Πέρα από την εξέγερση των μηχανών, την κατάρρευση του περιβάλλοντος και την αυτοκαταστροφή της ανθρωπότητας σε ολέθριους πολέμους, ένα από τα κλασικότερα απαισιόδοξα μοτίβα της Επιστημονικής Φαντασίας είναι η εισβολή από κάποιον εχθρικό και τεχνολογικά προηγμένο εξωγήινο πολιτισμό – ωστόσο, σύμφωνα με νέα έρευνα, το ενδεχόμενο αυτό είναι μάλλον μακρινό, τουλάχιστον όσον αφορά στα πιο κοντινά σε εμάς αστρικά συστήματα.
Της σχετικής έρευνας ηγήθηκε ο Κρις Ντόουτι, καθηγητής οικοπληροφορικής (ecoinformatics) στο Northern Arizona University. Όπως εκτιμάται με βάση τη μελέτη, ο βαθμός στον οποίο μπορεί να υπάρξει προηγμένη ζωή σε δυνητικά κατοικήσιμους εξωπλανήτες στα κοντινά μας άστρα έχει να κάνει μάλλον με την ενέργεια των φυτών και όχι με το πόσος χρόνος έχει περάσει συνολικά. Αυτό σημαίνει πως, αν και η Γη είναι νεαρή συγκριτικά με κάποια από τα γειτονικά μας άστρα (κάποια εκ των οποίων είναι γηραιότερα κατά δισεκατομμύρια χρόνια), η ζωή σε εξωπλανήτες με χειρότερες συνθήκες για σωρευτική/ αθροιστική φωτοσύνθεση μάλλον εξελίσσεται με πολύ βραδύτερους ρυθμούς στο πέρασμα δισεκατομμυρίων ετών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
«Ο Ενρίκο Φέρμι είχε αναρωτηθεί κάποτε, δεδομένης της υψηλής πιθανότητας νοήμονος ζωής στον γαλαξία, “πού είναι;”. Αυτό το επιστημονικό άρθρο υποδεικνύει πως η γειτονιά εξωπλανητών μας ίσως είναι σιωπηλή επειδή οι περισσότεροι πλανήτες σαν τη Γη κοντά μας είναι μάλλον εξελικτικά πίσω μας και ακόμα στο μικροβιακό στάδιο. Αυτό σημαίνει πως μπορούμε να κοιμόμαστε ήσυχοι, επειδή αν η ζωή σε αυτούς τους εξωπλανήτες εξελίχθηκε όπως στη Γη, οι περισσότεροι από αυτούς τους πλανήτες θα έχουν μόνο μικρόβια και όχι προηγμένους εξωγήινους» λέει ο Ντόουτι.
Αν εμφανιστεί ζωή σε έναν πλανήτη, η συνέχιση της εξέλιξής της δεν είναι αυτόματη στο πέρασμα του χρόνου, μα θα εξαρτάται από την συνολική ενέργεια των φυτών του πλανήτη, εκτιμούν οι επιστήμονες. Στη Γη τα θερμά, υγρά μέρη έχουν περισσότερη βλάστηση και περισσότερα είδη ζωντανών οργανισμών από ό,τι τα ψυχρά, ξηρά μέρη. Οι επιστήμονες θεωρούν πως αυτό οφείλεται στο ότι υπάρχει μεγαλύτερη ανάπτυξη φυτών και οικολογικό περιθώριο για να υπάρξουν ζώα. Από αυτή την άποψη ένας νεαρός, θερμός και υγρός εξωπλανήτης θα ήταν πιο πιθανό να παρουσιάσει ταχεία εξέλιξη ζωής σε σχέση με έναν παλαιότερο, ψυχρότερο και ξηρότερο.
Με βάση αυτή την υπόθεση, ο Ντόουτι και οι συνεργάτες του προχωρούν σε μια σειρά από συμπεράσματα. Οι πλανήτες που είναι πιο πιθανό να παρουσιάζουν ζωή είναι γύρω από ερυθρούς νάνους, που είναι το πιο κοινό είδος άστρου στον Γαλαξία. Οι πλανήτες αυτοί, συχνά δισεκατομμύρια χρόνια γηραιότεροι από τη Γη, έχουν πιο αχνό φως και συχνά είναι παλιρροϊκά «κλειδωμένοι»- δηλαδή μόνο η μία πλευρά τους «βλέπει» τον ήλιο τους.
