Όταν σκεφτόμαστε τη Σελήνη, φανταζόμαστε ένα έρημο και καθαρό τοπίο. Στην πραγματικότητα, ο δορυφόρος μας κουβαλά ήδη ένα αρκετά μεγάλο φορτίο από ανθρώπινα αντικείμενα. Πάνω από 140 αποστολές έχουν φέρει στη Σελήνη επτά ρόβερ και 12 ανθρώπους. Όλες αυτές οι αποστολές έχουν αφήσει πίσω τους περίπου 187.000 κιλά υλικών, όσο περίπου ζυγίζει ένα επιβατικό Boeing 747.
Τι ακριβώς υπάρχει εκεί πάνω
Το μεγαλύτερο μέρος δεν είναι πεταμένα περιτυλίγματα αλλά κομμάτια από διαστημόπλοια. Ένα σημαντικό μέρος των «διαστημικών σκουπιδιών» είναι παλιά σκέλη προσελήνωσης από προηγούμενες επισκέψεις στη Σελήνη, εξηγεί ο Aidan Cowley, επιστήμονας του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA). Τα σκάφη του Apollo είχαν σχεδιαστεί έτσι ώστε το κάτω μέρος τους να μένει στο έδαφος, ενώ μόνο το πάνω μέρος απογειωνόταν για να φέρει τους αστροναύτες πίσω.
Εκεί βρίσκονται και ρόβερ, όπως το κινεζικό Yutu, που έστελνε δεδομένα για 31 μήνες, και το Rashid των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, που συνετρίβη κατά την προσεδάφιση. Υπάρχουν επίσης επιστημονικά όργανα, εργαλειοθήκες και ανιχνευτές που ρίχτηκαν σκόπιμα στην επιφάνεια για να συλλέξουν δεδομένα. Ανάμεσά τους είναι και μια τσάντα με χρησιμοποιημένο εξοπλισμό του Apollo 11.
Η σημαία που έγινε σχεδόν λευκή
Η Σελήνη είναι εξαιρετικά σκληρό περιβάλλον για οτιδήποτε μένει εκεί. Δεν έχει ατμόσφαιρα να την προστατεύει, οπότε ό,τι βρίσκεται στην επιφάνεια δέχεται ακτινοβολία, έντονο ηλιακό φως, τεράστιες διαφορές θερμοκρασίας ανάμεσα στη μέρα και τη νύχτα και διαρκείς «βροχές» από μικρομετεωρίτες. Το αποτέλεσμα φαίνεται και στο πιο διάσημο αντικείμενο. Η αμερικανική σημαία που τοποθετήθηκε το 1969 έχει πιθανότατα ξεθωριάσει σχεδόν εντελώς στο λευκό.
Τα «σκουπίδια» μπορεί να γίνουν θησαυρός
Εδώ η ιστορία γίνεται ενδιαφέρουσα. Οι επιστήμονες δεν βλέπουν αυτά τα αντικείμενα μόνο ως πρόβλημα. Ο Cowley εξήγησε στο Popular Science ότι οι μελλοντικές αποστολές θα μπορούσαν να ξαναχρησιμοποιήσουν τον παλιό εξοπλισμό, αντί να κουβαλούν νέα υλικά από τη Γη ή να τα εξορύσσουν στη Σελήνη.
Ο λόγος είναι απλός: κάθε κιλό που στέλνουμε στο Διάστημα κοστίζει πάρα πολλά. Όπως είπε ο πρώην επικεφαλής επιστήμονας της NASA Jim Green, «κάθε ουγγιά που ανεβάζεις, θέλεις να μπορείς να την αξιοποιήσεις πλήρως». Για τον ίδιο λόγο, ένα αλουμινένιο κέλυφος που ήδη βρίσκεται εκεί αξίζει πολύ περισσότερο απ’ όσο θα αξίζε στη Γη. Ο Cowley λέει ότι τα ελαφριά αλουμινένια κελύφη πολλών σεληνιακών οχημάτων θα μπορούσαν να λιώσουν με συγκεντρωμένο ηλιακό φως. Ο ESA σχεδιάζει ήδη να χρησιμοποιήσει τρισδιάστατη εκτύπωση για να μετατρέψει τον χρησιμοποιημένο εξοπλισμό σε νέα υλικά, αν και η σεληνιακή σκόνη μπορεί να «μολύνει» τα υλικά και να κάνει τη δουλειά πιο δύσκολη.
Ακόμα και η φθορά των αντικειμένων έχει κάτι να μας μάθει. Αν μελετήσουμε πώς «γέρασαν» αυτά τα αντικείμενα μέσα σε δεκαετίες, θα καταλάβουμε τι αντέχει και τι όχι. Ο Cowley λέει ότι αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει να φτιαχτεί καλύτερη προστασία για ηλιακά πάνελ, ώστε να μη φθείρονται όταν κάποτε άνθρωποι ζήσουν στη Σελήνη.
Λιγότερη ακαταστασία στο μέλλον;
Υπάρχει και ένα αισιόδοξο νέο. Ο Cowley σημειώνει ότι πλέον δίνεται μεγαλύτερη έμφαση σε επαναχρησιμοποιούμενα οχήματα, που μπορούν να προσεδαφιστούν και να απογειωθούν ξανά ως ενιαίο σύνολο. Έτσι είναι σχεδιασμένο και το σκάφος προσελήνωσης Starship της SpaceX, κάτι που σημαίνει ότι οι επόμενες αποστολές ίσως αφήσουν πίσω τους πολύ λιγότερα. Ως τότε, ό,τι έχει ήδη μείνει στη Σελήνη μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη αποθήκη υλικών για τις επόμενες αποστολές.
Πηγές: