Κλίμα έντασης σημάδεψε την άφιξη του Έλληνα υπουργού Εθνικής Άμυνας, Νίκου Δένδια, καθώς και των ομολόγων του από τη Γαλλία και την Ολλανδία στην Κύπρο, ενόψει της Άτυπης Συνόδου των υπουργών Άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Λευκωσία.
Σύμφωνα με πληροφορίες από κυπριακές πηγές, τα αεροσκάφη που μετέφεραν τους τρεις υπουργούς δέχθηκαν ηλεκτρονικές παρεμβολές και κλήσεις μέσω ασυρμάτου από τον πύργο ελέγχου του παράνομου αεροδρομίου της Τύμπου στα κατεχόμενα, σε ένα περιστατικό που εκλαμβάνεται ως ακόμη μία προσπάθεια αμφισβήτησης της κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Παράλληλα, δύο τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη F-16 απογειώθηκαν από την περιοχή και παρακολουθούσαν από μεγάλη απόσταση τις πτήσεις που μετέφεραν τους Ευρωπαίους αξιωματούχους προς τη Λάρνακα. Στην περίπτωση του Νίκου Δένδια, οι κυπριακές αρχές διευκρίνισαν ότι τα τουρκικά αεροσκάφη δεν προχώρησαν σε άμεση παρενόχληση, διατηρώντας ωστόσο παρουσία στην ευρύτερη περιοχή.
Το πρώτο περιστατικό καταγράφηκε στις 19:14, όταν υπήρξε ενημέρωση για παρεμβολές στις πτήσεις των υπουργών Άμυνας της Γαλλίας και της Ολλανδίας από το παράνομο αεροδρόμιο της Τύμπου. Στις 19:51 ακολούθησε δεύτερη αναφορά, αυτή τη φορά για το αεροσκάφος που μετέφερε τον Έλληνα υπουργό Εθνικής Άμυνας. Παρά τις παρεμβολές, όλες οι πτήσεις συνέχισαν κανονικά την πορεία τους και προσγειώθηκαν με ασφάλεια στο αεροδρόμιο της Λάρνακας.
Κυβερνητικές πηγές της Κύπρου ανέφεραν ότι τόσο ο Νίκος Δένδιας όσο και η Γαλλίδα υπουργός Άμυνας επιβεβαίωσαν στον Κύπριο ομόλογό τους ότι οι πτήσεις τους δέχθηκαν ηλεκτρονικές παρεμβολές κατά την προσέγγισή τους στο νησί, προερχόμενες από το παράνομο αεροδρόμιο της Τύμπου.
Στο επίκεντρο η συμφωνία Γαλλίας – Κύπρου
Το περιστατικό σημειώθηκε λίγες ώρες πριν από την υπογραφή της συμφωνίας Status of Forces Agreement (SOFA) μεταξύ Γαλλίας και Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία θεωρείται ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας για την αμυντική συνεργασία των δύο χωρών.
Η συμφωνία αναμένεται να υπογραφεί στη Λευκωσία από τη Γαλλίδα υπουργό Ενόπλων Δυνάμεων και τον υπουργό Άμυνας της Κύπρου, Βασίλη Πάλμα. Σύμφωνα με όσα έχει δηλώσει ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, το πλαίσιο της συμφωνίας προβλέπει την παρουσία γαλλικών δυνάμεων στο κυπριακό έδαφος αποκλειστικά για ανθρωπιστικούς σκοπούς.
Το αεροσκάφος που μετέφερε τη Γαλλίδα υπουργό φέρεται επίσης να δέχθηκε τις ίδιες παρεμβολές κατά την προσέγγισή του στην Κύπρο.
Παρότι δεν υπάρχει επίσημη σύνδεση των χθεσινών περιστατικών με την υπογραφή της συμφωνίας, πηγές που παρακολουθούν τις εξελίξεις υπενθυμίζουν ότι το ψευδοκράτος είχε αντιδράσει έντονα από την πρώτη στιγμή που ανακοινώθηκε η γαλλοκυπριακή συνεργασία. Η τουρκοκυπριακή πλευρά είχε χαρακτηρίσει τη συμφωνία άκυρη, εκφράζοντας την άποψη ότι ενδέχεται να μεταβάλει τις ισορροπίες δυνάμεων στο νησί, να αγνοήσει τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων και να δημιουργήσει νέες εντάσεις. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν διαθέτει την εξουσιοδότηση να υπογράφει τέτοιες συμφωνίες εκ μέρους ολόκληρου του νησιού.
Η γαλλική παρουσία και το πλαίσιο συνεργασίας
Η συμφωνία αποτελεί συνέχεια της στενότερης αμυντικής συνεργασίας που αναπτύχθηκε μετά την επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στην Κύπρο, παρουσία και του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Οι επαφές εντάθηκαν ιδιαίτερα μετά τις επιθέσεις που είχαν σημειωθεί εναντίον της βρετανικής βάσης στο Ακρωτήρι, ενώ η Ελλάδα είχε διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην αμυντική υποστήριξη της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Με βάση το υπό διαμόρφωση πλαίσιο, θα καθοριστούν οι όροι υπό τους οποίους οι γαλλικές δυνάμεις θα μπορούν να σταθμεύουν, να εκπαιδεύονται και να επιχειρούν στην Κύπρο, με πλήρη σεβασμό της κυπριακής κυριαρχίας. Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης πρόνοιες για στρατιωτικό συντονισμό και διαλειτουργικότητα, συνεργασία στην αμυντική τεχνολογία και βιομηχανία, κοινές ασκήσεις και εκπαιδευτικές δραστηριότητες, ανταλλαγές προσωπικού και διοικητικές ρυθμίσεις για τις δυνάμεις που επιχειρούν στο έδαφος της άλλης χώρας.
Η ατζέντα της Άτυπης Συνόδου των υπουργών Άμυνας της ΕΕ
Η επίσκεψη των Ευρωπαίων υπουργών στην Κύπρο πραγματοποιείται στο πλαίσιο της διήμερης Άτυπης Συνόδου των υπουργών Άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία επικεντρώνεται στις υφιστάμενες και αναδυόμενες προκλήσεις ασφαλείας, στις τελευταίες εξελίξεις στην Ουκρανία, καθώς και σε ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Στο περιθώριο των εργασιών προβλέπεται και γεύμα εργασίας, κατά το οποίο οι υπουργοί θα συζητήσουν τις αμυντικές πτυχές της υπό διαμόρφωση νέας Στρατηγικής Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι συζητήσεις αναμένεται να επικεντρωθούν στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής ετοιμότητας, στη συμβολή της ΕΕ στον ευρωπαϊκό πυλώνα του ΝΑΤΟ, στη βελτίωση των μηχανισμών λήψης αποφάσεων και στην πρακτική εφαρμογή της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής του άρθρου 42(7) της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με πληροφορίες, εντός της ημέρας αναμένεται λεπτομερής ενημέρωση για τα περιστατικά, ενώ θα υπάρξουν διπλωματικά διαβήματα και αναμένεται και επίσημη τοποθέτηση της ΕΕ. Υπενθυμίζεται ότι την είδηση που μετέδωσε αρχικά η εφημερίδα «Φιλελεύθερος» στην ιστοσελίδα της επιβεβαίωσαν πηγές προσκείμενες στο Πεντάγωνο, χωρίς να έχει υπάρξει κάποια άλλη αντίδραση.