«Αν εξελίχθηκε φωτοσυνθετική ζωή σε αυτούς τους πλανήτες, τότε αυτή θα φωτοσυνθέτει μάλλον για δισεκατομμύρια χρόνια περισσότερο από ό,τι στη Γη» λέει άλλος ένας από τους ερευνητές, ο Μάικλ Γκόουανλοκ. «Ωστόσο η συνολική ετήσια φωτοσύνθεση είναι πιθανότατα χαμηλότερη επειδή υπάρχει λιγότερο φως και μόνο η μισή επιφάνεια του πλανήτη είναι διαθέσιμη για φωτοσύνθεση. Οπότε ποιος είναι μπροστά; Αυτό είναι το μυστήριο που προσπαθούμε να λύσουμε» προσθέτει.
Σε πρόσφατες έρευνες από τον Ντένις Σεργκέεφ, λέκτορα στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, έγινε προσομοίωση πιθανών κλιματικών μοτίβων σε εξωπλανήτες, περιλαμβανομένων χαρτών με θερμοκρασία, φως και υγρασία. Στη νέα έρευνα οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τους χάρτες αυτούς για να κάνουν προβλέψεις για την ανάπτυξη φυτών και τους εξελικτικούς ρυθμούς στον TRAPPIST-1e και άλλους 28 κοντινούς εξωπλανήτες που ίσως έχουν νερό σε υγρή μορφή (βεβαίως, το «κοντινοί» είναι πολύ σχετικό, καθώς ο TRAPPIST-1e είναι «μόλις» 40 έτη φωτός από τη Γη).
Στην περίπτωση του TRAPPIST-1e διαπιστώθηκε ότι, αν και δισεκατομμύρια χρόνια γηραιότερος της Γης, θα ήταν πολύ πίσω από εξελικτικής άποψης. Από τους 29 εξωπλανήτες μόνο δύο θα μπορούσαν να έχουν ζωή που εξελίχθηκε νωρίτερα από ό,τι η ζωή στη Γη, οι GJ 1061c και K2-3d. Και οι δύο είναι μεγαλύτεροι, θερμότεροι, φωτεινότεροι και γηραιότεροι από τους πιο πολλούς πλανήτες σαν τη Γη στη διαστημική μας γειτονιά. Τρεις άλλοι θα μπορούσαν να είναι στον Μεσοζωικό, που θα αντιστοιχούσε στην εποχή των δεινοσαύρων στη Γη.
Βεβαίως όλα αυτά είναι εκτιμήσεις και όχι αποδείξεις, καθώς οι ατμόσφαιρες των εξωπλανητών αυτών θα επηρέαζαν και αυτές συστηματικά το κλίμα, τη φωτοσύνθεση και την εξέλιξη της ζωής εν γένει. Σε κάθε περίπτωση πάντως, η τεχνική αυτή θα μπορούσε να βοηθήσει σε προβλέψεις και εκτιμήσεις όσον αφορά στους εξελικτικούς περιορισμούς που θα διαμόρφωναν την πιθανή ζωή στους εξωπλανήτες όπου αυτή θα μπορούσε να ξεπερνά τη ζωή στη Γη. Στον πλανήτη μας, η ανάπτυξη των φυτών συχνά περιορίζεται από το φως, τη θερμοκρασία και την υγρασία. Οι έρημοι, για παράδειγμα, έχουν πολύ φως, μα η ζωή περιορίζεται από την έλλειψη υγρασίας. Οι περιορισμοί αυτοί καθορίζουν και την εξέλιξη της ζωής- και ξέρουμε ότι η ζωή στα τροπικά δάση διαφέρει αρκετά από αυτήν στην έρημο. Στους εξωπλανήτες, αυτοί που φάνηκαν πιο πολλά υποσχόμενοι είχαν μάλλον περιορισμένη υγρασία, με ερήμους ή εύκρατα οικοσυστήματα- οπότε αν υπάρχει κάποιος προηγμένος εξωγήινος πολιτισμός στην αστρική μας γειτονιά, θα ήταν πιο πιθανό να παραπέμπει σε εικόνες που βλέπει κανείς στο «Dune» του Φρανκ Χέρμπερτ παρά στο «Avatar» του Τζέιμς Κάμερον .
