Η συνταγματική αναθεώρηση δεν είναι ένα ακόμη νομοσχέδιο που ψηφίζεται με τη λογική της κυβερνητικής πλειοψηφίας και της αντιπολιτευτικής άρνησης. Είναι η κορυφαία θεσμική διαδικασία μιας Δημοκρατίας. Είναι η στιγμή που τα πολιτικά κόμματα οφείλουν να αφήσουν στην άκρη την καθημερινή αντιπαράθεση και να συμφωνήσουν στους κανόνες με τους οποίους θα λειτουργεί το κράτος για τις επόμενες δεκαετίες.
Κι όμως, για ακόμη μία φορά, η εικόνα που βγήκε χθες από τη Βουλή παραπέμπει περισσότερο σε τηλεοπτικό σόου παρά σε σοβαρό εθνικό διάλογο. Αντί να αναζητούνται συγκλίσεις, κυριάρχησε η λογική του «όχι σε όλα» ή του «όλα ή τίποτα». Ο καθένας κοιτούσε την κομματική του αυλή.
Κι όμως, τα ζητήματα που βρίσκονται στο τραπέζι είναι εξαιρετικά σοβαρά. Η αναθεώρηση του άρθρου 86 για την ποινική ευθύνη των υπουργών. Ο νέος τρόπος επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης. Η αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων και η σύνδεσή της με τη μονιμότητα. Η συνταγματική κατοχύρωση της επιστολικής ψήφου, που αφορά εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες του εξωτερικού. Η ενίσχυση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας. Οι διατάξεις για την κλιματική κρίση, την προσιτή στέγη, την τεχνητή νοημοσύνη και τον έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων.
Ιδιαίτερα η τεχνητή νοημοσύνη απαιτεί πολύ βαθύτερη επεξεργασία. Δεν αρκεί μία γενική αναφορά στο Σύνταγμα. Χρειάζεται σοβαρή συζήτηση για τα όρια της χρήσης της, για την προστασία των πολιτών, αλλά και για ζητήματα που κανείς σχεδόν δεν τολμά να ανοίξει, όπως η μόνιμη και όχι ευκαιριακή συνταγματική κατοχύρωση του ασυμβίβαστου μεταξύ υπουργού και βουλευτή.
Όλα αυτά δεν λύνονται με λίγες ώρες συζήτησης στις επιτροπές και με πολύωρες αντιπαραθέσεις στην Ολομέλεια μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες. Απαιτούν προετοιμασία μηνών. Απαιτούν διακομματικές ομάδες εργασίας, συμμετοχή κορυφαίων συνταγματολόγων, θεσμικό διάλογο. Πραγματική προετοιμασία που ΔΕΝ έγινε.
Το Σύνταγμα δεν ανήκει ούτε στην κυβέρνηση ούτε στην αντιπολίτευση. Ανήκει στους πολίτες. Και εκείνοι δικαιούνται να δουν τα κόμματα να υπηρετούν, έστω μία φορά, το κοινό συμφέρον αντί του κομματικού. Γιατί οι μεγάλες θεσμικές αλλαγές δεν γράφονται με μικροπολιτικές σκοπιμότητες, αλλά με εθνική συνεννόηση.
