Το ηφαίστειο των Μεθάνων το οποίο θεωρούνταν ανενεργό για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, αποδείχθηκε τελικά ότι συσσωρεύει τεράστιες ποσότητες μάγματος στα βάθη του.
Για περισσότερα από 100.000 χρόνια, το ηφαίστειο που βρίσκεται 50 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Αθήνας φαινόταν ανενεργό, χωρίς να εκτοξεύει λάβα, να προκαλεί εκρήξεις ή να δημιουργεί σύννεφα τέφρας.
Οι ερευνητές έχουν πλέον διαπιστώσει ότι, ενώ φαίνεται ανενεργό, συσσωρεύει σταθερά τεράστιες ποσότητες μάγματος βαθιά μέσα στους θάλαμους του, γεγονός που οδηγεί σε επανεξέταση της απειλής που αποτελούν τα σιωπηλά ηφαίστεια.
«Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της παρακολούθησης των αδρανών ηφαιστείων, ακόμη και όταν δεν έχουν σημειωθεί πρόσφατες εκρήξεις», αναφέρεται στη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Advances.
Οι επιστήμονες εξέτασαν μικροσκοπικούς κρυστάλλους ζιρκονίου που σχηματίζονται μέσα σε δεξαμενές μάγματος στον φλοιό της Γης καθώς ψύχονται.
Αυτοί οι κρύσταλλοι λειτουργούν σαν φυσικές χρονοκάψουλες, διατηρώντας πληροφορίες σχετικά με το πότε και υπό ποιες συνθήκες σχηματίστηκαν.
«Αμεση επανεκτίμηση του επιπέδου απειλής των ηφαιστείων που έχουν παραμείνει αδρανή για δεκάδες χιλιάδες χρόνια»
«Μπορούμε να δούμε τους κρυστάλλους ζιρκονίου ως μικροσκοπικούς καταγραφείς πτήσης. Χρονολογώντας περισσότερους από 1.250 από αυτούς σε μια περίοδο 700.000 ετών ηφαιστειακής ιστορίας, ανακατασκευάσαμε με ακρίβεια την εσωτερική ζωή του ηφαιστείου», εξηγεί ο ηφαιστειολόγος Olivier Bachmann από το ETH Ζυρίχης.
«Αυτό που μάθαμε είναι ότι τα ηφαίστεια μπορούν να “αναπνέουν” υπόγεια για χιλιετίες χωρίς να ξεχύνονται ποτέ στην επιφάνεια», είπε.
Η ανάλυση αποκάλυψε ότι το ηφαίστειο παρήγαγε μάγμα σχεδόν αδιάκοπα κάτω από τα Μέθανα, παρά το γεγονός ότι το ηφαίστειο παρουσίαζε μια εξαιρετικά μακρά περίοδο ηρεμίας που ξεπερνούσε τις 100.000 χρόνια.
«Για τις αρχές που ασχολούνται με τους κινδύνους των ηφαιστείων, για παράδειγμα στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Ινδονησία, τις Φιλιππίνες, τη Νότια και Βόρεια Αμερική, την Ιαπωνία κ.λπ., αυτό σημαίνει επανεκτίμηση του επιπέδου απειλής των ηφαιστείων που έχουν παραμείνει αδρανή για δεκάδες χιλιάδες χρόνια, αλλά παρουσιάζουν περιοδικά σημάδια μαγματικής δραστηριότητας», λέει ο Δρ Backmann.
Κατά τη διάρκεια αυτής της χρονικής περιόδου 100.000 ετών, οι ερευνητές αναφέρουν ότι η ανάπτυξη ζιρκονίου έφτασε στο αποκορύφωμά της κάτω από το ηφαίστειο, παρουσιάζοντας σαφείς ενδείξεις έντονης δραστηριότητας του μάγματος.
Το μάγμα που τροφοδοτούσε τον ανώτερο θάλαμο του ηφαιστείου των Μεθάνων αποδείχθηκε ότι ήταν πολύ πλούσιο σε νερό, πολύ περισσότερο από ό,τι περίμεναν.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι ο μανδύας κάτω από το Μεθάνα επηρεάζεται έντονα από ιζήματα του ωκεάνιου πυθμένα και σημαντικές ποσότητες νερού.
Αυτή η διαδικασία, λένε, «ενυδατώνει» τον μανδύα, προκαλεί κρυστάλλωση και καθιστά επίσης την παραγωγή μάγματος πιο αποδοτική.
A fascinating new study published in Science Advances fundamentally shifts our understanding of planetary geology. Research led by ETH Zurich volcanologist Răzvan-Gabriel Popa reveals that volcanoes inactive for over 100,000 years may not actually be dead. Instead, this extensive… pic.twitter.com/ekDx4PzerW
— Science & Astronomy (@sci_astronomy) April 23, 2026
Μια τέτοια ταχεία κρυστάλλωση μάγματος πλούσιου σε νερό μπορεί να οδηγήσει σε λιγότερες εκρήξεις, λένε οι ερευνητές, αλλά προειδοποιούν ότι πρέπει να μελετηθούν περισσότερες τέτοιες περιπτώσεις.
«Πιστεύουμε πραγματικά ότι πολλά ηφαίστεια ζωνών υποβύθισης ενδέχεται να τροφοδοτούνται περιοδικά από ιδιαίτερα υγρό πρωτόγονο μάγμα, κάτι που η επιστημονική κοινότητα δεν έχει ακόμη αναγνωρίσει πλήρως», δήλωσε ο Răzvan-Gabriel Popa, ένας άλλος συγγραφέας της μελέτης.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι μια παρατεταμένη περίοδος ηφαιστειακής σιωπής δεν σημαίνει ότι ένα ηφαίστειο έχει σβήσει.
Αντίθετα, θα μπορούσε να σηματοδοτεί τη συσσώρευση ενός μεγάλου και ενδεχομένως πιο επικίνδυνου συστήματος μάγματος, με «σημαντικές επιπτώσεις» για την εκτίμηση του ηφαιστειακού κινδύνου, αναφέρουν οι επιστήμονες.
Τέτοια φαινομενικά αδρανή ηφαίστεια μπορούν να παραμείνουν ήσυχα για χιλιετίες, ενώ αποθηκεύουν σιωπηλά ενέργεια και μετατρέπονται σε εξαιρετικά επικίνδυνα συστήματα, προειδοποιούν.
