έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Διπλωματική Ιστορία, τις Στρατηγικές Μελέτες και τη Διεθνή Οικονομία και απέκτησε Master’s. Από το 1982 έως το 1984 εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή με αντικείμενο τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τις εξωτερικές σχέσεις της Ελλάδας την περίοδο 1928–1932. (Κώστας Καραμανλής)
Ήταν, συνεπώς, ένας νέος 28 ετών όταν επέστρεψε από την Αμερική.
Και ήδη ο θείος του είχε κάνει τη δική του πρόβλεψη.
Ο Αλέκος Καραμανλής, το γραφείο στο Κολωνάκι και το τσίπουρο
Δεν γνώρισα όμως μόνο τον Κωνσταντίνο και τον Κώστα Καραμανλή.
Θυμάμαι πολύ καλά και τον πατέρα του Κώστα, τον Αλέκο Καραμανλή.
Πού και πού με φώναζε στο γραφείο του στο Κολωνάκι. Καθόμασταν, πίναμε ένα τσίπουρο από τα μέρη του και συζητούσαμε.
Πολιτική, φυσικά.
Αλλά και τον γιο του.
Ήταν από εκείνες τις συζητήσεις που δεν γίνονταν για δημοσίευση. Ήταν ανθρώπινες κουβέντες ενός πατέρα που παρακολουθούσε την πορεία του παιδιού του και ενός δημοσιογράφου που είχε ήδη αρχίσει να γνωρίζει τον νεαρό τότε Κώστα.
Αυτές είναι εικόνες που μένουν.
Ο φίλος μου ο Κώστας – παρόλο που είναι… βάζελος
Από τότε έκανα αυτό που μου είχε ζητήσει ο Κωνσταντίνος Καραμανλής. Παρακολούθησα με πολλή προσοχή τα βήματα του Κώστα.
Και εξακολουθώ να το κάνω μέχρι σήμερα.
Είναι φίλος μου. Παρόλο που είναι… βάζελος.
Τον θυμάμαι ακόμα στο πατρικό του σπίτι στη Φιλοθέη με σπασμένο πόδι από ποδόσφαιρο που είχε παίξει.
Αυτές οι προσωπικές εικόνες πολλές φορές λένε περισσότερα για έναν άνθρωπο από τις επίσημες φωτογραφίες, τις εξέδρες των συνεδρίων και τα πρωθυπουργικά γραφεία.
Όπως εκτιμώ ιδιαίτερα τον τρόπο με τον οποίο ο ίδιος και η Νατάσα προστάτεψαν την προσωπική τους ζωή και τα παιδιά τους, κρατώντας την οικογένεια όσο μπορούσαν έξω από τη διαρκή δημοσιότητα.
Ο Κώστας Καραμανλής είναι παντρεμένος με τη Νατάσα Παζαΐτη και έχουν τα δίδυμα παιδιά τους, τον Αλέξανδρο και την Αλίκη. (Κώστας Καραμανλής)
Ένας άνθρωπος που δύσκολα «ψαρεύεται»
Έχω ζήσει τον Κώστα Καραμανλή σε κρίσιμες φάσεις.Και μπορώ να πω ότι, όταν χρειάστηκε, υπήρξε για μένα ένας πολύ χρήσιμος και σεβαστός σύμβουλος.
Υπάρχει όμως ένα χαρακτηριστικό του που θεωρώ μοναδικό.
Ο Κώστας έχει την ικανότητα να εισπράττει από τον συνομιλητή του πολύ περισσότερα από όσα του δίνει ο ίδιος.
Ακούει. Παρατηρεί. Ζυγίζει. Και μιλάει όσο θεωρεί ότι πρέπει.
Δύσκολα μπορείς να τον «ψαρέψεις». Ακόμη δυσκολότερα μπορείς να τον κάνεις να σου πει κάτι που έχει αποφασίσει ότι δεν πρέπει να σου πει.
Σε αυτό, κατά τη δική μου γνώμη, το DNA του είναι ίδιο με εκείνο του Κωνσταντίνου Καραμανλή.
Από την ΟΝΝΕΔ στη Βουλή
Η πολιτική, βέβαια, είχε μπει στη ζωή του πολύ πριν επιστρέψει από την Αμερική. Υπήρξε ενεργό στέλεχος της ΟΝΝΕΔ από το 1974 έως το 1980 και δραστηριοποιήθηκε στη ΔΑΠ-ΝΔΦΚ κατά τα φοιτητικά του χρόνια. (Κώστας Καραμανλής)
Το μεγάλο κοινοβουλευτικό βήμα έγινε το 1989, όταν εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης. Έμελλε να εκπροσωπεί την ίδια περιφέρεια επί δεκαετίες, μέχρι την αποχώρησή του από τη Βουλή το 2023. (Βουλή των Ελλήνων)
1997: Στα 40 του αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας
Η στιγμή που άλλαξε οριστικά την πολιτική του πορεία ήρθε τον Μάρτιο του 1997.
Σε ηλικία μόλις 40 ετών εξελέγη πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας.
Το επώνυμο ασφαλώς είχε τεράστιο πολιτικό βάρος. Όμως το επώνυμο από μόνο του δεν αρκεί για να κρατήσει έναν πολιτικό στην ηγεσία ενός μεγάλου κόμματος επί δώδεκα χρόνια.
Στις εκλογές του 2000 έφθασε μία ανάσα από την εξουσία. Το ΠΑΣΟΚ του Κώστα Σημίτη επικράτησε με 43,80%, έναντι 42,73% της Νέας Δημοκρατίας. (Βουλή των Ελλήνων)
Τέσσερα χρόνια αργότερα η εικόνα αντιστράφηκε.
2004: Η μεγάλη νίκη και το Μέγαρο Μαξίμου
Στις εκλογές της 7ης Μαρτίου 2004 ο Κώστας Καραμανλής οδήγησε τη Νέα Δημοκρατία σε καθαρή νίκη με 45,36% και 165 βουλευτές, έναντι 40,55% του ΠΑΣΟΚ. Στις 10 Μαρτίου ορκίστηκε πρωθυπουργός. (Βουλή των Ελλήνων)
Ήταν 47 ετών.
Είκοσι χρόνια είχαν περάσει από εκείνη τη συζήτησή μου με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή.
Και θυμήθηκα αναπόφευκτα εκείνα τα λόγια:
«Αυτός θέλω να είναι ο διάδοχός μου».
Όχι βεβαίως με τη θεσμική έννοια – η Δημοκρατία δεν έχει κληρονόμους. Αλλά με την έννοια της συνέχειας μιας συγκεκριμένης πολιτικής σχολής.
Η δεύτερη εκλογική νίκη
Το 2007 ο Καραμανλής προσέφυγε ξανά σε πρόωρες εκλογές. Η Νέα Δημοκρατία κέρδισε και πάλι, αυτή τη φορά με 41,84% και 152 έδρες, έναντι 38,10% και 102 εδρών του ΠΑΣΟΚ. (Βουλή των Ελλήνων)
Η δεύτερη κυβερνητική θητεία αποδείχθηκε πολύ δυσκολότερη.
Οι μεγάλες πυρκαγιές, οι πολιτικές αντιπαραθέσεις και τα σκάνδαλα που σημάδεψαν την περίοδο, η επιδείνωση των δημοσιονομικών δεδομένων και, τελικά, η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 δημιούργησαν ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον.
Το 2009 ο Καραμανλής επέλεξε ξανά τις πρόωρες κάλπες, προειδοποιώντας δημόσια για την ανάγκη άμεσης δημοσιονομικής προσαρμογής και δύσκολων μέτρων. (Κώστας Καραμανλής)
Η Νέα Δημοκρατία ηττήθηκε από το ΠΑΣΟΚ του Γιώργου Παπανδρέου και ο ίδιος παραιτήθηκε από την ηγεσία της παράταξης.
Μετά την πρωθυπουργία: η επιλογή της σιωπής
Και τότε εμφανίστηκε ίσως περισσότερο από ποτέ εκείνο το χαρακτηριστικό που γνώριζα από παλιά.
Η αυτοσυγκράτηση.
Ο Κώστας Καραμανλής παρέμεινε βουλευτής, αλλά δεν επιχείρησε να λειτουργήσει ως «παράλληλος αρχηγός» της Νέας Δημοκρατίας. Δεν δημιούργησε δική του εσωκομματική δομή και για μεγάλα χρονικά διαστήματα απέφευγε τις δημόσιες παρεμβάσεις.
Όταν όμως αποφάσιζε να μιλήσει, οι παρεμβάσεις του αποκτούσαν ιδιαίτερο πολιτικό βάρος ακριβώς επειδή ήταν σπάνιες.
Το 2023, έπειτα από 34 χρόνια συνεχούς κοινοβουλευτικής παρουσίας, αποφάσισε να μην είναι ξανά υποψήφιος βουλευτής. Το επίσημο βιογραφικό του καταγράφει την κοινοβουλευτική του διαδρομή από το 1989 έως το 2023. (Κώστας Καραμανλής)
Στα 70 του χρόνια
Σήμερα, 14 Σεπτεμβρίου 2026, ο Κώστας Καραμανλής συμπληρώνει 70 χρόνια ζωής.
Για την Ιστορία θα είναι ο πρωθυπουργός της Ελλάδας από το 2004 έως το 2009, ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας επί δώδεκα χρόνια και ένας πολιτικός που κέρδισε δύο συνεχόμενες εθνικές εκλογές.
Για μένα υπάρχει και η άλλη πλευρά.
Ο νεαρός που επέστρεψε το 1984 από την Αμερική.
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής που μου ζήτησε να τον προσέξω και να τον στηρίξω.
Ο Αλέκος Καραμανλής και τα τσίπουρα στο γραφείο του στο Κολωνάκι, με την πολιτική και τον γιο του μόνιμα στην κουβέντα.
Ο Κώστας με το σπασμένο πόδι στη Φιλοθέη.
Οι συζητήσεις μας στις δύσκολες στιγμές.
Και ένας φίλος που, όσες δεκαετίες κι αν περάσουν, εξακολουθεί να διαθέτει το ίδιο χάρισμα:
Να ακούει πολύ περισσότερα απ’ όσα λέει.
Και να μην μπορείς εύκολα να τον ψαρέψεις.
Αν πρέπει, ύστερα από περισσότερα από σαράντα χρόνια γνωριμίας, να συμπυκνώσω σε μία φράση την προσωπική μου εικόνα για τον Κώστα Καραμανλή, θα έλεγα αυτή: Το DNA του είναι ίδιο με εκείνο του Εθνάρχη.
